Thủ tướng Hy Lạp phản đối kế hoạch thu phí tàu qua Eo biển Hormuz của Iran
Trong một tuyên bố mạnh mẽ vào ngày 8/4, Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis đã thẳng thừng bác bỏ đề xuất của chính phủ Iran về việc áp đặt lệ phí đối với các tàu muốn di chuyển qua Eo biển Hormuz. Ông khẳng định quyết định này sẽ tạo ra một tiền lệ cực kỳ nguy hiểm, đe dọa nghiêm trọng đến quyền tự do hàng hải quốc tế vốn đã được thiết lập từ lâu.
Mối đe dọa từ cuộc chiến và đề xuất gây tranh cãi
Cuộc chiến tại Iran hiện nay không chỉ gây ra những bất ổn về an ninh cho các cảng tại vùng Vịnh mà còn đang làm gián đoạn hoạt động thương mại toàn cầu thông qua eo biển chiến lược này. Eo biển Hormuz được biết đến như một tuyến đường biển huyết mạch, phục vụ cho việc vận chuyển khoảng 1/5 tổng nguồn cung dầu mỏ và khí gas hóa lỏng trên toàn thế giới.
Trong bối cảnh các cuộc đàm phán ngừng bắn với Mỹ và Israel đang diễn ra, chính quyền Tehran – đang nắm quyền kiểm soát eo biển – đã đưa ra đề xuất gây sốc: áp đặt lệ phí lên mọi tàu thuyền có nhu cầu di chuyển an toàn qua đây. Đề xuất này ngay lập tức vấp phải làn sóng phản đối từ nhiều quốc gia, trong đó có Hy Lạp – một quốc gia điều hành một trong những hạm đội tàu thương mại lớn nhất thế giới xét về khả năng chuyên chở hàng hóa.
Phản ứng quyết liệt từ Hy Lạp và Mỹ
Thủ tướng Mitsotakis nhấn mạnh: "Tàu bè đã luôn luôn có quyền tự do hàng hải qua eo biển này và điều đó cần được giữ vững. Tôi không nghĩ rằng cộng đồng quốc tế sẵn sàng chấp nhận việc Iran xây dựng chốt thu lệ phí cho các tàu di chuyển qua eo biển. Điều này đối với tôi là hoàn toàn không thể chấp nhận được."
Ông còn chỉ ra rằng, mặc dù có thể cần thiết phải thiết lập một thỏa thuận quốc tế riêng biệt về Eo biển Hormuz trong tương lai, nhưng thỏa thuận đó tuyệt đối không được phép bao gồm bất kỳ khoản lệ phí nào mà các tàu phải trả mỗi lần di chuyển. "Điều này đã không diễn ra trước khi cuộc chiến bùng nổ và không thể diễn ra sau khi cuộc chiến kết thúc. Điều đó sẽ đặt ra tiền lệ rất, rất nguy hiểm đối với quyền tự do hàng hải," vị lãnh đạo cánh trung hữu cảnh báo.
Trong khi đó, từ phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã đề xuất một giải pháp thay thế: chính phủ Mỹ và Iran có thể cùng thu lệ phí tàu bè thông qua một liên doanh. Tuy nhiên, Nhà Trắng cũng khẳng định rõ ràng rằng ưu tiên hàng đầu của Mỹ vẫn là đảm bảo eo biển này được mở cửa tự do mà không áp đặt bất kỳ giới hạn hay rào cản nào lên hoạt động của tàu bè.
Hậu quả tiềm tàng đối với thương mại toàn cầu
Việc áp đặt lệ phí qua Eo biển Hormuz không chỉ là vấn đề chính trị hay an ninh, mà còn mang ý nghĩa kinh tế sâu sắc. Bất kỳ sự gián đoạn hay hạn chế nào tại đây đều có nguy cơ:
- Làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là dầu mỏ và khí gas.
- Gây ra tình trạng thiếu hụt năng lượng trên toàn cầu.
- Kích hoạt những bất ổn về giá cả thị trường nhiên liệu.
- Ảnh hưởng tiêu cực đến chuỗi cung ứng và thương mại quốc tế.
Với tư cách là một quốc gia có lợi ích hàng hải lớn, tiếng nói của Hy Lạp trong vấn đề này có trọng lượng đáng kể. Phản ứng kiên quyết của Thủ tướng Mitsotakis phản ánh mối quan ngại chung của nhiều quốc gia phụ thuộc vào tuyến đường biển quan trọng này, đồng thời cho thấy sự phức tạp và nhạy cảm của tình hình địa chính trị tại khu vực Trung Đông.
