Thế Giới Đối Mặt Khủng Hoảng Kép Sau Quyết Định Thuế Quan Mới Của Tổng Thống Trump
Ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ hàng loạt sắc thuế cũ vào ngày 20/2, Tổng thống Donald Trump đã nhanh chóng đáp trả bằng việc ký sắc lệnh áp thuế toàn cầu 10% lên hàng hóa nhập khẩu, có hiệu lực từ 12:01 sáng ngày 24/2 theo giờ Washington. Phán quyết của Tòa án Tối cao cùng với chính sách thuế mới này đã đẩy các quốc gia vào một cuộc khủng hoảng kép, vừa về mặt pháp lý vừa về kinh tế, làm lung lay tính hiệu lực của các thỏa thuận hiện hữu và đặt dấu hỏi lớn về tính hợp pháp của những sắc thuế trong quá khứ.
Phản Ứng Trái Chiều Từ Các Nền Kinh Tế Lớn
Các chính phủ trên toàn cầu đang gấp rút đánh giá tác động của diễn biến mới đối với những ngành công nghiệp mũi nhọn. Giới chuyên gia cảnh báo tình trạng bất định sẽ kéo dài cho đến khi một khuôn khổ thương mại mới được xác lập. Sự chú ý đặc biệt đổ dồn về Đông Bắc Á, nơi Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đã cam kết đầu tư hàng trăm tỷ USD vào Mỹ để đổi lấy mức thuế ưu đãi.
Ông Winston Ma, giảng viên Trường Luật Đại học New York, nhận định: "Có lý do khiến ông Trump vội vàng chốt các thỏa thuận thương mại gần đây. Phán quyết của Tòa án hiện làm dấy lên câu hỏi về tính hợp pháp liên quan đến các thỏa thuận đầu tư này." Đồng quan điểm, nhà kinh tế Paul Ashworth từ Capital Economics cho rằng nhiều cam kết của ông Trump có khả năng sẽ đổ vỡ.
Hàn Quốc Và Nhật Bản: Thận Trọng Tối Đa
Tại Hàn Quốc, Văn phòng Tổng thống thông báo sẽ xem xét lại thỏa thuận thương mại vì lợi ích quốc gia. Thỏa thuận ký tháng 11 năm ngoái, hạ thuế từ 25% xuống 15% đổi lấy 350 tỷ USD đầu tư, đang bị đặt dấu hỏi lớn. Phóng viên Jack Barton từ Al Jazeera giải thích: "Đối với các công ty bán dẫn và dược phẩm Hàn Quốc, phán quyết này là tích cực vì họ vẫn hưởng mức 10% thấp hơn mức 15% cũ. Tuy nhiên, ô tô và thép vẫn phải chịu mức thuế 25% và 50% theo Mục 232, vốn không bị ảnh hưởng bởi phán quyết của tòa."
Seoul đang duy trì thái độ thận trọng tối đa, một bước đi dễ hiểu khi xuất khẩu đóng góp tới 85% GDP và Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai. Trong khi đó, Tokyo tuyên bố đang theo dõi sát sao phản ứng từ Nhà Trắng, còn Đài Loan bày tỏ sự thận trọng về lộ trình thực thi gói đầu tư 250 tỷ USD và cam kết giảm thuế vừa ký kết.
Ấn Độ Và Trung Quốc: Những Phản Ứng Khác Biệt
Ấn Độ phải đối mặt với một số mức thuế cao nhất của Mỹ, lên đến 50%, do việc sử dụng quyền hạn thương mại khẩn cấp trước đây của ông Trump. Dù hai nước đã đạt thỏa thuận thương mại khung với mức thuế giảm xuống 18%, sự bất ổn vẫn bao trùm do phán quyết của Tòa án Tối cao làm lung lay cơ sở pháp lý. Nhà kinh tế chính trị MK Venu cho biết: "Phái đoàn thương mại Ấn Độ có khả năng sẽ chờ kết quả cuối cùng từ phán quyết của Tòa án Tối cao trước khi tiến hành các cuộc đàm phán tiếp theo."
Trung Quốc phản ứng khá im ắng trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Phóng viên Rob McBride từ Al Jazeera tại Bắc Kinh nhận định: "Quyết định của Tòa án Mỹ nhiều khả năng sẽ được Bắc Kinh nồng nhiệt đón nhận, bởi quốc gia này vốn là mục tiêu công kích trọng điểm trong các chiến lược thuế quan của ông Trump." Các nhà phân tích ước tính mức thuế tổng thể đối với Trung Quốc có thể giảm từ khoảng 36% xuống còn 21%, mang lại sự nhẹ nhõm cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Đông Nam Á Hưởng Lợi Và Phản Ứng Toàn Cầu
Trái ngược với sự lo âu tại Đông Bắc Á, các nhà xuất khẩu Đông Nam Á lại đón nhận thông tin với sự nhẹ nhõm. Theo ông Jon Lang từ APCO, các nước có thâm hụt thương mại lớn với Mỹ tại khu vực này tạm thời là những "người hưởng lợi ròng". Mức thuế đối ứng giảm từ dao động 19-40% xuống còn 10%, đưa họ ngang hàng với các đối tác như Anh, Úc và Argentina.
Châu Âu lo ngại tình trạng bất định sẽ đẩy chi phí xuất khẩu sang Mỹ tăng vọt, đe dọa thỏa thuận trần thuế 15% vốn giúp Eurozone trụ vững. Canada hoan nghênh phán quyết nhưng vẫn thận trọng, trong khi Brazil khẳng định kiên trì đàm phán. Phó Tổng thống Brazil Geraldo Alckmin nhận định phán quyết là đòn bẩy "tăng cường đối thoại song phương".
Giáo sư Frank Bowman nhấn mạnh đây là cột mốc then chốt nhằm tái lập các giới hạn Hiến pháp, dù Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer khẳng định các thỏa thuận hiện hữu vẫn có hiệu lực. Cuộc khủng hoảng kép này tiếp tục định hình lại bức tranh thương mại toàn cầu trong những ngày tới.
