Ngày 16/7/2015, Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La ban hành Quyết định số 1545/QĐ-UBND về việc giao đất, cho thuê đất đối với Chi nhánh Tổng Công ty Chè Việt Nam tại Sơn La - Công ty chè Mộc Châu, nay là Vinatea Mộc Châu. Theo quyết định này, tổng diện tích đất được tỉnh Sơn La giao và cho thuê là 14.743.346m², trong đó diện tích giao đất là 7.987.374m² và diện tích cho thuê đất là 6.679.538m². Tuy nhiên, nhiều dấu hiệu bất thường trong quản lý đất đai tại Vinatea Mộc Châu đã được người dân phản ánh.
Chênh lệch diện tích và sai lệch bản đồ
Theo cách tính toán từ các số liệu trong Quyết định số 1545/QĐ-UBND, tổng diện tích giao đất và cho thuê đất có chênh lệch 76.434m² so với tổng diện tích ghi trong quyết định. Nội dung này hiện được một số hộ dân đề nghị cơ quan chức năng rà soát, làm rõ. Theo phản ánh của người dân, bản đồ địa chính 1999-2000 chưa có đất của Vinatea Mộc Châu, nhưng sau đo đạc năm 2015, diện tích đất của Vinatea Mộc Châu đã chồng lên đất của các hộ dân.
Một nội dung khác cũng được người dân đặt câu hỏi là trong Quyết định số 1545/QĐ-UBND xuất hiện 74.277m² đất nuôi trồng thủy sản. Trong khi đó, theo phản ánh của người dân và một số hồ sơ mà phóng viên tiếp cận được, trước đây chưa thể hiện loại đất này.
Hộ dân bị chồng lấn đất
Ông Nguyễn Quang Huy, có đất tại tổ dân phố 19/8, phường Thảo Nguyên, cho biết khu đất của ông được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 2003 với diện tích 754m² tại thửa đất số 91, tờ bản đồ số 41. Sau đo đạc năm 2015, khoảng 58m² đất của gia đình bị xác định chồng lấn với diện tích đất của Vinatea Mộc Châu. Từ đó đến nay, gia đình gặp khó khăn trong việc thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến đất đai.
Rất nhiều người dân tại các phường Vân Sơn, Thảo Nguyên đã trực tiếp đến phản ánh, cung cấp thông tin cho phóng viên Báo Nhân Dân về những dấu hiệu chưa bảo đảm đúng quy định trong việc đo đạc năm 2015. Điều đáng chú ý là tại Văn bản số 330/VPĐKĐĐ-ĐKCGCN ngày 22/4/2024 trả lời đơn của ông Nguyễn Quang Huy, Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Sơn La xác định: “Đối với một phần đất của ông Huy đang sử dụng theo hiện trạng với phần đất giao cho Công ty Vinatea Mộc Châu theo Quyết định số 1545/QĐ-UBND ngày 16/7/2015 của Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La, nguyên nhân là do bản đồ giao đất theo Quyết định số 1545/QĐ-UBND ngày 16/7/2015 đo đạc chưa chính xác, có chênh lệch tọa độ so với thực tế đất công ty đang quản lý”.
Văn bản số 330 cũng cho biết Văn phòng Đăng ký đất đai đã báo cáo Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) đề xuất Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La xem xét điều chỉnh bản đồ giao đất cho Vinatea Mộc Châu.
Giả mạo chữ ký và thiếu minh bạch
Ông Nguyễn Xuân Ước, con trai bà Đoàn Thị Mến, vợ liệt sĩ, cho biết gia đình hiện sử dụng diện tích đất khoảng 2.691m² do khai hoang, san lấp từ hố bom từ những năm 1970. Đất có trong sổ mục kê, gia đình đóng thuế từ năm 1997 và sử dụng ổn định lâu dài, nhưng đã bị Vinatea Mộc Châu kiện và đang yêu cầu cưỡng chế.
Bà Nguyễn Thị Xuân, trú tại xóm 1, tổ 66, phường Vân Sơn cho biết gia đình bà sử dụng ổn định diện tích đất trồng mận nhiều năm. Khoảng ba năm trước, bà dựng một căn lán nhỏ 40m² để con gái bị bệnh tâm thần phân liệt có nơi ở. Sau đó, đại diện Vinatea Mộc Châu cho rằng phần đất này của công ty quản lý. Khu vực từng là nhà tập thể của công ty chè tại Xóm 1, tổ dân phố 66, phường Vân Sơn hiện cũng đang để hoang cho cỏ mọc. Theo bà Xuân, sau khi gia đình cung cấp các giấy xác nhận của nhiều thế hệ đội trưởng sản xuất xác nhận nguồn gốc đất do gia đình sử dụng từ trước, phía doanh nghiệp không tiếp tục yêu cầu tháo dỡ công trình. Tuy nhiên, gia đình vẫn chưa thể thực hiện các thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thậm chí có 2 đơn vị muốn làm nhà tình thương cho gia đình cũng không được vì tồn tại tranh chấp liên quan đến ranh giới. Trong khi việc đo đạc năm 2015, gia đình bà Xuân không được thông báo, không được ký giáp ranh.
