Thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran: Ánh sáng le lói cho thị trường dầu mỏ
Sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn trong vòng hai tuần với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố kế hoạch hỗ trợ giải quyết tình trạng ùn tắc gia tăng lưu lượng vận tải đường thủy tại eo biển Hormuz. Đây là con đường biển chiến lược, chịu trách nhiệm vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu mỏ tiêu thụ trên toàn thế giới. Ngay lập tức, thị trường dầu mỏ toàn cầu đã có phản ứng tích cực, với giá dầu giảm xuống dưới ngưỡng 100 USD mỗi thùng.
Bóng ma khủng hoảng nhiên liệu vẫn đè nặng lên ngành hàng không
Tuy nhiên, bức tranh tổng thể của ngành hàng không thế giới vẫn chìm trong những diễn biến bất định và khó lường, chịu ảnh hưởng trực tiếp từ xung đột kéo dài tại khu vực Trung Đông. Trong một cuộc trao đổi mới đây với hãng tin Reuters, ông Willie Walsh - Tổng giám đốc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) - đưa ra dự báo ảm đạm. Ông cho rằng chi phí nhiên liệu máy bay có khả năng vẫn sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian tới.
Nguyên nhân chính được chỉ ra là do những ảnh hưởng sâu sắc đến hoạt động của các nhà máy lọc dầu trong khu vực. "Nếu các nhà máy mở cửa trở lại và duy trì hoạt động ổn định, tôi vẫn tin rằng sẽ phải mất vài tháng để nguồn cung trở về mức cân bằng cần thiết", ông Walsh phân tích. "Sự gián đoạn năng lực lọc dầu ở Trung Đông, vốn là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, không chỉ ảnh hưởng đến nhiên liệu máy bay mà còn tác động đến nhiều sản phẩm dầu mỏ tinh chế khác."
Làn sóng cắt giảm và điều chỉnh từ châu Á đến châu Âu
Trước tình hình đó, các hãng hàng không trên khắp châu Á đã buộc phải thực hiện hàng loạt biện pháp đối phó khẩn cấp:
- Cắt giảm đáng kể số lượng các chuyến bay không thiết yếu.
- Tăng cường việc mang theo nhiên liệu từ các sân bay nội địa để dự trữ.
- Bổ sung thêm các điểm dừng tiếp nhiên liệu trong hành trình bay.
Những động thái này xuất phát từ thực tế xung đột đã làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung nhiên liệu máy bay, tạo thêm áp lực khổng lồ lên một ngành công nghiệp vốn đã chật vật vì giá nhiên liệu tăng gấp đôi so với trước đây.
Tác động tiêu cực rõ rệt nhất hiện đang đè nặng lên các thị trường có thu nhập thấp và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu, như Việt Nam, Myanmar và Pakistan. Tình hình càng trở nên căng thẳng sau khi các nguồn cung chủ lực như Trung Quốc và Thái Lan tạm ngừng xuất khẩu nhiên liệu máy bay, trong khi Hàn Quốc vẫn duy trì hạn mức xuất khẩu ở mức của năm ngoái.
Ông Walsh bày tỏ kỳ vọng: "Một khi dòng chảy dầu thô được khôi phục, tôi tin tưởng rằng Trung Quốc và Hàn Quốc sẽ sớm nối lại hoạt động xuất khẩu các sản phẩm lọc dầu. Sẽ có đủ công suất sẵn sàng khi chúng ta có nguồn cung dầu thô ổn định, nhưng quá trình này cần thời gian. Với mức chênh lệch giá giữa dầu thô và dầu thành phẩm đang ở đỉnh cao như hiện nay, tôi nghĩ đó chính là động lực mạnh mẽ để các nhà máy lọc dầu tăng cường sản xuất nhiên liệu máy bay."
Cuộc khủng hoảng toàn cầu và những kịch bản ứng phó
Thực tế cho thấy, cuộc khủng hoảng hàng không toàn cầu bắt nguồn từ chiến sự liên quan đến Iran vẫn đang diễn biến hết sức phức tạp. Giá nhiên liệu tăng cao kết hợp với nguồn cung bị siết chặt đang đẩy giá vé máy bay lên mức kỷ lục, đồng thời buộc nhiều hãng hàng không phải hủy bỏ các chuyến bay và giảm tần suất khai thác. Không chỉ các hãng hàng không khu vực vùng Vịnh, mà toàn bộ ngành hàng không thế giới đều đang gánh chịu những tổn thất nặng nề.
Đơn cử, hãng hàng không danh tiếng Lufthansa của Đức hiện đang tích cực chuẩn bị các kịch bản ứng phó cho tình huống xấu nhất, với khả năng phải "trùm mền" - tức là ngừng khai thác - lên đến 40 chiếc máy bay trong đội bay của mình.
Ở một diễn biến khác, Ryanair - hãng hàng không giá rẻ lớn nhất châu Âu - cũng đang cân nhắc nghiêm túc việc giảm bớt số lượng đường bay khai thác. Tổng giám đốc Michael O'Leary của Ryanair đưa ra dự báo đáng lo ngại: nguồn cung xăng dầu máy bay có nguy cơ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục kéo dài.
"Chúng tôi dự đoán có thể chưa xảy ra gián đoạn lớn cho đến đầu tháng 5 tới", ông O'Leary chia sẻ với kênh Sky News. "Tuy nhiên, nếu chiến sự không có dấu hiệu hạ nhiệt, chúng ta hoàn toàn có nguy cơ đối mặt với tình trạng gián đoạn nguồn cung nhiên liệu tại châu Âu trong suốt tháng 5 và tháng 6." Lời cảnh báo này một lần nữa nhấn mạnh tính chất nghiêm trọng và phạm vi ảnh hưởng rộng lớn của cuộc khủng hoảng hiện tại.
