Ngày 7/12/2024, tại Bern (Thụy Sĩ), Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên và các Bộ trưởng phụ trách kinh tế của các nước thành viên Khối Mậu dịch Tự do châu Âu (EFTA) gồm Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ đã chính thức ký kết tuyên bố kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa Việt Nam và EFTA.
Quá trình đàm phán kéo dài 12 năm
Đàm phán FTA Việt Nam - EFTA được khởi động từ năm 2012, trải qua 16 phiên đàm phán chính thức và nhiều cuộc họp chuyên gia. Đây là một trong những FTA có thời gian đàm phán dài nhất của Việt Nam, phản ánh sự khác biệt về trình độ phát triển và lợi ích giữa các bên. Tuy nhiên, với quyết tâm chính trị cao, hai bên đã vượt qua các rào cản để đạt được thỏa thuận cuối cùng.
Nội dung chính của Hiệp định
FTA Việt Nam - EFTA bao gồm các cam kết về thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ, lao động, môi trường và phát triển bền vững. Theo đó, EFTA sẽ xóa bỏ thuế quan đối với 99,2% số dòng thuế nhập khẩu từ Việt Nam trong vòng 10 năm, tương đương 97,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này. Ngược lại, Việt Nam cũng sẽ mở cửa thị trường cho hàng hóa EFTA với lộ trình phù hợp.
Đặc biệt, hiệp định có các điều khoản thuận lợi hóa thương mại, giúp giảm chi phí xuất nhập khẩu, đồng thời thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực như công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ logistics. Theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên, FTA này sẽ tạo động lực mới cho quan hệ kinh tế song phương, đặc biệt là trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc.
Cơ hội cho xuất khẩu Việt Nam
EFTA là một thị trường có tổng GDP khoảng 1.400 tỷ USD, với thu nhập bình quân đầu người cao. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang EFTA gồm điện thoại, linh kiện điện tử, dệt may, giày dép, nông sản (cà phê, hạt điều, thủy sản) và đồ gỗ. Với việc xóa bỏ thuế quan, các sản phẩm này sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn hơn so với đối thủ từ các nước chưa có FTA.
Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương), nhận định: “FTA với EFTA không chỉ mở rộng thị trường xuất khẩu mà còn giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ và nguồn vốn đầu tư chất lượng cao từ châu Âu”.
Tác động đến đầu tư và dịch vụ
Hiệp định cũng cam kết mạnh mẽ về bảo hộ đầu tư và giải quyết tranh chấp, tạo môi trường pháp lý ổn định cho các nhà đầu tư EFTA tại Việt Nam. Các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, dược phẩm, tài chính - ngân hàng và dịch vụ kỹ thuật dự kiến sẽ thu hút nhiều vốn FDI từ các nước EFTA.
Đại diện Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam cho rằng, FTA này là bước tiến quan trọng trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và châu Âu, bổ sung cho Hiệp định EVFTA đã có hiệu lực từ năm 2020.
Các bước tiếp theo
Sau khi kết thúc đàm phán, hai bên sẽ tiến hành rà soát pháp lý và dịch thuật văn bản hiệp định trước khi chính thức ký kết. Dự kiến, FTA sẽ được trình Quốc hội Việt Nam và Nghị viện các nước EFTA phê chuẩn trong năm 2025 và có hiệu lực vào đầu năm 2026.
Việc kết thúc đàm phán FTA Việt Nam - EFTA đánh dấu một cột mốc quan trọng trong hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, đồng thời khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
