Hà Nội đối mặt thách thức xuất khẩu từ chiến tranh Trung Đông và khủng hoảng năng lượng
Theo báo cáo mới nhất từ Sở Công thương Hà Nội, những tháng đầu năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu của thủ đô đang chịu tác động nặng nề từ cuộc chiến tranh Trung Đông kéo dài và tình hình khó khăn của nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới. Những yếu tố này đã khiến sức mua toàn cầu suy giảm đáng kể, tạo ra thách thức không nhỏ cho các doanh nghiệp xuất khẩu.
Kim ngạch xuất khẩu sụt giảm mạnh, đặc biệt ở mặt hàng xăng dầu
Một trong những điểm đáng chú ý là chính sách ngừng hoạt động xuất khẩu xăng dầu nhằm đảm bảo nguồn nhiên liệu trong nước trước khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Quyết định này đã khiến kim ngạch xuất khẩu mặt hàng then chốt này giảm tới 98,4%, gây ảnh hưởng lớn đến tổng thể.
Cụ thể, trong ba tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Hà Nội ước đạt 4.185 triệu USD, giảm 8,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu lại có dấu hiệu tích cực khi ước đạt 12.337 triệu USD, tăng 18,8%.
Nhập khẩu duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ
Mặc dù xuất khẩu gặp khó khăn, hoạt động nhập khẩu của thành phố vẫn duy trì mức tăng trưởng hai con số ấn tượng. Các mặt hàng chủ lực đều ghi nhận sự gia tăng đáng kể: máy móc thiết bị tăng 8,6%, điện tử và linh kiện tăng 23,4%, hóa chất tăng 8,5%, và đặc biệt là xăng dầu tăng 29,4%.
Sự tăng trưởng này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định sản xuất và đảm bảo đời sống thiết yếu cho người dân thủ đô. Các thị trường truyền thống như Mỹ, ASEAN, EU và Trung Quốc vẫn tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ở các mức độ khác nhau, cho thấy sức bền của các mối quan hệ thương mại.
Mục tiêu đầy tham vọng: Tăng trưởng xuất khẩu 12% trong năm 2026
Phát biểu tại hội nghị mới đây, Phó Giám đốc Sở Công thương Hà Nội Nguyễn Thế Hiệp khẳng định, trong bối cảnh đầy thách thức, thành phố vẫn xác định hoạt động xuất nhập khẩu là động lực chủ đạo để giữ đà phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 22/KH-UBND về việc đẩy mạnh xuất khẩu trên địa bàn với mục tiêu cụ thể là đạt mức tăng trưởng xuất khẩu 12% trong năm 2026. Để thực hiện kế hoạch này, Sở Công thương Hà Nội sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu.
Cảnh báo rủi ro và định hướng từ chuyên gia
Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), đã đưa ra những cảnh báo quan trọng về rủi ro trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và sự thay đổi chính sách thuế quan của các nước lớn. Ông nhấn mạnh rằng doanh nghiệp cần kịp thời nắm bắt và điều chỉnh chiến lược để thích ứng với những biến động này.
Đồng thời, ông Trần Đình Toản, đại diện Liên minh hỗ trợ Xuất khẩu trực tuyến (VESA) và Phó Chủ tịch OSB Group, khẳng định: "Xuất khẩu trực tuyến không còn là thử nghiệm mà đã trở thành trụ cột quan trọng để phát triển thương mại bền vững."
Giải pháp chiến lược này được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Nội, vượt qua rào cản truyền thống và tiếp cận thị trường toàn cầu thông qua thương mại điện tử xuyên biên giới. Ông Toản khuyến nghị doanh nghiệp nên sử dụng các nhà cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp để giảm bớt gánh nặng vận hành, tập trung vào sản xuất và phát triển sản phẩm.
Đề xuất giải pháp hỗ trợ từ các hiệp hội
Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hà Nội Trần Đức Nghĩa đề xuất các giải pháp đồng bộ, liên thông và kết nối dữ liệu để giúp doanh nghiệp logistics giảm chi phí, thời gian và công sức, đồng thời thúc đẩy quá trình số hóa hoạt động một cách bài bản hơn.
Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ thành phố Hà Nội (HANSIBA), thì đề xuất việc giảm lãi suất vay từ 8% xuống 5-6% cho doanh nghiệp xuất khẩu là biện pháp thiết thực để hỗ trợ chi phí. Các ngân hàng có thể thực hiện điều này thông qua tiết giảm chi phí vận hành, tận dụng nguồn vốn huy động giá rẻ, áp dụng lãi suất ưu đãi theo chuỗi cung ứng và nhận hỗ trợ tái cấp vốn từ Ngân hàng Nhà nước.
Các doanh nghiệp cũng bày tỏ mong muốn thành phố quyết liệt hơn trong việc tháo gỡ các vướng mắc, đặc biệt trong chính sách thuế và xuất khẩu, đồng thời được tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi từ các quỹ và định chế tài chính do thành phố Hà Nội quản lý.
Cam kết mạnh mẽ từ lãnh đạo Sở Công thương Hà Nội
Phát biểu bế mạc chương trình, Giám đốc Sở Công thương Hà Nội Võ Nguyên Phong cho biết mục tiêu tăng xuất khẩu 12% trong năm 2026 đặt ra yêu cầu phải có những giải pháp mạnh mẽ, chính xác, kịp thời và thực chất hơn trong thời gian tới.
Sở Công thương Hà Nội sẽ tiếp thu toàn bộ ý kiến, kiến nghị và đề xuất từ hội nghị, sau đó khẩn trương tổng hợp và phân loại theo từng nhóm:
- Những vấn đề thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở
- Những vấn đề cần phối hợp liên ngành của thành phố
- Những nội dung cần kiến nghị với Bộ Công thương và các bộ, ngành Trung ương
Sở sẽ tiếp tục bám sát mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 12% năm 2026 và cụ thể hóa theo từng trục thị trường, ngành hàng, nhóm doanh nghiệp và nhóm giải pháp hỗ trợ. Trong đó, sẽ tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng thực chất và chuyên sâu, hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, cảnh báo sớm rủi ro và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Bên cạnh đó, Sở cũng sẽ triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong chuyển đổi số, thương mại điện tử xuyên biên giới, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, tiêu chuẩn môi trường, phát triển thương hiệu và thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường quốc tế.
