Phán Quyết Tòa Án Tối Cao Mỹ Thay Đổi Cục Diện Thuế Quan Toàn Cầu
Theo báo Nikkei Asia, phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ vào ngày 20-2, bác bỏ các mức thuế quan "khẩn cấp" áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1977 của Tổng thống Donald Trump, đã tạo ra một bước ngoặt lớn. Ngay sau đó, chính quyền ông Trump công bố áp dụng mức thuế 10% lên toàn bộ hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ, dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Các nhà phân tích cho rằng diễn biến nhanh chóng này đẩy thương mại toàn cầu vào giai đoạn bất định mới, nhưng đồng thời mang lại lợi ích cho các nhà xuất khẩu Đông Nam Á, ít nhất là trong ngắn hạn.
Đông Nam Á Hưởng Lợi Từ Mức Thuế Giảm Mạnh
Trước phán quyết, mức thuế đối ứng mà chính quyền ông Trump áp lên các quốc gia Đông Nam Á dao động từ 40% đối với Myanmar và Lào, đến 19% đối với Philippines, Malaysia, Campuchia, Indonesia và Thái Lan. Với quyết định mới, các mức thuế này sẽ giảm xuống còn 10%, tạo ra sự nhẹ nhõm đáng kể. Ông Jon Lang, Giám đốc cấp cao phụ trách chính sách an ninh kinh tế tại công ty tư vấn rủi ro địa chính trị APCO và là cựu quan chức Nhà Trắng, nhận định: "Các quốc gia mà Mỹ đang có mức thâm hụt thương mại hàng hóa song phương cao, như các nước ở Đông Nam Á, tạm thời là những bên hưởng lợi ròng." Điều này đồng nghĩa với việc nhiều nước Đông Nam Á sẽ chịu mức thuế quan ngang với các đối tác của Mỹ như Vương quốc Anh, Úc và Argentina.
Ông Lang cũng dự đoán sự gia tăng nhập khẩu từ các quốc gia Đông Nam Á trong giai đoạn chuyển tiếp này. Tình trạng này có thể kéo dài cho đến khi quy trình theo Mục 301 hoặc các điều chỉnh thuế theo Mục 232 được thực thi. Cựu đại sứ Mỹ tại Malaysia Brian McFeeters, hiện là giám đốc điều hành Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN, cho rằng phán quyết không phải là yếu tố phá vỡ quan hệ kinh tế Mỹ - ASEAN. Ông nhấn mạnh: "Các nhà lãnh đạo Đông Nam Á rất thực tế, họ nhận thức được quy mô thị trường Mỹ và chất lượng đầu tư từ Mỹ. Có thể có gián đoạn nhỏ, nhưng quỹ đạo chung vẫn vững chắc." Điều này bao gồm cả tiến triển trong xử lý các rào cản phi thuế quan trong các thỏa thuận thương mại với Malaysia, Campuchia và Indonesia.
Đông Bắc Á Và Trung Quốc Đối Mặt Với Sự Bất Định
Trong khi Đông Nam Á hưởng lợi, nhiều ánh mắt đang hướng về Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan - những nền kinh tế đã cam kết đầu tư hàng trăm tỉ USD vào Mỹ để đổi lấy mức thuế quan thấp hơn. Ông Winston Ma, giảng viên thỉnh giảng tại Trường Luật thuộc Đại học New York, bình luận: "Có lý do khiến ông Trump vội vàng chốt các thỏa thuận thương mại trong những tuần gần đây. Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ có khả năng làm dấy lên câu hỏi về tính hợp pháp liên quan đến các thỏa thuận đầu tư này." Ông Paul Ashworth, nhà kinh tế phụ trách Bắc Mỹ tại Capital Economics, nhận định một số thỏa thuận có thể đổ vỡ. Tuy nhiên, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer khẳng định chính quyền ông Trump tự tin rằng tất cả thỏa thuận thương mại do Tổng thống Trump đàm phán sẽ vẫn có hiệu lực.
Một câu hỏi cấp bách khác là ảnh hưởng của phán quyết đến quan hệ với Trung Quốc và thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được vào tháng 10 năm ngoái. Bà Lizzi Lee, nghiên cứu viên tại Trung tâm Phân tích Trung Quốc thuộc Viện Chính sách xã hội châu Á, cho rằng khó có khả năng xảy ra tác động đáng kể đối với quan hệ song phương hoặc chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump vào cuối tháng 3. Bà giải thích: "Thực tế, sự gián đoạn và bất định từ phán quyết này có thể sẽ ít hơn đối với quan hệ Mỹ - Trung so với các đối tác thương mại khác của Mỹ." Điều này do nhiều mức thuế đối với Trung Quốc được áp dụng theo Mục 301, mang lại sự linh hoạt về thuế quan cho chính quyền ông Trump. Theo tuyên bố của Đại diện Thương mại Mỹ, các mức thuế hiện hành theo Mục 301 đối với Trung Quốc dao động từ 7,5% đến 100%, trong khi các mức thuế theo Mục 232 dao động từ 10% đến 50%.
Phán quyết này không chỉ tác động đến thương mại mà còn làm nổi bật sự phức tạp trong chính sách ngoại giao và an ninh kinh tế toàn cầu. Các nhà phân tích tiếp tục theo dõi diễn biến, đặc biệt là phản ứng từ các quốc gia chịu ảnh hưởng và khả năng điều chỉnh chiến lược của chính quyền Mỹ trong thời gian tới.
