EU triển khai hệ thống kiểm soát biên giới EES, lo ngại ùn tắc tại sân bay
Từ ngày 10 tháng 4 năm 2026, Liên minh châu Âu (EU) sẽ chính thức triển khai toàn diện hệ thống kiểm soát xuất nhập cảnh mới mang tên EES (Entry/Exit System). Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong hoạt động quản lý biên giới khu vực Schengen, với mục tiêu nâng cao an ninh và hiệu quả quản lý thông qua công nghệ số.
Thách thức về ùn tắc và bất cập kỹ thuật
Việc áp dụng kiểm tra 100% đối với hành khách không thuộc EU được dự báo sẽ gây ra tình trạng ùn tắc nghiêm trọng tại các sân bay, nhà ga quốc tế và cảng biển ngay trong những ngày đầu triển khai. Hệ thống EES, vốn được đưa vào vận hành từng bước từ tháng 10 năm ngoái, nay chính thức đi vào hoạt động toàn diện. Tại Pháp, khoảng 120 điểm kiểm soát, bao gồm các sân bay lớn, nhà ga quốc tế và cảng biển, đã được trang bị để phục vụ hệ thống mới này.
Thay vì đóng dấu hộ chiếu thủ công như trước đây, EES sử dụng công nghệ số để ghi nhận thông tin của hành khách ngoài EU. Dữ liệu thu thập bao gồm tên, số hộ chiếu, ảnh sinh trắc học khuôn mặt và dấu vân tay, được lưu trữ trong tối đa 5 năm. Ban đầu, hệ thống dự kiến triển khai từ năm 2024 nhưng đã bị trì hoãn để tránh gây sức ép cho hạ tầng trong thời gian diễn ra Thế vận hội Olympic.
Tuy nhiên, việc áp dụng EES đúng vào cao điểm kỳ nghỉ lễ Phục sinh đang gây ra nhiều lo ngại. Hiệp hội các sân bay Pháp cảnh báo rằng công nghệ này vẫn chưa thực sự ổn định, đặc biệt là tại các kiosk tự đăng ký. Thực tế thử nghiệm từ cuối năm 2025 đã cho thấy không ít bất cập. Chẳng hạn, tại sân bay Grenoble, nhà chức trách thậm chí phải tận dụng bãi đỗ xe để làm nơi chờ cho hành khách trong quá trình đăng ký.
Đối tượng áp dụng và quy trình thực hiện
Hệ thống EES không áp dụng đối với công dân các nước EU và một số quốc gia châu Âu khác như Na Uy, Thụy Sĩ hay Liechtenstein, cũng như các đối tượng đặc biệt như nguyên thủ quốc gia, tổ bay, thủy thủ, lao động xuyên biên giới hoặc lực lượng an ninh, cứu hộ. Trong khi đó, các hành khách thuộc diện phải đăng ký sẽ phải thực hiện thủ tục cả khi nhập cảnh và xuất cảnh.
Để tránh trễ chuyến, hành khách được khuyến cáo nên có mặt tại khu kiểm soát biên giới ít nhất 2 giờ trước giờ khởi hành. Tuy nhiên, việc đăng ký trước tại nhà bằng điện thoại thông minh hiện vẫn chưa phổ biến, ngoại trừ một số quốc gia như Thụy Điển và Bồ Đào Nha. Ở phần lớn các cửa khẩu, hành khách vẫn phải sử dụng kiosk tự phục vụ hoặc thiết bị do nhân viên hỗ trợ tại chỗ, sau đó thông tin sẽ được nhân viên biên phòng xác nhận.
Một điểm thuận lợi là hành khách chỉ cần thực hiện đăng ký EES một lần trong lần nhập cảnh đầu tiên vào khu vực Schengen. Trong các lần di chuyển tiếp theo, hệ thống sẽ tự động nhận diện, giúp rút ngắn thời gian làm thủ tục đáng kể.
Tác động lâu dài và chiến lược tương lai
Trong thời gian tới, EES sẽ là một phần của chiến lược “Biên giới thông minh” của EU. Bên cạnh đó, hệ thống ETIAS - tương tự ESTA của Mỹ - cũng dự kiến được triển khai vào cuối năm nay, yêu cầu du khách từ các nước miễn thị thực phải đăng ký trước khi nhập cảnh. Việc siết chặt kiểm soát biên giới bằng công nghệ số được kỳ vọng sẽ nâng cao an ninh và hiệu quả quản lý trong dài hạn.
Tuy nhiên, trong ngắn hạn, những thay đổi này có thể khiến hành khách phải thích nghi với quy trình mới và đối mặt với không ít bất tiện khi di chuyển quốc tế. Các chuyên gia cảnh báo tình trạng xếp hàng kéo dài có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hành khách, không chỉ riêng người ngoài EU, do hạn chế về không gian tại nhiều sân bay. Do đó, việc chuẩn bị kỹ lưỡng và cập nhật thông tin là rất cần thiết để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo hành trình suôn sẻ.
