Ngân hàng không phải bồi thường khi nhân viên chiếm đoạt 2,8 tỷ đồng của khách
Một vụ việc gây chấn động tại Trung Quốc khi một phụ nữ gửi tiết kiệm số tiền khổng lồ 2,8 tỷ đồng, nhưng chỉ vài phút sau, toàn bộ số tiền đã bị chuyển sang tài khoản khác bởi chính nhân viên ngân hàng. Tòa án sơ thẩm đã ra phán quyết rằng ngân hàng không phải chịu trách nhiệm bồi thường, dựa trên hai lý do chính: hành vi của nhân viên là cá nhân và người gửi tiền có lỗi nghiêm trọng.
Chi tiết vụ việc và diễn biến pháp lý
Vào tháng 7/2021, bà Chu, cư dân tại Nội Mông, Trung Quốc, đã thực hiện giao dịch gửi tiết kiệm 750.000 NDT (tương đương hơn 2,8 tỷ đồng) tại Ngân hàng Tiết kiệm Bưu chính Trung Quốc, chi nhánh thành phố Zhalantun. Giao dịch được tiến hành tại quầy thông qua nhân viên ngân hàng họ Mạnh. Đáng chú ý, chỉ vài phút sau khi hoàn tất, cảnh sát địa phương đã liên hệ thông báo rằng số tiền này đã bị chuyển toàn bộ vào tài khoản cá nhân của nhân viên đó.
Không chỉ bà Chu, tổng cộng 11 người gửi tiền khác cũng rơi vào tình huống tương tự, với tổng số tiền liên quan lên tới hơn 8,2 tỷ đồng. Điều tra cho thấy nhân viên họ Mạnh đã lợi dụng danh nghĩa công việc để thực hiện hành vi lừa đảo, thường bằng cách giới thiệu sản phẩm tài chính giả hoặc hỗ trợ thủ tục gửi tiết kiệm nhằm chiếm đoạt tiền. Số tiền này sau đó được sử dụng cho các hoạt động cho vay, trả nợ cá nhân và thanh toán lãi vay, dẫn đến việc không thể thu hồi.
Tháng 10/2024, nhân viên họ Mạnh bị kết án 12 năm tù vì tội lừa đảo, nhưng do tài sản đã tiêu xài hết, khả năng bồi thường là không có. Đến tháng 10/2025, bà Chu và các nạn nhân khác đã kiện ngân hàng ra tòa, yêu cầu đơn vị này chịu trách nhiệm cho khoản tiền thất thoát. Tuy nhiên, ngân hàng phản bác, khẳng định đây là hành vi lừa đảo cá nhân, không liên quan đến nghiệp vụ, và nhân viên liên quan đã rời vị trí.
Phán quyết của tòa án và phân tích pháp lý
Tòa án sơ thẩm đã bác yêu cầu của nguyên đơn, xác định hành vi của nhân viên họ Mạnh là hành vi cá nhân, không thuộc phạm vi thực hiện chức trách công vụ. Tòa đồng thời chỉ ra lỗi nghiêm trọng của người gửi tiền khi tin vào lời mời gọi "lãi suất cao" từ người lạ mà không kiểm tra tính xác thực của sản phẩm hoặc đối chiếu biến động tài khoản ngay tại thời điểm giao dịch.
Luật sư Đàm Mẫn Đào từ Công ty Luật Trung Văn phân tích rằng nguyên nhân thất bại ở cấp sơ thẩm là do tòa xác định hành vi không đại diện cho ý chí của ngân hàng, dù nhân viên có lợi dụng vị trí. Mục đích trục lợi cá nhân khiến ngân hàng không phải chịu trách nhiệm thay thế với tư cách người sử dụng lao động. Ngoài ra, yếu tố lỗi của người gửi tiền được coi là căn cứ quan trọng, theo nguyên tắc trách nhiệm dựa trên lỗi.
Không đồng tình với phán quyết, nguyên đơn đã nộp đơn kháng cáo. Phiên tòa phúc thẩm diễn ra vào ngày 5/1/2026 và hiện vẫn chưa công bố kết quả. Các chuyên gia pháp lý nhận định, để đảo ngược phán quyết sơ thẩm, nguyên đơn cần chứng minh hành vi của nhân viên có tính chất công vụ hoặc ngân hàng tồn tại sai sót trong quản lý, giám sát. Bằng chứng về mối liên hệ giữa sai sót quản lý và thiệt hại thực tế, như hồ sơ hoạt động bất thường hoặc quy định giám sát nội bộ, có thể là yếu tố then chốt.
Hướng giải quyết và bài học cho người gửi tiền
Bên cạnh kiện tụng, người gửi tiền có thể gửi đơn khiếu nại tới cơ quan giám sát tài chính để yêu cầu điều tra lỗ hổng quản trị của ngân hàng. Mặc dù biện pháp này không trực tiếp giúp thu hồi tiền, kết quả điều tra có thể trở thành căn cứ hỗ trợ trong quá trình xét xử dân sự. Luật sư Đàm Mẫn Đào nhấn mạnh rằng khả năng thu hồi tiền trực tiếp từ bị cáo thông qua thủ tục hình sự là rất thấp, do tài sản đã bị tiêu hết, nên con đường chủ yếu vẫn là khởi kiện dân sự nhằm xác định trách nhiệm bồi thường của ngân hàng.
Vụ việc này đặt ra bài học quan trọng về sự cẩn trọng trong giao dịch tài chính. Người gửi tiền cần:
- Kiểm tra kỹ tính xác thực của sản phẩm và thông tin nhân viên.
- Theo dõi biến động tài khoản ngay sau khi giao dịch.
- Không tin tưởng mù quáng vào các lời mời gọi lãi suất cao từ người lạ.
Với vụ án đang chờ phúc thẩm, kết quả cuối cùng sẽ có tác động lớn đến việc bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong các giao dịch ngân hàng tại Trung Quốc và có thể là tiền lệ cho các trường hợp tương tự trong tương lai.
