Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang: Tàu sân bay rời Địa Trung Hải, đàm phán hạt nhân bước vào giai đoạn quyết định
Tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Hải quân Mỹ đã rời vịnh Souda ở Địa Trung Hải vào ngày 26-2, trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Tehran tiếp tục gia tăng. Sự kiện này diễn ra ngay trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng về chương trình hạt nhân của Iran, dự kiến được tổ chức vào tuần tới tại Vienna, Áo. Câu hỏi lớn đặt ra là liệu hai bên có thể đạt được một thỏa thuận hòa bình hay chiến tranh sẽ tiếp tục leo thang.
Đàm phán Geneva: Tiến triển tích cực nhưng vẫn còn khác biệt
Sau khi kết thúc các cuộc đàm phán tại Geneva, Thụy Sĩ vào ngày 26-2, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố rằng các cuộc thảo luận, được mô tả là "căng thẳng nhất từ trước đến nay", đã đạt được tiến triển rất tốt. Ông Araghchi nhấn mạnh rằng các bên đã đi sâu vào các yếu tố của một thỏa thuận tiềm năng, bao gồm cả lĩnh vực hạt nhân và lĩnh vực trừng phạt. "Hơn bao giờ hết, cả hai bên đều rất nghiêm túc trong việc đạt được thỏa thuận", ông nói với tờ New York Times.
Tuy nhiên, nhà ngoại giao hàng đầu của Iran cũng thừa nhận rằng vẫn còn những khác biệt đáng kể giữa hai phía. Trong khi đó, trang Axios dẫn lời một quan chức Mỹ nhận định cuộc gặp là "tích cực". Cuộc đàm phán tiếp theo tại Vienna sẽ tập trung vào việc thảo luận chi tiết hơn về các vấn đề thiết yếu, chẳng hạn như việc chấm dứt lệnh trừng phạt và các bước liên quan đến hạt nhân.
Tính toán của Iran: Nhượng bộ để duy trì hoạt động hạt nhân
Theo giới phân tích, Iran đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ phía Mỹ, đặc biệt là sau những lời đe dọa liên tục từ Tổng thống Donald Trump và việc tăng cường quân đội Mỹ trong khu vực. Tehran được cho là sẽ phải đưa ra những nhượng bộ đủ để ông Trump tuyên bố chiến thắng, nhưng đồng thời cũng phải duy trì được một phần hoạt động làm giàu uranium, vốn được coi là sống còn đối với nước này.
Tờ Wall Street Journal tiết lộ rằng phía Mỹ yêu cầu Iran tháo dỡ ba địa điểm hạt nhân chính và giao nộp toàn bộ lượng uranium làm giàu còn lại. Đổi lại, Washington có thể đưa ra những "phần thưởng" cụ thể, chẳng hạn như bỏ các đe dọa tấn công và gỡ lệnh trừng phạt kinh tế đối với ngành ngân hàng quốc tế và ngành dầu mỏ của Iran.
Một số nguồn tin cho biết Iran có thể đề nghị ngưng hoạt động hạt nhân và làm giàu uranium trong vòng 3 đến 5 năm, đồng thời duy trì mức độ làm giàu rất thấp ở mức 1,5% cho mục đích nghiên cứu y học. Nước này cũng sẽ đề nghị làm loãng 400kg uranium được làm giàu cao và cho phép các thanh tra viên từ Liên hợp quốc tiếp cận để giám sát.
Nguy cơ xung đột: Mỹ cảnh báo tấn công, Iran sẵn sàng trả đũa
Tổng thống Donald Trump đã cảnh báo rằng Mỹ sẽ tấn công Iran nếu không đạt được thỏa thuận. Trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang ngày 24-2, ông tuyên bố "sẽ không bao giờ cho phép quốc gia tài trợ khủng bố số một thế giới, mà hiện giờ là Iran, sở hữu vũ khí hạt nhân". Ông cũng khẳng định Tehran đang phát triển tên lửa có thể đe dọa Mỹ.
Tuy nhiên, các lựa chọn quân sự của Washington ngày càng hạn chế. Đài CNN bình luận rằng một cuộc tấn công ngắn, mạnh mẽ có thể sẽ không xóa sổ chương trình hạt nhân của Iran vĩnh viễn, và ông Trump chưa chuẩn bị cho cử tri Mỹ cũng như lực lượng quân sự cho một cuộc tấn công tổng lực.
Phía Iran đã tuyên bố sẽ trả đũa ngay lập tức bằng cách phóng tên lửa vào tất cả các căn cứ và cơ sở của Mỹ trong khu vực, cũng như Israel, và đánh chìm các tàu chiến của Mỹ. Các nhà phân tích và cựu tướng Mỹ David Petraeus cảnh báo rằng cuộc chiến với Iran có thể kéo dài và tàn phá, gây thương vong lớn cho binh lính Mỹ.
Bối cảnh quốc tế: Trung Quốc kêu gọi công dân rời Iran
Giữa lúc căng thẳng leo cao, Trung Quốc đã kêu gọi công dân đang ở Iran rời khỏi nước này "càng sớm càng tốt" do nguy cơ Mỹ tiến hành không kích gia tăng. Động thái này cho thấy mối lo ngại sâu sắc từ cộng đồng quốc tế về khả năng xung đột bùng phát, sau khi vòng đàm phán mới nhất giữa Washington và Tehran kết thúc mà chưa đạt được thỏa thuận.
Các cuộc đàm phán sắp tới tại Vienna được xem là cơ hội cuối cùng để giải quyết bế tắc trước khi tình hình leo thang thành một cuộc xung đột quân sự toàn diện. Sự tham gia của các nhóm chuyên gia về hạt nhân, ngân hàng và trừng phạt, cùng với lãnh đạo Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), cho thấy các bên đang nỗ lực tìm kiếm một giải pháp ngoại giao.
