Căng thẳng Mỹ - Iran: Đàm phán ngừng bắn gấp rút trước thời hạn chót 7/4
Ngày 5/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington đang tiến hành các cuộc đàm phán "sâu rộng" với Iran nhằm đạt được một thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ không "rút lui giữa chừng" trong cuộc xung đột hiện nay. Trong một cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình Channel 12 của Israel, ông Trump tiết lộ chính quyền Mỹ duy trì liên lạc với Tehran qua nhiều kênh, do Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner dẫn dắt.
Hai hướng đàm phán và vai trò của các nước trung gian
Các nguồn thạo tin cho biết, đàm phán diễn ra theo hai hướng chính:
- Liên hệ gián tiếp thông qua các nước trung gian như Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ.
- Trao đổi trực tiếp giữa đặc phái viên Mỹ và Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi.
Các nước trung gian đang nỗ lực giúp hai bên thống nhất biện pháp có thể cho phép gia hạn thời hạn do Mỹ đặt ra liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, những nỗ lực ngoại giao này trong những ngày qua chưa đạt tiến triển đáng kể.
Thời hạn chót và cảnh báo từ Tổng thống Trump
Theo cảnh báo mới nhất, Tổng thống Trump cho biết thời hạn chót để đạt thỏa thuận với Iran là 20h00 ngày 7/4 (theo giờ miền Đông, tức sáng 8/4 theo giờ Việt Nam). Nếu không, Mỹ sẽ thực hiện các biện pháp mạnh mẽ tại khu vực. Giới quan sát nhận định đây là tín hiệu cho thấy Washington có thể kéo dài thời hạn chót, sau khi liên tục điều chỉnh từ các mốc "trong ngày 6/4", đến 20h00 cùng ngày rồi "trước" và "trong ngày 7/4".
Israel chuẩn bị leo thang tấn công
Trong khi đó, quân đội Israel tiếp tục đưa ra những thông điệp cứng rắn. Kênh truyền hình nhà nước Kan TV của Israel ngày 5/4 tiết lộ nước này đang chuẩn bị khả năng leo thang chiến dịch tấn công nhằm vào các mục tiêu của Iran nếu đàm phán giữa Washington và Tehran thất bại. Theo Kan TV, Israel cho rằng Tổng thống Trump sẽ bật "đèn xanh" cho các hành động tấn công cơ sở năng lượng và hạ tầng quốc gia của Iran, và hiện đang chờ bước "phê chuẩn cuối cùng".
Báo Jerusalem Post cùng ngày dẫn nguồn tin cho biết Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa thể xác định chính xác số lượng tên lửa đạn đạo mà Iran còn sở hữu. Các đánh giá nội bộ và nguồn tin công khai đưa ra con số khác nhau, từ "vài trăm" đến hơn 1.000 tên lửa, phản ánh mức độ không chắc chắn cao trong các ước tính hiện nay.
Tác động dân sinh và nguy cơ phóng xạ
Tại thủ đô Tehran của Iran, một số khu vực ghi nhận tình trạng mất gas tạm thời sau một cuộc không kích nhằm vào Đại học Sharif, ảnh hưởng đến khu vực lân cận. Trong bối cảnh xung đột tác động trực tiếp đến dân sinh, giới chuyên gia cảnh báo rằng các cuộc tấn công mạnh hơn vào cơ sở hạt nhân của Iran có thể kéo theo nguy cơ phóng xạ lan ra khu vực Vùng Vịnh.
Kênh truyền hình Al Jazeera dẫn lời ông Alan Eyre, chuyên gia thuộc Viện Trung Đông (trụ sở tại Washington), đánh giá nếu Mỹ tiến hành tấn công vào cơ sở hạt nhân Bushehr của Iran, "sẽ là một kịch bản đáng sợ". Ông cảnh báo nếu xảy ra sự cố hoặc rò rỉ hạt nhân tại Bushehr, các nước Vùng Vịnh sẽ chịu ảnh hưởng đầu tiên, không chỉ từ phóng xạ trong không khí mà còn trong nguồn nước, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng khử mặn. Các yếu tố gió và thủy triều nhiều khả năng sẽ đẩy chất phóng xạ lan về phía Tây, ra khỏi lãnh thổ Iran.
Phản ứng quốc tế và kêu gọi hòa bình
Trong khi căng thẳng ở Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, các hoạt động kêu gọi hòa bình tiếp tục diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu. Trong dịp Lễ Phục sinh cuối tuần qua, hàng nghìn người dân Đức đã tham gia các cuộc tuần hành trên khắp đất nước, kêu gọi chấm dứt cuộc xung đột hiện nay tại Trung Đông. Theo Đài phát thanh Đức (Deutschlandfunk), hơn 70 cuộc biểu tình đã diễn ra nhằm phản đối các chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel tại khu vực. Trước đó, nhiều cuộc biểu tình tại Mỹ, Israel và các nước khác cũng đã diễn ra với cùng mục đích.