Ông Đặng Thế Hùng, tổ dân phố Chè Đen 2, phường Thảo Nguyên cho biết: “Gia đình tôi được bố mẹ chia cho khoảng 2.300m² đất khai hoang từ năm 1996, sử dụng ổn định trong nhiều năm. Không hiểu Vinatea Mộc Châu lấy đâu ra các hợp đồng giao khoán và biên bản giao nhận đất có tên tôi và chữ ký, thậm chí còn ghi sai cả tên đệm và chữ ký ở hai văn bản cũng là khác nhau. Tôi đang làm đơn đề nghị giám định chữ ký. Vì đó không phải chữ ký của tôi”.
Tương tự, ông Nguyễn Quang Hiếu, trú tại xóm 4, tiểu khu 66, phường Vân Sơn cho biết gia đình đã phải thuê luật sư để bảo vệ quyền lợi trong quá trình giải quyết tranh chấp với doanh nghiệp.
Thiếu mốc giới và sai sót đo đạc
Một cán bộ từng có nhiều năm công tác tại Vinatea Mộc Châu (đề nghị được giấu tên) cung cấp: Thời điểm bàn giao đất không có hệ thống mốc giới ngoài thực địa, không có cọc bê tông xác định ranh giới và không có sự tham gia ký giáp ranh của các hộ dân liền kề.
Đáng chú ý, nhiều hộ dân cũng phản ánh Quyết định số 1545/QĐ-UBND, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BX753841 và Hợp đồng thuê đất số 1117/HĐ-TĐ đều được ký cùng ngày 16/7/2015. Trong khi đó, đến ngày 25/3/2016 các cơ quan liên quan mới tổ chức bàn giao đất trên thực địa cho doanh nghiệp. Trong Biên bản bàn giao đất ngày 25/3/2016 thể hiện Trung tâm Kỹ thuật tài nguyên và môi trường chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành đối chiếu bản đồ, xác định ranh giới thửa đất và bàn giao ngoài thực địa và có đoạn viết rất rõ thời điểm bàn giao “không có cột mốc, ranh giới bê tông”.
Một tài liệu đáng chú ý khác là Công văn số 25/2022/CV-ĐN ngày 25/2/2022 của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tư vấn và Xây dựng Đại Ninh gửi Vinatea Mộc Châu. Trong văn bản này, đơn vị tư vấn cho rằng bản đồ cho thuê đất theo Quyết định số 1545/QĐ-UBND có những sai lệch đáng kể về vị trí, ranh giới và đối tượng quản lý sử dụng. Nguyên nhân được cho là việc đo đạc trước đây sử dụng máy GPS cầm tay với tỷ lệ bản đồ 1/5000 dẫn đến sai số lớn giữa bản đồ và thực địa. Văn bản cũng nêu tại thời điểm thực hiện công việc, trên thực địa không tồn tại cọc mốc, ranh giới khu đất thuê; cán bộ của Vinatea Mộc Châu gặp khó khăn trong việc xác định ranh giới pháp lý được thuê đất.
Đơn vị tư vấn đồng thời cho biết ngoài bản photocopy Quyết định số 1545/QĐ-UBND, doanh nghiệp không cung cấp được các tài liệu quản lý đất đai khác phục vụ công tác đo đạc, đối chiếu. Đáng chú ý, công văn 25/2022/CV-ĐN còn cho rằng trước khi lập hồ sơ xin thuê đất, doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ một số quy trình liên quan theo Nghị định số 118/2014/NĐ-CP và Thông tư số 07/2015/TT-BTNMT, dẫn đến nguy cơ chồng chéo giữa phần diện tích giữ lại sử dụng và phần diện tích phải bàn giao cho địa phương quản lý.
