EU xem xét kế hoạch 'chưa từng có' cho Ukraine gia nhập từng phần từ 2027
Trong bối cảnh cuộc xung đột Nga-Ukraine tiếp tục kéo dài, Liên minh châu Âu (EU) được cho là đang cân nhắc một kế hoạch mang tính đột phá, được mô tả là "chưa từng có tiền lệ" nhằm cấp cho Ukraine một vị trí trong khối 27 quốc gia thành viên. Thông tin này được Politico đưa ra vào ngày 10/2, hé lộ những thảo luận nội bộ đang diễn ra giữa các quan chức, nhà ngoại giao châu Âu và đại diện Ukraine.
Cách tiếp cận "ngược" đầy sáng tạo
Kế hoạch đặc biệt này hướng đến việc cho phép Kiev tham gia một phần vào EU từ năm 2027, ngay cả khi quốc gia này chưa hoàn tất toàn bộ các bước cần thiết theo quy trình gia nhập truyền thống. Đây được xem là một cách tiếp cận "ngược" hoàn toàn so với thông lệ trước đây: thay vì phải hoàn thiện mọi cải cách trước khi được chấp nhận, Ukraine có thể nhận được một số quyền lợi và nghĩa vụ theo từng giai đoạn cụ thể, đồng thời tiếp tục thực hiện các cam kết còn lại trong quá trình hội nhập.
Động thái này xuất phát từ mong muốn gửi đi tín hiệu chính trị mạnh mẽ rằng EU vẫn kiên định ủng hộ Ukraine giữa bối cảnh xung đột kéo dài và các cuộc đàm phán hòa bình tiềm năng có thể diễn ra trong tương lai. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã nhiều lần khẳng định rằng tư cách thành viên EU chính là sự đảm bảo an ninh quan trọng cho Kiev trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào.
"Nga có lẽ sẽ cố gắng ngăn chặn con đường hội nhập châu Âu của chúng tôi", ông Zelensky cảnh báo, đồng thời nhấn mạnh Ukraine sẽ "sẵn sàng về mặt kỹ thuật vào năm 2027… EU đối với chúng tôi là sự đảm bảo an ninh". Đáng chú ý, kế hoạch này không chỉ dành riêng cho Ukraine mà còn có thể áp dụng cho Moldova và Albania, nhằm gửi tín hiệu chính trị mạnh mẽ hỗ trợ các quốc gia này.
Kế hoạch 5 bước chi tiết
Theo Politico, kế hoạch được phác thảo qua 5 bước cụ thể nhằm vượt qua các rào cản và đẩy nhanh quy trình hội nhập:
- Tăng cường hỗ trợ kỹ thuật: EU đang cung cấp hướng dẫn chi tiết hơn cho Ukraine về các nhóm đàm phán. Các quan chức EU nhấn mạnh không có "lối tắt" nào về chất lượng cải cách, nhưng hỗ trợ kỹ thuật sẽ được tăng cường để Ukraine chuẩn bị tốt hơn dù đang trong tình trạng xung đột.
- Tạo phiên bản tư cách "thành viên từng phần": Ukraine có thể được tham gia một số lĩnh vực ra quyết định của EU trước khi hoàn tất toàn bộ 35 chương đàm phán. Ý tưởng này lấy cảm hứng từ khái niệm "Liên minh đa tốc độ" mà một số nước EU từng đề xuất.
- Đảm bảo quyết định không bị cản trở: Một số nước thành viên EU đang tìm cách đảm bảo các quyết định liên quan đến mở rộng không bị ảnh hưởng bởi sự khác biệt quan điểm nội bộ. Các nhà ngoại giao hy vọng bầu cử tại một số quốc gia thành viên sẽ tạo bối cảnh thuận lợi hơn cho việc thống nhất quan điểm về Ukraine.
- Tận dụng hỗ trợ từ đối tác bên ngoài: Các đối tác bên ngoài EU, đặc biệt là Mỹ, có thể đóng vai trò hỗ trợ thúc đẩy sự đồng thuận trong khối. Các bản dự thảo thỏa thuận hòa bình từng đề cập mốc thời gian năm 2027 như mục tiêu tham vọng cho quá trình hội nhập của Ukraine.
- Chuẩn bị biện pháp dự phòng: Trong trường hợp khó đạt được sự đồng thuận hoàn toàn, EU có thể cân nhắc sử dụng các cơ chế nội bộ đã được quy định trong hiệp ước để đảm bảo tiến trình không bị đình trệ quá lâu.
Cơ hội và thách thức song hành
Lợi ích lớn nhất của kế hoạch này là giúp Ukraine hòa mình về mặt chính trị vào quỹ đạo châu Âu sớm hơn, ngay cả khi quá trình cải cách vẫn đang diễn ra. Điều đó không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn tạo động lực để Kiev tiếp tục các nỗ lực cải cách tư pháp, chống tham nhũng và củng cố nhà nước pháp quyền – những lĩnh vực mà Ủy ban châu Âu đã ghi nhận có tiến bộ đáng kể dù trong hoàn cảnh xung đột.
Tuy nhiên, kế hoạch cũng đối mặt với không ít thách thức. Việc thực hiện mô hình "thành viên từng phần" đòi hỏi phải sửa đổi hoặc diễn giải lại các quy định hiện hành của EU. Một số quốc gia thành viên vẫn lo ngại về việc mở cửa quá sớm có thể ảnh hưởng đến tính nhất quán và uy tín của khối. Ngoài ra, Ukraine vẫn phải chứng minh được khả năng thực hiện các cam kết cải cách một cách thực chất, không chỉ trên giấy tờ.
Dù vậy, ý tưởng này cho thấy EU đang nỗ lực tìm kiếm sự linh hoạt và sáng tạo để hỗ trợ Ukraine trong giai đoạn đầy thử thách. Nếu được triển khai thành công, nó không chỉ là bước tiến quan trọng cho Kiev mà còn có thể định hình lại cách thức EU tiếp cận quá trình mở rộng trong tương lai, đặc biệt với các quốc gia đang ở tuyến đầu về an ninh châu lục.
Minh Đức (Theo Politico, Kyiv Post)
