Tổng thống Trump áp thuế 10% toàn cầu sau phán quyết pháp lý
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh quan trọng vào tối thứ Sáu, áp đặt mức thuế 10% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ. Động thái này diễn ra chỉ vài giờ sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ một loạt mức thuế toàn cầu quy mô lớn trước đó, được ban hành dựa trên một cơ sở pháp lý khác không còn hiệu lực.
Chi tiết về mức thuế mới và thời gian áp dụng
Các mức thuế mới này sẽ chính thức có hiệu lực từ sáng sớm thứ Ba và được áp dụng trong vòng 150 ngày. Tuy nhiên, không phải tất cả mặt hàng đều chịu ảnh hưởng; một số loại được miễn mức thuế 10%, bao gồm một số thực phẩm thiết yếu, khoáng sản quan trọng, thiết bị điện tử và ô tô. Đáng chú ý, hàng hóa từ Canada và Mexico, thuộc phạm vi hiệp định thương mại đã được đàm phán trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump, cũng không bị áp thuế theo sắc lệnh này.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: "Đó là vinh dự lớn của tôi khi vừa ký, tại Phòng Bầu dục, mức thuế toàn cầu 10% đối với tất cả các quốc gia, sẽ có hiệu lực gần như ngay lập tức." Tuyên bố này nhấn mạnh quyết tâm của ông trong việc thực thi chính sách thương mại mới.
Bối cảnh pháp lý và động cơ kinh tế
Động thái này nằm trong nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm khôi phục hệ thống thuế quan cao và các thỏa thuận thương mại toàn cầu, vốn là phần cốt lõi trong chương trình nghị sự kinh tế của ông. Trước đây, phần lớn các mức thuế được ban hành dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), nhưng Tòa án Tối cao đã phán quyết vào thứ Sáu rằng đạo luật này không thể được sử dụng để áp thuế, dẫn đến sự thay đổi pháp lý.
Các mức thuế mới hiện được ban hành theo cơ sở pháp lý khác: Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Quy định này cho phép Tổng thống áp thuế tối đa 15% trong vòng 150 ngày để xử lý các vấn đề "nghiêm trọng và lớn" liên quan đến cán cân thanh toán, cung cấp nền tảng pháp lý mới cho hành động của ông Trump.
Tác động và phản ứng từ các bên liên quan
Mức thuế mới tương tự mức thuế cơ bản 10% mà Tổng thống Trump từng áp dụng với hàng hóa từ hàng chục đối tác thương mại của Mỹ kể từ mùa xuân năm ngoái. Ông lập luận rằng thuế quan đồng loạt là cần thiết để giảm thâm hụt thương mại và khôi phục ngành sản xuất trong nước. Tuy nhiên, nhiều nhà kinh tế đã cảnh báo rằng chi phí thuế quan phần lớn sẽ do người tiêu dùng gánh chịu, có thể dẫn đến giá cả tăng cao.
Trước đó, nhiều đối tác thương mại của Mỹ phải chịu mức thuế cao hơn theo cơ chế thuế cũ, bao gồm các mức thuế "đối ứng" áp với nhiều quốc gia và thuế đối với nhiều mặt hàng từ Trung Quốc, Canada và Mexico liên quan đến lo ngại về buôn bán ma túy. Một số nước đã đàm phán để giảm mức thuế trong khuôn khổ các thỏa thuận thương mại rộng hơn, nhưng tương lai của các thỏa thuận này hiện chưa rõ ràng.
Khi được hỏi liệu các thỏa thuận thương mại hiện tại có tiếp tục được duy trì, Tổng thống Trump nói với các phóng viên hôm thứ Sáu: "Một số vẫn còn hiệu lực. Nhiều thỏa thuận vẫn được giữ. Một số sẽ không, và sẽ được thay thế bằng các mức thuế khác." Điều này cho thấy khả năng tiếp tục điều chỉnh chính sách thương mại trong thời gian tới.
Phán quyết Tòa án Tối cao và các điều tra mới
Phán quyết của Tòa án Tối cao không ảnh hưởng đến các mức thuế được ban hành theo các cơ sở pháp lý khác ngoài IEEPA, chẳng hạn như thuế đối với thép, nhôm và ô tô nhập khẩu, vẫn được duy trì. Đồng thời, Nhà Trắng thông báo rằng Tổng thống Trump đã chỉ đạo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) do ông Jamieson Greer đứng đầu mở các cuộc điều tra theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại.
Các cuộc điều tra này nhắm vào "một số hành vi, chính sách và thông lệ bất hợp lý hoặc mang tính phân biệt đối xử gây cản trở hoặc hạn chế thương mại của Mỹ", theo quy định cho phép chính phủ áp thuế và các biện pháp khác để xử lý hành vi thương mại không công bằng. Ông Greer cho biết trong một tuyên bố vào tối thứ Sáu rằng ông dự đoán các cuộc điều tra "sẽ bao trùm hầu hết các đối tác thương mại lớn" và sẽ được tiến hành theo "lịch trình nhanh chóng", có khả năng dẫn đến việc áp thuế bổ sung.
Như vậy, sắc lệnh thuế mới của Tổng thống Trump không chỉ phản ánh sự thay đổi pháp lý sau phán quyết Tòa án Tối cao mà còn cho thấy chiến lược thương mại tích cực nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế Mỹ, dù vấp phải nhiều tranh cãi về tác động lâu dài.
