Binh Sĩ Mỹ Trú Ẩn Trong Khách Sạn Trung Đông: Chiến Thuật Gây Tranh Cãi Và Nguy Cơ Vi Phạm Luật Chiến Tranh
Theo thông tin từ các quan chức quốc phòng Mỹ chia sẻ với New York Times, hệ thống căn cứ quân sự của Mỹ tại Vùng Vịnh đóng vai trò then chốt trong các chiến dịch không kích nhằm vào Iran. Tuy nhiên, nhiều binh sĩ đã buộc phải di dời vì các căn cứ này thiếu hệ thống phòng thủ đủ mạnh để đối phó với tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) của Iran. Động thái này, theo các chuyên gia quân sự, phơi bày sự thiếu chuẩn bị của quân đội Mỹ trong cuộc chiến hiện nay.
Chiến Thuật Phòng Thủ Gây Tranh Cãi
Bà Kelly Grieco, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Stimson, nhận định: "Đây là cuộc chiến đầu tiên mà Mỹ phải đối mặt khi chúng ta thấy tác động của sức mạnh không quân được phổ biến rộng rãi, với các cuộc tấn công tầm xa liên tục từ đối thủ. Sự thiếu chuẩn bị đã làm bộc lộ những giới hạn nghiêm trọng." Mối đe dọa từ tên lửa và UAV của Iran đã làm phức tạp hóa kế hoạch quân sự của Mỹ, buộc một bộ phận lực lượng phải rời khỏi căn cứ và phân tán vào các khu dân cư, bao gồm cả khách sạn và tòa nhà dân sự.
Ông Brian Castner, nhà nghiên cứu khủng hoảng tại tổ chức Ân xá Quốc tế (AI), chỉ trích mạnh mẽ: "Thật không thể chấp nhận khi lực lượng Mỹ cố ý đặt dân thường vào nguy hiểm bằng cách rời căn cứ và chuyển đến các khách sạn nằm trong trung tâm thành phố. Các chỉ huy ra lệnh di dời này nên bị điều tra vì vi phạm luật chiến tranh của Mỹ. Binh sĩ không thoát khỏi khu vực xung đột mà lại tiến sâu vào khu dân cư." Iran đã kêu gọi người dân vùng Vịnh tránh xa các khu vực có binh sĩ Mỹ lưu trú, và các cuộc tấn công sau đó đã gây thương vong cho dân thường tại UAE, Bahrain và Kuwait.
Vi Phạm Luật Nhân Đạo Quốc Tế?
Cả Sổ tay Luật Chiến tranh của Lầu Năm Góc và Nghị định thư thứ nhất của Công ước Geneva đều quy định rõ ràng về việc tránh bố trí lực lượng quân sự trong hoặc gần khu dân cư. Sổ tay Luật Chiến tranh của Mỹ, được cập nhật năm 2023, nêu: "Các chỉ huy quân sự và quan chức chịu trách nhiệm về an toàn của dân thường phải thực hiện các bước hợp lý để tách dân thường khỏi các mục tiêu quân sự và bảo vệ họ khỏi tác động của chiến sự." Tuy nhiên, tài liệu này cũng cho phép sự linh hoạt trong trường hợp binh sĩ cần "đóng quân tại khu vực đông dân để tận dụng các cơ sở sẵn có như nơi trú ẩn, y tế, vệ sinh, thông tin liên lạc hoặc điện năng."
Ông Kevin Jon Heller, giáo sư luật quốc tế và an ninh tại Trung tâm Nghiên cứu Quân sự thuộc Đại học Copenhagen, cho biết: "Các quy định này khá linh hoạt để đảm bảo tất cả nghĩa vụ được thực hiện ở mức tối đa." Tuy nhiên, ông Heller cũng thừa nhận rằng hành động của Mỹ trong trường hợp này có thể đặt ra những vấn đề pháp lý nghiêm trọng.
Nguy Cơ Tội Ác Chiến Tranh
Theo các chuyên gia, ranh giới vi phạm luật nhân đạo quốc tế nằm ở khái niệm "biện pháp phòng ngừa thụ động", tức là các biện pháp mà quân đội phải thực hiện để bảo vệ dân thường sống gần vị trí quân sự. Ông Michael Schmitt, giáo sư luật quốc tế tại Đại học Reading, giải thích: "Các biện pháp phòng ngừa thụ động là bắt buộc, nhưng thường không được tuân thủ. Việc bố trí binh sĩ trong các công trình dân sự nơi vẫn có dân thường sinh sống, như khách sạn hoặc chung cư, chính là vi phạm quy định về phòng ngừa thụ động."
Ông Brian Castner nhấn mạnh thêm: "Nghị định thư thứ nhất của Công ước Geneva và Luật Chiến tranh của Mỹ cho phép một số linh hoạt khi bố trí lực lượng trong khu dân cư, nếu khu vực đó đang có giao tranh trực tiếp. Điều này không áp dụng với tình hình hiện tại của lực lượng Mỹ ở Trung Đông, vì binh sĩ Mỹ không được triển khai tới các thành phố để bảo vệ dân thường. Trên thực tế, họ đang cố tránh bị tấn công bằng cách ở trong khách sạn, vốn sẽ không phải là mục tiêu hợp pháp nếu không có sự hiện diện của binh sĩ." Nếu quân đội Mỹ cố tình sử dụng dân thường làm "lá chắn sống" để bảo vệ binh sĩ khỏi các cuộc tấn công của Iran, chiến thuật này có thể cấu thành tội ác chiến tranh, một phương pháp thường được các lực lượng nổi dậy sử dụng trong các cuộc xung đột bất cân xứng.
Giải Pháp Khẩn Cấp Của Lầu Năm Góc
Trước những thách thức này, Lầu Năm Góc đã tìm kiếm nhà thầu cung cấp các hầm trú ẩn lắp ráp sẵn để nhanh chóng vận chuyển tới Trung Đông, nhằm "bảo vệ nhân sự khỏi các mối đe dọa từ sóng nổ và mảnh văng." Động thái này cho thấy sự cấp thiết trong việc củng cố khả năng phòng thủ, nhưng cũng làm dấy lên câu hỏi về tính hiệu quả và đạo đức của các chiến thuật hiện tại. Tình hình càng trở nên căng thẳng khi Iran tiếp tục duy trì khả năng tấn công, bất chấp hàng nghìn cuộc không kích từ phía Mỹ.
