Một freelancer marketing từng suýt trở thành đối tác của một doanh nghiệp bán gói sở hữu kỳ nghỉ (timeshare) đã lên tiếng chia sẻ câu chuyện của mình. Nguyễn Trọng Hoàng (SN 1998, Hà Nội) cho biết anh đã từ chối hợp tác sau khi nhận ra những dấu hiệu đáng ngờ trong quy trình tuyển dụng và đào tạo nhân viên.
Cơ hội hợp tác với doanh nghiệp sở hữu kỳ nghỉ
Hoàng từng làm brand manager cho một doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực vận tải hành khách công cộng, hiện là freelancer trong ngành marketing. Anh nhớ lại cảm giác "tim hẫng đi một nhịp" khi nhìn thấy logo quen thuộc xuất hiện trong phóng sự "Bẫy 2" của VTV. Vài năm trước, công ty này từng suýt trở thành khách hàng của anh.
"Proposal tôi làm cho họ vẫn còn nằm trong máy tính. Nếu ngày đó chốt hợp đồng, có khi chính tôi đã góp phần giúp họ tuyển thêm rất nhiều sales để đi lừa đảo", Hoàng kể.
Ấn tượng về sự giàu có và những túi Hermes
Hoàng gặp doanh nghiệp này trong quá trình tư vấn xây dựng thương hiệu tuyển dụng. Nhiệm vụ khá đơn giản: giúp công ty tuyển thêm nhân viên kinh doanh và giảm tỷ lệ nghỉ việc. Ấn tượng đầu tiên của anh về doanh nghiệp này là sự giàu có.
Người tiếp Hoàng là một nữ giám đốc kinh doanh. "Thật sự là trên người chị ấy gần như không chỗ nào không có hàng hiệu. Từ quần áo, phụ kiện cho đến cả chiếc kẹp tóc." Trong văn phòng riêng của một lãnh đạo cấp cao hơn là một tủ trưng bày toàn túi Hermes. "Tôi thắc mắc vì sao phải trưng Hermes ở văn phòng, nhưng lại nghĩ, người giàu thì người ta có quyền, nên cũng kệ."
Yêu cầu tuyển dụng '3 không' gây sốc
Khi Hoàng giới thiệu bản kế hoạch, khách hàng tỏ ra rất hào hứng. Nhưng ngay sau đó, họ muốn giảm một nửa chi phí. Hoàng đề nghị giảm yêu cầu tuyển dụng và khách đồng ý. Điều gây sốc là họ không nhấn mạnh kỹ năng bán hàng hay khả năng tư vấn. Thay vào đó, họ chỉ đưa ra một yêu cầu khá lạ: ngoan, biết nghe lời và muốn kiếm tiền. Còn lại doanh nghiệp sẽ đào tạo.
"Nghe xong tôi thấy rất khó hiểu. Bán sản phẩm giá trị càng cao, tư vấn viên càng phải giỏi nhiều kỹ năng. Nhưng ở đây, có vẻ như ai cũng sẽ trở thành salesman chốt hợp đồng tiền tỷ." Bán những hợp đồng nghỉ dưỡng giá từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu, thậm chí cả tỷ đồng nhưng sales chỉ cần: ngoan, nghe lời và muốn kiếm tiền.
Phát hiện '3 không' trong tài liệu đào tạo
Vì không thể tự lý giải, Hoàng đề nghị doanh nghiệp gửi tài liệu để tìm hiểu và cân nhắc. Kết quả, một bản tài liệu rất chung chung được gửi đến. Đọc xong, anh lập tức bỏ ý định hợp tác. Anh nói với khách: "Chúng tôi không thể giảm chi phí, mong các chị tìm người phù hợp hơn."
Theo Hoàng, tài liệu này có thể tóm gọn bằng ba chữ "Không":
Không nói về rủi ro
Tài liệu đào tạo liệt kê rất nhiều câu hỏi và băn khoăn mà khách có thể đưa ra. Nhưng thay vì giải thích đầy đủ hoặc giúp khách đánh giá rủi ro, sales được hướng dẫn phải tìm cách trấn an. "Nếu khách lo lắng, họ sẽ đưa ví dụ về những người đã tham gia, những khách hàng thành đạt, hoặc nhấn mạnh rằng công ty lớn, có giấy tờ đầy đủ thì không thể lừa đảo."
Không tiết lộ toàn bộ quy trình ngay từ đầu
Khách hàng thường chỉ được giới thiệu từng bước. Những chi phí hoặc thủ tục có thể phát sinh ở giai đoạn sau sẽ không được trình bày đầy đủ ngay từ đầu. "Mục tiêu là khiến mọi thứ trông thật đơn giản. Khi khách thấy quy trình đơn giản thì họ dễ đưa ra quyết định hơn."
Salesman không cần hiểu hợp đồng
Điều khiến Hoàng lo ngại nhất nằm ở nguyên tắc thứ ba. Anh cho rằng cách tiếp cận này rất nguy hiểm. Bởi nếu ngay cả người tư vấn bán hàng cũng không thực sự quan tâm đến nội dung hợp đồng, thì khách hàng càng khó có cơ hội hiểu mình đang ký cái gì.
Trách nhiệm của nhân viên bán hàng
Những ngày gần đây, khi theo dõi tranh luận trên mạng xã hội, Hoàng đặc biệt chú ý tới một quan điểm cho rằng nhiều nhân viên bán hàng cũng chỉ là nạn nhân của hệ thống. Với kinh nghiệm nhiều năm làm marketing, Hoàng hoàn toàn phản đối.
Anh dẫn chứng việc nhiều nhân viên có thể trả lời trơn tru các thắc mắc của khách, liên tục trấn an hoặc đưa ra những lời hứa hẹn mà bản thân họ cũng không thể kiểm chứng. "Nhiều thứ không nằm trong giáo trình. Nó là phản xạ nói dối."
Hoàng cho rằng trách nhiệm lớn nhất vẫn thuộc về những người đứng đầu và hưởng lợi nhiều nhất từ hệ thống. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc những mắt xích bên dưới vô can. "Nếu một người cảm thấy đó là vì mình bị lừa, họ có thể nghỉ việc ngay trong một phút. Nhưng họ ở lại, đơn giản chỉ vì muốn kiếm tiền bằng mọi giá."
Anh cũng nói thêm, điều khiến mình bất ngờ khi xem clip của VTV không phải là chuyện nhằm vào người già để chèo kéo mà là mức độ của vụ việc. "Ngày xưa người ta thường chỉ bán mấy thứ vô thưởng, vô phạt hoặc không phù hợp, nhưng ít ra vẫn có sản phẩm. Còn bây giờ, người ta thậm chí bán cái chưa có. Ví dụ các khu nghỉ dưỡng còn chưa xây xong nhưng đã bán kỳ nghỉ. Tôi rất mong có cơ quan chức năng vào cuộc để làm rõ."