Phản ứng của doanh nghiệp và cơ quan chức năng
Chiều 2/6/2026, phóng viên Báo Nhân Dân đã có buổi làm việc với tập thể lãnh đạo Vinatea Mộc Châu. Tại buổi làm việc, phóng viên đã đặt nhiều câu hỏi liên quan đến nguồn gốc đất, quá trình đo đạc năm 2015, hồ sơ xác định ranh giới, tình trạng chồng lấn đất và tính pháp lý của các hợp đồng giao khoán. Tuy nhiên, phía Vinatea Mộc Châu đã từ chối trả lời. Khi được hỏi doanh nghiệp có lưu giữ biên bản xác định ranh giới, hồ sơ ký giáp ranh, bản mô tả mốc giới hay không và có sẵn sàng phối hợp, cung cấp cho báo chí như đã cam kết trong Công văn số 30/CV-VNT/2026 ngày 29/5/2026 mà đơn vị này đã gửi cho Báo Nhân Dân hay không, bà Phạm Ngọc Trâm nói “Từ chối không cung cấp và trả lời”.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Tiến Dương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La cho biết: “Sở đang triển khai thực hiện Đề án được phê duyệt tại Kết luận số 212-KL/TU ngày 19/1/2026 và Nghị quyết số 13-NQ/TU ngày 19/1/2026 của Ban thường vụ tỉnh ủy về giải quyết những tồn tại, vướng mắc và quản lý, sử dụng hiệu quả đất có nguồn gốc nông, lâm trường trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2025-2030”. Ông Dương nhấn mạnh: “Nhiệm vụ là rà soát toàn diện, kỹ lưỡng ranh giới, nguồn gốc, quá trình sử dụng đất của công ty và của các hộ dân; đối chiếu hồ sơ địa chính, đặc biệt là bản đồ năm 2015 để xác định chính xác hiện trạng sử dụng đất theo quy định tại Điều 181 Luật Đất đai”.
Ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La cho biết: “Ủy ban nhân dân tỉnh tiếp thu đầy đủ các nội dung phản ánh của Báo Nhân Dân cũng như các ý kiến, kiến nghị của công dân liên quan đến việc quản lý, sử dụng đất của Vinatea Mộc Châu. Thời gian qua, Chủ tịch và các Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh cũng thường xuyên tiếp công dân để lắng nghe, chỉ đạo giải quyết các nội dung liên quan đến đất đai thuộc phạm vi quản lý của Vinatea Mộc Châu”.
Ông Công nhấn mạnh: “Từ những phản ánh, kiến nghị của người dân và những vấn đề còn tồn tại, hạn chế được Báo Nhân Dân phản ánh, Ủy ban nhân dân tỉnh sẽ báo cáo, đề xuất với Thường trực tỉnh ủy để xem xét, quyết định chủ trương tiến hành kiểm tra, rà soát tổng thể toàn bộ diện tích đất hiện đang giao cho Vinatea Mộc Châu quản lý, sử dụng. Đồng thời yêu cầu các bên giữ nguyên hiện trạng đất và phía Vinatea Mộc Châu tạm dừng ngay việc kiện người dân ra tòa trong thời gian thực hiện rà soát”.
Các hộ dân trồng chè cũng yêu cầu cần làm rõ diện tích chè người dân tự khai hoang đất, tự trồng hay chè công ty đã thanh lý với diện tích chè của Vinatea Mộc Châu. “Việc rà soát sẽ tập trung đánh giá hiện trạng sử dụng đất của doanh nghiệp so với diện tích, ranh giới và mục đích sử dụng đất đã được Nhà nước giao, cho thuê; kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai nếu phát hiện Vinatea Mộc Châu có vi phạm, bao gồm các trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích, chuyển nhượng trái quy định hoặc các hành vi vi phạm khác theo quy định của pháp luật”, ông Nguyễn Thành Công nhấn mạnh.
Biến động diện tích qua các thời kỳ
Đối chiếu các quyết định liên quan đến đất đai của doanh nghiệp qua các thời kỳ cho thấy diện tích đất được giao, cho thuê có nhiều biến động. Theo hồ sơ phóng viên thu thập được, Quyết định số 291/QĐ-UB năm 1993 xác định diện tích 1.150ha; Quyết định số 3594/QĐ-UBND năm 2009 và Quyết định số 2625/QĐ-UBND năm 2012 thể hiện diện tích 619,26ha. Đối với Quyết định số 1545/QĐ-UBND năm 2015 xác định tổng diện tích liên quan là 1.474,3346ha. Sự thay đổi về diện tích cũng như căn cứ xác định quỹ đất qua từng thời kỳ của Vinatea Mộc Châu hiện là một trong những nội dung được nhiều hộ dân kiến nghị cơ quan chức năng cần rà soát và làm rõ.
Gần 11 năm sau khi Quyết định số 1545/QĐ-UBND được ban hành, những phản ánh của người dân, các văn bản của cơ quan chuyên môn cùng những nội dung thể hiện trong hồ sơ, tài liệu liên quan đang đặt ra yêu cầu phải rà soát toàn diện quá trình đo đạc, lập bản đồ, giao đất và cho thuê đất đối với Vinatea Mộc Châu. Kết quả rà soát tới đây của tỉnh Sơn La sẽ là cơ sở quan trọng để làm rõ những kiến nghị kéo dài nhiều năm qua, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp cũng như nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn tỉnh Sơn La.
