Việt Nam Đặt Mục Tiêu Trở Thành Trung Tâm Logistics Chiến Lược Của ASEAN Và Thế Giới
Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Mục tiêu cao cả là đưa Việt Nam trở thành một trung tâm logistics chiến lược không chỉ trong khu vực ASEAN mà còn trên toàn cầu, đóng vai trò then chốt trong các chuỗi cung ứng khu vực. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, mở ra cơ hội phát triển bền vững cho nền kinh tế.
Tăng Trưởng Mạnh Mẽ Nhưng Vẫn Đối Mặt Với Nhiều Thách Thức
Trong những năm gần đây, ngành dịch vụ logistics của Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, trung bình từ 14-16% mỗi năm, cao gấp hơn hai lần so với mức trung bình của thế giới. Quy mô thị trường hiện đạt khoảng 45-50 tỷ USD, tương đương với 10% GDP và 5% kim ngạch xuất nhập khẩu. Đến năm 2025, Việt Nam được dự báo lọt vào Tốp 10 thị trường logistics mới nổi, Tốp 4 khu vực về Chỉ số cơ hội logistics và Tốp 5 ASEAN về Chỉ số hiệu quả logistics.
Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Bùi Bá Nghiêm từ Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công thương, ngành này vẫn phải đối mặt với hàng loạt khó khăn. Hạ tầng logistics chưa đồng bộ, với sự phát triển thiếu cân đối giữa hệ thống đường sắt, đường thủy và đường bộ nội địa. Hệ thống cảng nước sâu dù có tiềm năng lớn nhưng kết nối hậu cần lại kém hiệu quả. Hiện nay, cả nước chỉ có hai cảng được kết nối trực tiếp với đường sắt là Hải Phòng (bến Hoàng Diệu) và Cái Lân (Quảng Ninh), trong khi nhiều cảng có sản lượng lớn như Đình Vũ vẫn chưa được kết nối.
Chi phí logistics của Việt Nam đã giảm từ 20% GDP vào năm 2014 xuống còn khoảng 16%, nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với nhiều nước trong khu vực như Singapore (8%), Malaysia (12%) và mức trung bình toàn cầu (10-12%). Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch Tập đoàn Nafoods, chia sẻ rằng dù nông sản chế biến đã trở thành trụ cột xuất khẩu với kim ngạch hàng chục tỷ USD và xuất hiện tại hơn 170 quốc gia, ngành này vẫn bị kìm hãm bởi chi phí logistics cao và hạ tầng kho lạnh hạn chế, làm tăng giá thành và giảm sức cạnh tranh.
Những Rào Cản Lớn Trong Phát Triển Logistics
Báo cáo từ Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) gửi Chính phủ vào tháng 10/2025 chỉ ra rằng, các rào cản từ hoạt động logistics đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng lực vận tải và sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Tình trạng “nhập siêu logistics” kéo dài, cùng với hoạt động vận tải thủy nội địa chưa phát triển xứng tầm với tiềm năng, khiến việc vận chuyển hàng hóa không được tối ưu hóa.
Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp logistics trong nước chủ yếu có quy mô vừa và nhỏ, hạn chế về vốn, công nghệ và thiếu sự liên kết. Điều này dẫn đến năng lực cạnh tranh yếu, khiến thị phần dịch vụ logistics cao cấp vẫn chủ yếu nằm trong tay các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Chiến Lược Dài Hạn Và Các Giải Pháp Đột Phá
Ngày 9/10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Mục tiêu là phát triển dịch vụ logistics một cách hiệu quả và bền vững trên cả phương diện kinh tế, xã hội và môi trường, đồng thời nâng cao năng lực cho doanh nghiệp và chất lượng hoạt động.
Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, nhấn mạnh: “Lần đầu tiên, Việt Nam có một chiến lược toàn diện, dài hạn và đồng bộ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành logistics. Điều này mở ra cơ hội đưa Việt Nam trở thành trung tâm logistics của khu vực và quốc tế, góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.”
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Chiến lược tập trung vào việc đẩy mạnh đầu tư xây dựng và hình thành các trung tâm logistics quy mô lớn, hiện đại tại các vùng kinh tế trọng điểm. Đồng thời, ưu tiên nâng cấp hệ thống cảng biển, cảng hàng không, cảng cạn và hệ thống đường sắt liên vận quốc tế. Các giải pháp cũng hướng đến phát triển hạ tầng logistics phục vụ thương mại điện tử, kho thông minh và logistics đô thị xanh nhằm giảm chi phí vận tải và tăng cường hiệu quả chuỗi cung ứng.
Ông Trần Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA), kiến nghị cần có chính sách phát triển lĩnh vực vận tải viễn dương, vốn có tiềm năng lớn. Ông cho biết: “Việt Nam có kim ngạch xuất nhập khẩu lớn nhưng hoàn toàn phụ thuộc vào chuỗi logistics của các hãng vận tải biển nước ngoài. Doanh nghiệp Việt Nam thường chỉ tham gia vào các khâu nhỏ, giá trị thấp trong chuỗi. Nếu có chính sách khuyến khích và hỗ trợ, việc đầu tư phát triển đội tàu vận tải container quốc tế sẽ không chỉ đảm bảo lưu thông hàng hóa mà còn thúc đẩy các ngành công nghiệp liên quan như đóng tàu và công nghiệp chế tạo phát triển mạnh mẽ.”
Như vậy, trong giai đoạn tới, ngành logistics Việt Nam đứng trước cả cơ hội lớn để bứt phá lẫn những thách thức không nhỏ. Việc thực hiện thành công chiến lược này sẽ là chìa khóa quan trọng giúp Việt Nam vươn lên trở thành trung tâm logistics hàng đầu trong khu vực và trên thế giới.
