Phán Quyết Thuế Quan Lật Ngược Thế Cờ: Từ Bị Áp Thuế Nặng Thành Hưởng Lợi Lớn
Một phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao Mỹ đã tạo ra bước ngoặt đáng kể trong chính sách thuế quan toàn cầu. Những quốc gia từng chịu tác động nặng nề từ các mức thuế do cựu Tổng thống Donald Trump áp đặt, giờ đây bất ngờ trở thành những bên hưởng lợi hàng đầu. Sự đảo chiều này làm thay đổi hoàn toàn cục diện thương mại quốc tế, với nhiều hệ lụy phức tạp cho các nền kinh tế lớn và nhỏ.
Thuế Quan Đồng Loạt 15%: Sân Chơi Mới Cho Đối Tác Thương Mại
Theo thông tin từ Hãng tin Bloomberg, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ các mức thuế "khẩn cấp" mà ông Trump đưa ra dựa trên Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA). Quyết định này dẫn đến việc thiết lập mức thuế đồng loạt 15% trên toàn cầu, thay thế cho các biểu thuế cũ vốn gây tranh cãi. Mức thuế mới về cơ bản tái thiết lập sân chơi công bằng hơn cho các đối tác thương mại của Mỹ, nhưng không phải ai cũng được hưởng lợi như nhau.
Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil nằm trong số các nước được hưởng mức thuế thấp hơn khi xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ. Các nhà kinh tế từ Ngân hàng Morgan Stanley chỉ ra rằng, tại châu Á, mức thuế bình quân gia quyền sẽ giảm từ 20% xuống còn 17%. Đặc biệt, thuế trung bình đối với hàng hóa từ Trung Quốc giảm mạnh từ 32% xuống 24%, một sự thay đổi đáng kể có thể thúc đẩy xuất khẩu.
Tổ chức giám sát thương mại độc lập Global Trade Alert, được Financial Times trích dẫn, đánh giá Brazil sẽ được hưởng mức giảm thuế trung bình lớn nhất, với 13,6 điểm phần trăm, tiếp theo là Trung Quốc với 7,1 điểm phần trăm. Đối với những nước như Trung Quốc, vốn cũng được tòa án bãi bỏ mức thuế 10% liên quan đến fentanyl, hàng xuất khẩu nay sẽ chịu mức thuế thấp hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại.
Canada và Mexico, từng đối mặt với các mức thuế tương tự liên quan đến fentanyl, cũng được hưởng lợi khi các khoản thuế này không còn áp dụng. Nếu các miễn trừ theo Hiệp định Thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) tiếp tục được duy trì, họ sẽ ở vị thế rất thuận lợi trong các giao dịch thương mại với Mỹ.
Những Quốc Gia Bất Lợi: Úc, Anh Và Sự Mất Thế Cân Bằng
Trong khi đó, mức thuế mới 15% khiến những quốc gia từng hưởng mức 10% trước đó rơi vào thế bất lợi hơn. Úc và Anh là hai ví dụ điển hình, phải đối mặt với sự gia tăng thuế suất, có thể làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ. Đồng thời, những nước trước đây có lợi thế cạnh tranh nhờ mức thuế 15% áp lên hàng xuất khẩu, chẳng hạn như Nhật Bản, nay cũng mất đi ưu thế đó, khi mức thuế mới áp dụng đồng loạt.
Các nhà kinh tế tại Goldman Sachs dự đoán rằng, nhập khẩu từ các quốc gia được giảm thuế đáng kể nhờ những thay đổi chính sách gần đây có khả năng sẽ tăng trong những tháng tới. Điều này có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn cho các nước hưởng lợi, nhưng cũng tạo ra áp lực cạnh tranh lớn hơn cho những nước bất lợi.
Theo Financial Times, các nhà sản xuất châu Á như Thái Lan, Malaysia, và Việt Nam cũng sẽ được hưởng lợi từ mức thuế thấp hơn, mở ra cơ hội mới cho xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Mỹ. Tuy nhiên, sự "dễ thở" này có thể chỉ là tạm thời, vì chính quyền ông Trump đang tìm cách áp các mức thuế theo ngành và theo từng nền kinh tế để xây dựng lại chính sách thuế quan của mình.
Dẫu vậy, các nhà kinh tế của Morgan Stanley nhận định rằng "mức độ bất định đỉnh điểm về thuế quan và căng thẳng thương mại đã qua", cho thấy một giai đoạn ổn định hơn có thể đến, dù vẫn còn nhiều thách thức tiềm ẩn.
Chốt Sớm Hóa Ra Bất Lợi: Bài Học Cho Các Cuộc Đàm Phán
Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, nhiều quốc gia trên khắp châu Á đang tự hỏi liệu họ có mắc sai lầm khi vội vàng hoàn tất các thỏa thuận với chính quyền ông Trump hay không. Theo báo New York Times, những quốc gia đã ký thỏa thuận và chấp nhận mức thuế trên 15% giờ đang ở thế bất lợi so với các nước chưa đàm phán.
