Việt Nam chủ động đối phó với điều tra thương mại Mục 301 từ Hoa Kỳ
Tại cuộc họp báo thường kỳ quý I năm 2026 của Bộ Công Thương diễn ra vào chiều ngày 9/4, bà Nguyễn Quỳnh Mai – Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên đã cung cấp thông tin chi tiết về việc Hoa Kỳ khởi xướng các cuộc điều tra thương mại theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Trong số các quốc gia bị điều tra, Việt Nam cũng nằm trong danh sách này. Bên cạnh đó, bà Mai cũng cập nhật tiến trình đàm phán thuế quan đang diễn ra giữa hai nước.
Phạm vi điều tra rộng và không phân biệt
Theo thông tin từ bà Nguyễn Quỳnh Mai, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đã tiến hành hai cuộc điều tra quan trọng theo Mục 301. Cuộc điều tra đầu tiên tập trung vào tình trạng dư thừa công suất, nhắm đến 16 quốc gia và vùng lãnh thổ. Cuộc điều tra thứ hai liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức, với phạm vi áp dụng lên tới 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam.
Điều đáng chú ý là các cuộc điều tra này không chỉ nhắm mục tiêu vào các nền kinh tế đang phát triển mà còn bao gồm nhiều đối tác phát triển hàng đầu thế giới. Các nền kinh tế có độ mở cao và phát triển như Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore cũng nằm trong phạm vi điều tra. Điều này cho thấy phạm vi áp dụng của Mục 301 rất rộng và không mang tính phân biệt dựa trên trình độ phát triển hay cơ chế thị trường của từng quốc gia.
Việt Nam khẳng định chính sách minh bạch và hợp tác
Đại diện Bộ Công Thương nhấn mạnh rằng, trong thời gian qua, mối quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Hoa Kỳ tiếp tục phát triển theo hướng tích cực. Mối quan hệ này đã mang lại những lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân của cả hai nước. Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương cùng với các bộ, ngành liên quan đã và đang duy trì trao đổi thường xuyên với phía Hoa Kỳ.
Trao đổi này diễn ra cả trong khuôn khổ đàm phán thuế quan lẫn trong quá trình triển khai các cuộc điều tra theo Mục 301. Về định hướng xử lý, Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với phía Hoa Kỳ, chủ động cung cấp thông tin và làm rõ các chính sách hiện hành của mình.
Bà Nguyễn Quỳnh Mai khẳng định: "Các chính sách của Việt Nam được xây dựng trên cơ sở hội nhập kinh tế quốc tế, hướng tới một nền kinh tế mở và minh bạch. Chúng tôi không nhằm mục đích tạo ra các trợ cấp gây dư thừa công suất để xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ." Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một khuôn khổ chính sách phù hợp, qua đó duy trì mối quan hệ hợp tác ổn định, lâu dài và cùng có lợi cho cả hai nền kinh tế.
Bộ Công Thương cũng tái khẳng định rằng nền kinh tế Việt Nam vận hành theo cơ chế thị trường. Các hoạt động sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật trong nước và các cam kết quốc tế, bao gồm cả các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Tiến trình đàm phán thuế và các biến động chính sách
Liên quan đến tiến trình đàm phán thuế quan, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, cho đến thời điểm hiện tại, hai bên đã hoàn thành tổng cộng 6 vòng đàm phán. Về cơ bản, quan điểm của hai phía đã có nhiều điểm tương đồng, tuy nhiên vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục được trao đổi trong thời gian tới.
Một diễn biến đáng chú ý là trong bối cảnh đàm phán đang diễn ra, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã đưa ra một phán quyết quan trọng liên quan đến chính sách thuế. Phán quyết này đã bác bỏ một số biện pháp thuế quan trước đó của Hoa Kỳ. Trên cơ sở phán quyết này, Hoa Kỳ đã áp dụng tạm thời Điều khoản 122, thiết lập mức thuế chung là 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ tất cả các quốc gia.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, việc điều chỉnh mức thuế từ khoảng 20% xuống còn 10% là một yếu tố thuận lợi đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng đây chỉ là một biện pháp mang tính tạm thời, với thời hạn áp dụng là 150 ngày.
Chuẩn bị phản hồi và bảo vệ lợi ích quốc gia
Hiện tại, các cơ quan chức năng của Việt Nam đang tiếp tục theo dõi sát sao các diễn biến chính sách từ phía Hoa Kỳ. Đồng thời, Việt Nam duy trì trao đổi để làm rõ các vấn đề liên quan đến cuộc điều tra. Theo quy trình của Mục 301, thời hạn để các quốc gia, bao gồm Việt Nam, nộp bản trả lời đối với các quan ngại từ phía Hoa Kỳ là ngày 15/4.
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định: "Việt Nam đang chủ động tham gia đầy đủ vào quá trình này. Chúng tôi đang chuẩn bị nội dung trả lời và phối hợp chặt chẽ với phía Hoa Kỳ. Mục tiêu cao nhất là bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia và lợi ích của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam."
Các biện pháp và hành động cụ thể của Việt Nam trong thời gian tới sẽ bao gồm:
- Tiếp tục cung cấp thông tin minh bạch cho phía Hoa Kỳ.
- Duy trì đối thoại thường xuyên ở các cấp độ khác nhau.
- Chuẩn bị kỹ lưỡng các tài liệu phản hồi theo đúng thời hạn quy định.
- Đẩy mạnh hợp tác trong khuôn khổ đàm phán thuế quan song phương.
Việc Hoa Kỳ khởi xướng điều tra Mục 301 đặt ra những thách thức không nhỏ, nhưng với sự chủ động và minh bạch, Việt Nam tự tin có thể vượt qua và tiếp tục thúc đẩy quan hệ thương mại lành mạnh với đối tác quan trọng này.
