EU Loại Các Tổ Chức Trung Quốc Khỏi Chương Trình Tài Trợ Horizon Europe
Theo báo SCMP, Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức loại các tổ chức Trung Quốc khỏi chương trình Horizon Europe trong các lĩnh vực công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo (AI), chip bán dẫn và công nghệ lượng tử. Động thái này diễn ra kể từ năm nay, khiến các tổ chức Trung Quốc không còn đủ điều kiện xin tài trợ từ chương trình trị giá 93 tỉ euro (khoảng 110 tỉ USD).
Những Lĩnh Vực Bị Loại Trừ và Ngoại Lệ
Không chỉ dừng lại ở việc loại trừ trực tiếp, các nhà nghiên cứu ngoài Trung Quốc khi nộp hồ sơ trong các lĩnh vực này cũng phải chứng minh rằng đối tác của họ không bị các tổ chức Trung Quốc trực tiếp sở hữu hoặc kiểm soát. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu trong những lĩnh vực như khí hậu, môi trường, thực phẩm, nông nghiệp và đa dạng sinh học vẫn có thể tiếp tục nộp hồ sơ xin tài trợ.
Bối Cảnh Địa Chính Trị và Phản Ứng Từ Chuyên Gia
Những năm gần đây, Trung Quốc vươn lên dẫn đầu thế giới về số lượng công bố nghiên cứu AI và đang cạnh tranh quyết liệt với Mỹ nhằm giành lợi thế trong lĩnh vực lượng tử. Ông Cao Cong, chuyên gia chính sách khoa học và công nghệ tại Đại học Nottingham, cho rằng EU từ lâu đã phàn nàn về việc các chương trình khoa học - công nghệ do Trung Quốc tài trợ không mở cửa cho giới nghiên cứu châu Âu.
Ông nhận định: "Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng chi phối quan hệ hợp tác nghiên cứu, sự điều chỉnh chính sách của EU không phải điều quá bất ngờ." Bà Joy Zhang, nhà xã hội học tại Đại học Kent, cũng lưu ý rằng Trung Quốc thời gian qua trở nên thận trọng hơn trong chia sẻ dữ liệu với cộng đồng khoa học quốc tế. Từ năm 2021, Bắc Kinh đã siết chặt kiểm soát xuất khẩu dữ liệu y tế và di truyền vì lý do an ninh.
Ý Nghĩa Chiến Lược và Tác Động Tiềm Tàng
Theo ông Denis Simon, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện nghiên cứu Quincy Institute for Responsible Statecraft, động thái loại trừ này phản ánh sự dịch chuyển từ mô hình đối tác hợp tác sang cạnh tranh chiến lược. Ông Wu Ji, nhà khoa học không gian cấp cao và Chủ tịch Hội Nghiên cứu Không gian Trung Quốc, cho rằng chính sách này khó gây tổn hại đáng kể cho Trung Quốc, thậm chí có thể "khiến châu Âu trông cô lập hơn".
Horizon Europe là chương trình nghiên cứu và đổi mới chủ lực của Liên minh châu Âu (EU), có nguồn gốc từ thập niên 1980 và thu hút ứng viên từ hơn 100 quốc gia. Trong chu kỳ tài trợ giai đoạn 2014-2020 với ngân sách khoảng 80 tỉ euro, Mỹ và Trung Quốc là hai đối tác ngoài EU tham gia tích cực nhất, trong đó AI và công nghệ lượng tử được xác định là các ưu tiên chiến lược.
Liên Quan Đến Vụ Án Gián Điệp Công Nghệ
Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng công nghệ gia tăng, như minh họa bởi vụ án một cựu kỹ sư Google tại Mỹ bị kết tội gián điệp kinh tế và đánh cắp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để phục vụ lợi ích của Trung Quốc. Sự việc này nhấn mạnh thêm những lo ngại về an ninh và cạnh tranh trong lĩnh vực công nghệ cao giữa các cường quốc.
