Điện Kremlin cảnh báo biện pháp phù hợp trước động thái của Phần Lan
Ngày 6 tháng 3, Điện Kremlin đã có phản ứng cực kỳ gay gắt sau khi Phần Lan thông báo trước đó một ngày về việc đang dự tính dỡ bỏ lệnh cấm đặt vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ. Động thái này được xem là mở đường cho các đồng minh đưa vũ khí hủy diệt hàng loạt đến trong trường hợp chiến tranh xảy ra. Thông tin này được hãng tin Reuters đưa ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại châu Âu tiếp tục leo thang.
Lời cảnh báo trực tiếp từ Moscow
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov đã đưa ra tuyên bố mạnh mẽ: "Đây là một tuyên bố dẫn đến sự leo thang căng thẳng trên lục địa châu Âu. Tuyên bố này khiến Phần Lan dễ tổn thương hơn, do chính những hành động của nước này. Với việc triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ, Phần Lan bắt đầu đe dọa chúng tôi. Và nếu Phần Lan đe dọa chúng tôi, chúng tôi sẽ có biện pháp phù hợp". Lời cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh Nga và Phần Lan có chung đường biên giới dài tới 1.340 km, làm gia tăng mối lo ngại về an ninh khu vực.
Bối cảnh chiến lược răn đe của châu Âu
Tuyên bố của Phần Lan là một phần của quá trình xem xét lại khả năng răn đe chiến lược tại châu Âu, diễn ra giữa những lo ngại sâu sắc về xung đột tại Ukraine cùng với cam kết an ninh không chắc chắn từ Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Những mối quan ngại này đã thúc đẩy Pháp đề xuất mở rộng chiếc ô hạt nhân của nước này ra toàn bộ châu lục. Hiện tại, Pháp là thành viên duy nhất trong Liên minh châu Âu sở hữu kho vũ khí hạt nhân.
Vào ngày 2 tháng 3, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã công bố kế hoạch mở rộng kho vũ khí hạt nhân và đề xuất rằng các quốc gia châu Âu có thể tham gia vào các cuộc tập trận hạt nhân chung. Pháp và Đức đã thành lập một nhóm chỉ đạo đặc biệt để thảo luận chi tiết về vấn đề răn đe hạt nhân. Phía Nga đã lên tiếng phản đối, cho rằng tuyên bố của ông Macron là diễn biến cực kỳ gây bất ổn và đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với Moscow.
Lập trường của Phần Lan và các nước Bắc Âu
Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb, trong chuyến thăm chính thức đến Ấn Độ từ ngày 4 đến 7 tháng 3, đã giải thích rằng việc dỡ bỏ lệnh cấm không phải vì Helsinki đang đối mặt với bất kỳ mối đe dọa an ninh bất thường nào. Thay vào đó, động thái này nhằm đảm bảo Phần Lan có thể tham gia đầy đủ vào kế hoạch hạt nhân của NATO. Ông Stubb nhấn mạnh: "Phần Lan không muốn vũ khí hạt nhân hiện diện trên lãnh thổ nhưng đang tự điều chỉnh theo chính sách của các nước láng giềng Bắc Âu".
Tuần trước, khi được hỏi về khả năng Thụy Điển cho phép Pháp đặt vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ, Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson đã làm rõ học thuyết của nước này. Theo đó, học thuyết hiện tại không cho phép quân đội nước ngoài hay vũ khí hạt nhân được bố trí thường trực trên lãnh thổ trong thời bình. Tuy nhiên, ông cũng để ngỏ khả năng rằng nếu tình hình an ninh thay đổi hoàn toàn thì quy định đó có thể không còn được áp dụng.
Chuyển biến an ninh sau xung đột Ukraine
Phần Lan và Thụy Điển từng giữ vai trò trung lập trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh, nhưng đã có những quyết định lịch sử khi gia nhập NATO vào năm 2023 và 2024. Những động thái này diễn ra ngay sau khi xung đột tại Ukraine bùng phát, phản ánh sự thay đổi căn bản trong chính sách an ninh của các quốc gia Bắc Âu. Sự điều chỉnh chiến lược này đang tạo ra những hệ lụy địa chính trị sâu rộng, làm thay đổi cán cân quyền lực tại châu Âu và khiến quan hệ với Nga trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết.
