Ông Trump ký sắc lệnh áp thuế toàn cầu 10%
Theo thông báo chính thức từ Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh áp thuế mới vào tối ngày 20/2. Sắc lệnh này dự kiến sẽ chính thức có hiệu lực từ 0h01 ngày 24/2 theo giờ Mỹ, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chính sách thương mại của chính quyền hiện tại.
"Một vinh dự lớn" và thất vọng với tòa án
Trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, ông Trump đã bày tỏ quan điểm về quyết định này. Nhà lãnh đạo Mỹ viết rằng việc ký ban hành mức thuế toàn cầu 10% là "một vinh dự lớn" và nhấn mạnh biện pháp này sẽ được triển khai gần như ngay lập tức sau khi có hiệu lực.
Tuy nhiên, trước đó vài giờ trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, ông Trump đã thể hiện sự thất vọng sâu sắc với phán quyết của Tòa Tối cao Hoa Kỳ. Tòa án tối cao đã bác bỏ chính sách thuế nhập khẩu được áp dụng dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Ông Trump thẳng thắn cho rằng quyết định của tòa án khiến ông "xấu hổ" vì một số thẩm phán "không đủ dũng khí làm điều đúng đắn cho đất nước".
Kế hoạch triển khai và các biện pháp bổ sung
Theo kế hoạch đã được công bố, sắc lệnh mới sẽ áp dụng mức thuế 10% trong thời hạn 150 ngày dựa trên Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mức thuế này sẽ được bổ sung vào các mức thuế đang được áp dụng hiện hành. Ông Trump khẳng định chính quyền sẽ nhanh chóng triển khai các phương án thuế quan thay thế và những biện pháp này thậm chí có thể mang lại nguồn thu lớn hơn cho ngân sách quốc gia.
Song song với đó, các mức thuế liên quan đến an ninh quốc gia theo Điều 301 vẫn được duy trì nguyên trạng. Washington cũng sẽ khởi động thêm một số cuộc điều tra thương mại mới trong thời gian tới. "Trong khoảng thời gian này, chúng tôi sẽ tiến hành các cuộc điều tra cần thiết để áp mức thuế công bằng đối với các quốc gia khác", Tổng thống Trump tuyên bố.
Nguy cơ hoàn trả 175 tỷ USD tiền thuế
Phán quyết bất lợi từ Tòa Tối cao có thể dẫn đến hậu quả tài chính nghiêm trọng cho chính phủ Mỹ. Theo ước tính mới nhất từ Penn‑Wharton Budget Model, chính phủ liên bang có thể phải hoàn trả khoảng 175 tỷ USD tiền thuế cho các doanh nghiệp đã nộp trong năm qua.
Con số khổng lồ này thậm chí vượt xa tổng chi ngân sách năm tài chính 2025 của hai bộ quan trọng:
- Bộ Giao thông Vận tải Hoa Kỳ: 127,6 tỷ USD
- Bộ Tư pháp Hoa Kỳ: 44,9 tỷ USD
Phản ứng của ông Trump về khả năng hoàn tiền
Khi được phóng viên chất vấn về khả năng hoàn tiền thuế, Tổng thống Trump cho rằng nước Mỹ có thể phải đối mặt với các vụ kiện kéo dài nhiều năm. "Chúng ta đã thu về hàng trăm tỷ USD tiền thuế quan. Tôi đặt câu hỏi số tiền đó sẽ được xử lý thế nào, nhưng Tòa án Tối cao mất hàng tháng để soạn thảo ý kiến mà lại không đề cập vấn đề này", ông bày tỏ sự bức xúc.
Lựa chọn thuế quan bị thu hẹp sau phán quyết
Ông Tim Brightbill, đồng Chủ tịch bộ phận thương mại tại hãng luật Wiley Rein, nhận định phán quyết của Tòa Tối cao đã thu hẹp đáng kể các lựa chọn áp thuế của Tổng thống Mỹ. Điều này buộc chính quyền phải sử dụng những công cụ pháp lý có quy trình chậm hơn và phức tạp hơn.
Theo phân tích của chuyên gia này, nhiều quốc gia đối tác thương mại của Mỹ có thể ưu tiên đạt được một thỏa thuận thương mại ổn định hơn là tiếp tục đối mặt với tình trạng bất ổn kéo dài như trong năm qua. Quyết định của tòa án khiến việc áp đặt các mức thuế mới ngay lập tức trở nên khó khăn hơn vì phần lớn thẩm quyền còn lại đều yêu cầu tiến hành điều tra kỹ lưỡng trước khi thực thi.
Vẫn còn kẽ hở pháp lý
Tuy nhiên, Ryan Majerus, cựu quan chức thương mại cấp cao của Mỹ và hiện là đối tác tại hãng luật King & Spalding, chỉ ra rằng ông Trump vẫn có thể nhanh chóng ban hành sắc lệnh áp thuế theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Điều khoản đặc biệt này cho phép áp mức thuế lên tới 15% trong tối đa 150 ngày nhằm xử lý các vấn đề nghiêm trọng về cán cân thanh toán mà không cần trải qua các thủ tục điều tra phức tạp.
Một nguồn tin thân cận với chính quyền tiết lộ rằng đội ngũ của ông Trump từ lâu đã chuẩn bị cho khả năng xuất hiện phán quyết bất lợi từ tòa án. Họ đã tính đến việc sử dụng nhiều cơ sở pháp lý khác nhau, bao gồm các điều 232, 301, 122 và 388 của luật hiện hành để duy trì chính sách thuế quan.
Trước đó, hồi tháng 12/2025, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng từng cho biết nếu Tòa Tối cao đưa ra phán quyết chống lại chính sách thuế của Nhà Trắng, chính quyền vẫn có thể tái áp dụng các mức thuế dựa trên các cơ sở pháp lý khác như Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 hoặc Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930.
Tình hình thương mại và phản ứng thị trường
Theo số liệu mới nhất của Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố ngày 19/2, thâm hụt thương mại của Mỹ năm ngoái đạt khoảng 901,5 tỷ USD, giảm nhẹ 0,2% so với năm 2024. Dữ liệu này cho thấy tình trạng mất cân đối thương mại gần như không thay đổi đáng kể, bất chấp các biện pháp thuế quan cứng rắn mà Washington đã triển khai nhằm thu hẹp khoảng cách thương mại.
Sau thông tin về việc áp thêm thuế 10%, thị trường chứng khoán Mỹ đã có phản ứng tích cực trong phiên giao dịch ngày 20/2:
- Chỉ số S&P 500 tăng 0,6%
- Nasdaq Composite tăng 0,9%
- Dow Jones Industrial Average tăng 139 điểm, tương đương 0,3%
Cùng thời điểm này, giá vàng giao ngay cũng tăng mạnh hơn 1,5%, đạt mức khoảng 5.074 USD mỗi ounce, phản ánh tâm lý tìm kiếm tài sản an toàn của nhà đầu tư trước những biến động chính sách.
