Ngành ôtô Mỹ đề xuất bỏ thuế xăng dầu, thay bằng phí phương tiện cố định
Liên minh Đổi mới Ngành Công nghiệp Ôtô (Alliance for Automotive Innovation) vừa đưa ra đề xuất mang tính đột phá: bãi bỏ thuế xăng dầu liên bang và thay thế bằng một khoản phí cố định áp dụng cho mọi phương tiện lưu thông. Đề xuất này được xem là bước đi hướng tới sự công bằng hơn giữa xe chạy xăng và xe điện trong việc đóng góp cho ngân sách bảo trì hạ tầng giao thông.
Thuế xăng dầu không còn phù hợp với thời đại điện hóa
Ông John Bozzella, người đứng đầu tổ chức đại diện cho các hãng xe lớn tại Mỹ như Ford, General Motors, Toyota, Volkswagen, Hyundai..., cho biết mức thuế xăng 18,4 cent/gallon và 24,3 cent/gallon đối với diesel và kerosene nên bị loại bỏ. Thay vào đó, ông đề xuất áp dụng một khoản phí cố định đối với mỗi phương tiện, được tính dựa trên trọng lượng xe và thu như phí đăng ký hàng năm.
Từ lâu, thuế xăng dầu là biện pháp giúp người sử dụng phương tiện đường bộ đóng góp gián tiếp vào ngân sách sửa chữa hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, cách tiếp cận này đã không theo kịp với thời đại điện hóa khi xe điện và xe tiết kiệm nhiên liệu ngày càng phổ biến.
Ông Bozzella nhấn mạnh: "Những người lái xe cũ, tiêu hao nhiên liệu nhiều hoặc di chuyển quãng đường dài đang phải gánh phần lớn chi phí. Điều đó là không công bằng. Cách tiếp cận mới sẽ đảm bảo mọi phương tiện đều đóng góp công bằng cho việc duy tu hệ thống giao thông."
Nguyên nhân sâu xa của đề xuất
Một trong những nguyên nhân chính của đề xuất này là sự suy giảm hiệu quả của thuế xăng dầu:
- Quốc hội Mỹ đã không điều chỉnh mức thuế này kể từ năm 1993
- Do không được điều chỉnh theo lạm phát, giá trị thực của khoản thuế này đã giảm hơn 60%
- Nguồn thu từ thuế xăng dầu không còn theo kịp nhu cầu sửa chữa hạ tầng ngày càng tăng
Theo thống kê, kể từ năm 2008, hơn 275 tỷ USD, bao gồm 118 tỷ USD từ đạo luật hạ tầng năm 2021, đã phải chuyển từ ngân sách chung để bù đắp thiếu hụt cho quỹ đường bộ.
Bất công về đóng góp ngân sách giữa xe xăng và xe điện
Đề xuất của ngành công nghiệp ôtô xuất hiện trong bối cảnh nhiều nghị sĩ đảng Cộng hòa muốn áp dụng phí riêng đối với xe điện. Năm ngoái, các Dân biểu đã đề xuất mức phí thường niên 250 USD cho xe điện và 100 USD cho xe hybrid, nhưng chưa được thông qua trong gói luật thuế và chi tiêu lớn.
Hiện nay, phần lớn ngân sách sửa chữa đường bộ liên bang đến từ thuế xăng và dầu diesel - nguồn thu mà xe điện không hề đóng góp. Trong khi đó, xe điện thường nặng hơn nhiều so với xe sử dụng động cơ đốt trong, khiến cơ sở hạ tầng giao thông bị ảnh hưởng trầm trọng hơn.
Một số Thượng nghị sĩ thậm chí từng đề xuất mức thuế lên tới 1.000 USD đối với xe điện vào đầu năm 2025, phản ánh mối quan ngại về sự thiếu công bằng trong hệ thống hiện tại.
Thời điểm cấp thiết cho thay đổi
Luật giao thông vận tải đường bộ, vốn kéo dài 5 năm hiện tại của Mỹ, sẽ hết hạn vào ngày 30/9 tới. Điều này khiến cuộc tranh luận về cách thức tài trợ cho hạ tầng giao thông ngày càng trở nên cấp thiết và cần có giải pháp khả thi trong thời gian ngắn.
Đề xuất thay thế thuế xăng dầu bằng phí phương tiện cố định không chỉ giải quyết vấn đề công bằng giữa các loại phương tiện mà còn đảm bảo nguồn thu ổn định cho quỹ bảo trì đường bộ trong tương lai, bất kể sự thay đổi của công nghệ và thói quen sử dụng phương tiện.
