Xuất khẩu gạo Việt Nam ổn định giữa bối cảnh thế giới biến động
Trong bối cảnh thị trường thế giới đang dư cung và chịu tác động mạnh từ cuộc xung đột khu vực Trung Đông, ngành xuất khẩu gạo của Việt Nam vẫn thể hiện sức bền đáng kể. Tháng 3 vừa qua, lượng gạo xuất khẩu của nước ta duy trì ở mức 1 triệu tấn, mang về giá trị 516 triệu USD.
Lũy kế trong ba tháng đầu năm nay, tổng sản lượng gạo xuất khẩu đạt 2,3 triệu tấn, tăng nhẹ 0,2% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, về mặt giá trị, con số này đạt 1,1 tỷ USD, giảm 7,8% so với quý I năm ngoái, phản ánh phần nào những biến động về giá cả trên thị trường quốc tế.
Thị trường xuất khẩu chính và sự bứt phá từ Trung Quốc
Philippines tiếp tục khẳng định vị thế là thị trường tiêu thụ gạo chính của Việt Nam, chiếm gần 53% tổng thị phần xuất khẩu. Vị trí thứ hai thuộc về Trung Quốc với 15%, và Ghana đứng thứ ba với 7,6%.
Điểm nhấn đáng chú ý là lượng gạo xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc đã tăng mạnh mẽ, lên tới 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Nhiều doanh nghiệp tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) – nơi đang vào vụ thu hoạch lúa Đông Xuân – lý giải rằng sự tăng trưởng vượt bậc này đến từ việc các thương nhân Trung Quốc nhận thấy cơ hội kinh doanh lớn khi giá gạo Việt Nam đang ở mức rất cạnh tranh, từ đó đẩy mạnh hoạt động thu mua và tích trữ.
Được biết, Trung Quốc là quốc gia sản xuất gạo lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Ấn Độ, đồng thời sở hữu lượng gạo dự trữ lớn nhất toàn cầu. Họ luôn sẵn sàng thu mua khi giá cả phù hợp. Sự gia tăng nhập khẩu này được xem là một cơ hội quý giá cho nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, nhất là trong giai đoạn một số thị trường truyền thống khác đang gặp nhiều khó khăn.
Thị trường Philippines: Nhu cầu nhập khẩu dự báo tăng cao
Trong một báo cáo mới đây về thị trường Philippines – quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) đánh giá lượng tồn kho cuối kỳ của nước này sẽ giảm mạnh so với niên vụ trước. Nguyên nhân chính là do tác động từ lệnh cấm nhập khẩu gạo dự kiến kéo dài bốn tháng cuối năm 2025, khiến nhu cầu lắp đầy kho dự trữ tăng lên đáng kể.
Bên cạnh đó, dự báo cho niên vụ tiếp theo 2026-2027 cho thấy sản lượng lúa của Philippines sẽ đạt 19,68 triệu tấn, chỉ tăng nhẹ 0,4% so với chu kỳ trước. Do vậy, nhu cầu nhập khẩu gạo của quốc gia này được dự báo sẽ đạt mức 4,4 triệu tấn trong năm nay và tăng lên 5,1 triệu tấn vào năm 2027.
Tình hình tại Philippines càng trở nên phức tạp khi xung đột ở Trung Đông bùng phát, gây ra những tác động lan tỏa. Việc vận chuyển gạo từ các trang trại đang trong mùa thu hoạch ra thị trường gặp nhiều trở ngại, đẩy giá gạo nội địa tăng mạnh. Cước phí vận tải biển cũng leo thang, kéo theo giá gạo nhập khẩu vào Philippines lên mức 55-58 peso/kg.
Để đối phó với tình trạng này, Bộ Nông nghiệp Philippines đang trình Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đề xuất ấn định giá trần cho gạo nhập khẩu ở mức 50 peso/kg (tương đương khoảng 21.700 đồng/kg) như một biện pháp nhằm kiềm chế đà tăng giá. Đề xuất này hiện vẫn đang trong quá trình xem xét và chưa được phê duyệt chính thức.
Thực tế nhập khẩu vượt dự báo
Theo phân tích của một số chuyên gia, báo cáo của USDA được xây dựng dựa trên cơ sở lượng gạo nhập khẩu của Philippines đã tăng mạnh trong hai tháng đầu năm nay, bất chấp các chính sách hạn chế nhập khẩu mà nước này đang áp dụng.
Đầu năm 2026, Bộ Nông nghiệp Philippines dự báo lượng gạo nhập khẩu cả năm sẽ là 3,8 triệu tấn. Tuy nhiên, thực tế chỉ sau hai tháng đầu năm, con số nhập khẩu đã lên tới 820.000 tấn, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước và vượt 220.000 tấn so với kế hoạch đề ra.
Đáng chú ý, hoạt động nhập khẩu của các doanh nghiệp Philippines vẫn tiếp tục diễn ra sôi động trong tháng 3. Mặc dù Bộ Nông nghiệp nước này công bố con số chính thức là 150.000 tấn, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam ước tính rằng lượng gạo mà Philippines nhập khẩu từ Việt Nam trong tháng 3 ít nhất cũng tương đương với tổng lượng của hai tháng đầu năm – tức vào khoảng 350.000 tấn. Điều này cho thấy nhu cầu thực tế có thể vẫn đang ở mức rất cao, vượt xa các con số dự báo và công bố chính thức.
