Trung Quốc Vươn Lên Thị Trường Số 1 Cho Nông Sản Việt Nam, Thay Thế Vị Trí Của Mỹ
Cách đây một năm, ông Bạch Khánh Nhựt, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Điều Việt Nam, vẫn còn nhớ rõ cảm giác lo lắng khi nhiều doanh nghiệp hội viên đối mặt với nguy cơ thua lỗ do thuế đối ứng từ thị trường Mỹ. Ngành điều Việt Nam, vốn giữ vị trí dẫn đầu về sản lượng xuất khẩu điều nhân suốt 15 năm, đột nhiên chao đảo trước cú sốc thuế quan này. Ông Nhựt chia sẻ: "Đặc thù ngành điều chiếm vốn lớn và lợi nhuận mỏng, chỉ cần vài container thua lỗ cũng có thể khiến doanh nghiệp phá sản. Cú sốc thuế tại Mỹ đã để lại dấu ấn khó quên với nhiều người."
Cuộc Chuyển Hướng Ngoạn Mục Sang Thị Trường Trung Quốc
Thế nhưng, trong khó khăn lại ló ra cơ hội. Khi thị trường Mỹ bị ách tắc, các doanh nghiệp buộc phải tìm kiếm hướng đi mới, và Trung Quốc nổi lên như một vùng đất tiềm năng. Sau 15 năm được người tiêu dùng Trung Quốc ưa chuộng, hạt điều Việt Nam đã dần chiếm lĩnh thị hiếu tại đây. Năm 2025 đánh dấu một cuộc đổi ngôi ngoạn mục: Trung Quốc vươn lên vị trí số 1, vượt qua Mỹ, và cũng là năm ngành điều Việt Nam đạt kim ngạch xuất khẩu kỷ lục 5,7 tỉ USD. Dù những tháng đầu năm 2026 có dấu hiệu chững lại do chiến sự Trung Đông, thị trường Trung Quốc vẫn đóng vai trò trụ đỡ, giúp xuất khẩu duy trì sự ổn định trong quý 1.
Sự Bùng Nổ Của Các Mặt Hàng Chủ Lực
Câu chuyện đổi ngôi không chỉ dừng lại ở ngành điều. Theo thống kê từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong quý 1/2026, Trung Quốc và Hồng Kông đã trở thành thị trường lớn nhất cho thủy sản Việt Nam, với kim ngạch đạt khoảng 764 triệu USD, tăng gần 45% so với cùng kỳ. Bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký VASEP, nhấn mạnh: "Đây không chỉ là mức tăng cao nhất trong các thị trường chủ lực, mà còn là yếu tố quyết định giúp toàn ngành duy trì tăng trưởng dương, trong khi nhiều thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc đều giảm."
Ngành rau quả cũng không ngoại lệ. Với nhu cầu tiêu thụ khổng lồ, đặc biệt là sầu riêng, Trung Quốc đã giúp kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam tăng vọt trong những năm gần đây. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, lạc quan cho biết: "Đông Bắc Á, đặc biệt là Trung Quốc, chiếm tới 80% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Từ con số 8,5 tỉ USD năm 2025, mục tiêu 10 tỉ USD là cơ hội trong tầm tay, thậm chí có thể giúp Việt Nam vượt qua Thái Lan để trở thành nguồn cung lớn nhất vào Trung Quốc."
Thách Thức Và Cơ Hội Trong Việc Giữ Chân Thị Trường
Một doanh nghiệp lớn chuyên xuất khẩu sang Trung Quốc khẳng định: "Thị trường này có tiềm năng khai thác rất lớn, người tiêu dùng đã quen với chất lượng sản phẩm Việt Nam. Tuy nhiên, quy trình kiểm soát chất lượng ngày càng nghiêm khắc, đòi hỏi doanh nghiệp phải tuân thủ chặt chẽ hơn." Lãnh đạo VASEP cũng lưu ý rằng thị trường Trung Quốc tuy tăng trưởng mạnh nhưng thường biến động theo mùa vụ, ví dụ như nhu cầu tăng cao trong dịp Tết Nguyên đán.
Ông Cao Bá Đăng Khoa, Tổng thư ký Hiệp hội Dừa Việt Nam, chia sẻ: "Thị trường Trung Quốc vươn lên thành nơi tiêu thụ lớn nhất là điều đáng mừng, nhưng để giữ vững vị trí này, cần kiểm soát vùng trồng, định kỳ kiểm tra môi trường và xây dựng bản đồ rủi ro hiệu quả." Các chuyên gia nhấn mạnh, trong bối cảnh mới, ngành nông nghiệp Việt Nam phải đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, minh bạch chuỗi giá trị và nâng cao năng lực quản lý để duy trì đà tăng trưởng.
Bức Tranh Tổng Quan Về Xuất Khẩu Nông Sản
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, châu Á hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất cho các mặt hàng nông lâm thủy sản chính của Việt Nam, chiếm 45,1% thị phần. Trong đó, Trung Quốc dẫn đầu với 22,1%, tiếp theo là Mỹ với 18,3% và Nhật Bản với 7,1%. Sự chuyển dịch này không chỉ phản ánh sự thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp Việt Nam trước các biến động thị trường, mà còn mở ra những triển vọng mới trong việc củng cố vị thế trên trường quốc tế.
