Bộ Tư pháp đang xây dựng dự án Luật Luật sư (sửa đổi) với nhiều đề xuất mới về tiêu chuẩn, quy trình trở thành luật sư cũng như hoạt động hành nghề. Một trong những điểm nhấn là bổ sung yêu cầu về bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp.
Bổ sung tiêu chuẩn bản lĩnh chính trị
Theo quy định hiện hành, tiêu chuẩn để trở thành luật sư bao gồm: là công dân Việt Nam, trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, có phẩm chất đạo đức tốt, có bằng cử nhân luật, v.v. Tại dự thảo, Bộ Tư pháp đề xuất kế thừa các tiêu chuẩn này và bổ sung thêm yêu cầu phải có “bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần dũng cảm và kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực”.
Ngoài ra, trong quá trình hành nghề, luật sư có nghĩa vụ tham gia bồi dưỡng bắt buộc về nhận thức chính trị hằng năm. Bộ Tư pháp cho biết việc bổ sung này nhằm xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn, đồng thời bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động hành nghề, nâng cao trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp.
Cắt giảm quy trình thành luật sư
Một nội dung đáng chú ý khác là dự thảo cắt giảm quy trình, thủ tục trở thành luật sư từ 4 bước xuống còn 2 bước. Điểm mấu chốt là việc xác lập tư cách thành viên đoàn luật sư ngay từ khâu tập sự và kết hợp kỳ thi quốc gia với việc cấp chứng chỉ hành nghề. Cụ thể, người đạt kỳ thi luật sư sẽ được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư ngay, thay vì quy trình hiện nay: sau khi đỗ kỳ kiểm tra kết quả tập sự, Liên đoàn Luật sư Việt Nam cấp giấy chứng nhận đạt kỳ kiểm tra, sau đó người tập sự lại phải làm thủ tục, hồ sơ đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề qua đoàn luật sư, gửi sở tư pháp, v.v.
Dự thảo cũng thay chế định “người tập sự hành nghề luật sư” thành “luật sư tập sự”, đồng thời bổ sung quyền của luật sư tập sự để họ có nhiều cơ hội thực hành nghề trong thực tế. Theo đó, luật sư tập sự được tham gia tố tụng trong các vụ việc dân sự, vụ án hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực theo sự phân công của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý.
Thực trạng đội ngũ luật sư
Thống kê của Bộ Tư pháp cho thấy, năm 2007, cả nước có 4.161 luật sư. Đến cuối năm 2025, con số này đã tăng gấp 5 lần, lên 22.098 người, với trung bình gần 1.000 luật sư mới vào nghề mỗi năm. Các luật sư đã tham gia xử lý hơn 1,7 triệu vụ việc, trong đó có hơn 277.000 vụ trợ giúp pháp lý miễn phí cho người nghèo và đối tượng chính sách. Tổng doanh thu của các tổ chức hành nghề luật sư đạt trên 38.000 tỉ đồng, đóng góp cho ngân sách nhà nước gần 4.500 tỉ đồng tiền thuế.
Tuy nhiên, trong 15 năm qua, hơn 1.600 luật sư bị xóa tên, chủ yếu do không đóng phí thành viên hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc siết chặt tiêu chuẩn và quản lý đội ngũ luật sư.