Ông Steven Okun, Giám đốc điều hành Công ty tư vấn địa chính trị APAC Advisors, đặt vấn đề: "Liệu có nên đàm phán lại và đưa ra lập trường cứng rắn hơn khi đòn bẩy của Trump đã suy giảm? Hay là giữ nguyên những gì đang có để tránh bị trả đũa?". Câu hỏi này phản ánh sự lưỡng lự và tính toán kỹ lưỡng của các chính phủ trong bối cảnh mới.
Trong những tháng gần đây, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đã nỗ lực đạt được mức thuế 15%, đổi lại họ phải cam kết đầu tư hàng trăm tỉ USD vào Mỹ. Đối với họ, giờ đây không có nhiều thay đổi, nhưng vị thế có thể bị ảnh hưởng nếu các nước khác được hưởng lợi hơn.
Indonesia, Malaysia và Campuchia đã chấp nhận mức thuế 19% để đổi lấy các cam kết mua lượng lớn hàng hóa Mỹ và mở cửa một số lĩnh vực, khiến họ rơi vào thế bất lợi tương đối so với các nền kinh tế châu Á khác. Một điểm phức tạp khác là rất ít thỏa thuận đã được phê chuẩn, với Malaysia và Indonesia công khai thừa nhận họ chưa phê chuẩn các thỏa thuận với Washington.
Bộ trưởng Đầu tư, thương mại và công nghiệp Malaysia Johari Abdul Ghani cho biết nước này sẽ hành động vì lợi ích tốt nhất của mình và tiếp tục "đa dạng hóa quan hệ thương mại", cho thấy sự linh hoạt trong chiến lược đối phó.
Tương Lai Bất Định Và Những Điều Chỉnh Chính Sách
Các quan chức cấp cao Mỹ đang thúc giục những đối tác như Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản tuân thủ các cam kết đã đưa ra trong các cuộc đàm phán trước đó. Họ cũng tìm cách duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại một năm với Trung Quốc, trong bối cảnh ông Trump dự kiến sớm thăm Bắc Kinh để gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Ông Paul Nadeau, nghiên cứu viên tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), bình luận: "Những quốc gia thắng cuộc là những nước thực tế chưa hề đàm phán một thỏa thuận thương mại nào hoặc chưa cam kết bỏ ra nhiều tiền". Điều này nhấn mạnh sự may mắn của các nước chưa vội vàng trong đàm phán.
Dù ông Nadeau nhận định thuế quan vẫn sẽ tồn tại dưới một số hình thức, ông cho rằng phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ có thể làm thay đổi cục diện của các cuộc đàm phán trong tương lai. "Ông Trump có thể sẽ bị hạn chế hơn, theo những cách làm thay đổi đòn bẩy của ông ấy trên bàn đàm phán. Ông ấy bước vào bàn thương lượng với vị thế yếu hơn trước", ông Nadeau nêu, cho thấy sự dịch chuyển quyền lực trong quan hệ thương mại quốc tế.
Mỹ Ngừng Thu Thuế Đối Ứng Và Kế Hoạch Tiếp Theo
Cơ quan Hải quan và bảo vệ biên giới Mỹ (CBP) thông báo sẽ ngừng thu các khoản thuế quan được áp đặt theo Đạo luật IEEPA kể từ 0h01 sáng 24-2 theo giờ miền đông nước Mỹ, tức hơn ba ngày sau khi Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố các mức thuế này là bất hợp pháp. Việc ngừng thu thuế quan diễn ra trùng thời điểm mức thuế toàn cầu mới 15% bắt đầu có hiệu lực, tạo ra sự chuyển đổi nhanh chóng trong chính sách.
Hiện chưa rõ mức thuế 15% mà ông Trump vừa công bố sẽ có hiệu lực từ khi nào và áp dụng với những mặt hàng nào, trong khi giới quan sát và các đối tác thương mại của Mỹ đang giữ thái độ thận trọng, chuẩn bị cho khả năng chính sách thuế cứng rắn hơn. 'Kế hoạch B' thuế quan của ông Trump có thể cứng rắn hơn, với những khuyến nghị mới nhất đang được xem xét, đặt ra thách thức mới cho nền kinh tế toàn cầu.
Tóm lại, phán quyết thuế quan đã tạo ra một làn sóng thay đổi sâu rộng, với Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và nhiều nước châu Á hưởng lợi, trong khi Úc, Anh và một số nước khác phải đối mặt với bất lợi. Tương lai vẫn còn nhiều bất ổn, nhưng rõ ràng, cục diện thương mại quốc tế đã bước sang một trang mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen.
