Ngày 18.6, giới chức Mỹ và Iran xác nhận hai nước đã ký thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột kéo dài hơn 3 tháng. Các nhà quan sát hiện theo dõi việc thực thi thỏa thuận, đặc biệt là vấn đề khai thông eo biển Hormuz và chấm dứt chiến sự.
Cú sốc năng lượng toàn cầu
Xung đột bắt nguồn từ cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28.2, gây tê liệt eo biển Hormuz - tuyến đường thủy huyết mạch, làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và chuỗi cung ứng nhiều hàng hóa quan trọng như chất bán dẫn và phân bón.
Ngân hàng Thế giới (WB) hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%, mức thấp nhất kể từ đại dịch. Châu Âu đối mặt với tăng trưởng chậm và lạm phát gia tăng; Ấn Độ và nhiều nước khác thiếu hụt phân bón và khí đốt.
Các quốc gia Trung Đông chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. WB dự báo GDP của các nền kinh tế vùng Vịnh chỉ tăng 1,3% năm nay, giảm mạnh so với mức 4,5% của năm 2025. Iran không được dự báo mới do “tính bất định đặc biệt cao”.
IMF chỉ ra Qatar bị hạ dự báo tăng trưởng mạnh nhất (giảm gần 16 điểm phần trăm so với tháng 10.2025) do các cuộc tấn công của Iran vào trung tâm năng lượng Ras Laffan, làm tê liệt xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng, gây thiệt hại hàng tỉ USD.
Hàng không, du lịch và đói nghèo
Xung đột tàn phá ngành hàng không và du lịch khu vực: số chuyến bay từ Dubai giảm 2/3, từ Doha giảm 3/4. Liên Hiệp Quốc đánh giá sự thay đổi nhận thức về an toàn của các quốc gia vùng Vịnh có thể kéo dài nhiều năm. Đứt gãy chuỗi cung ứng làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói toàn cầu.
Gánh nặng hàng trăm tỉ USD cho Mỹ
Lầu Năm Góc ước tính chi phí hoạt động chiến sự lên tới 29 tỉ USD tính đến giữa tháng 5, chưa kể chi phí sửa chữa căn cứ bị tấn công. Chính quyền Tổng thống Donald Trump dự kiến yêu cầu quốc hội duyệt chi bổ sung.
Công ty Moody's Analytics ước tính chiến sự tiêu tốn của người tiêu dùng và người nộp thuế Mỹ khoảng 132 tỉ USD. Giá xăng trung bình tại Mỹ tăng từ dưới 3 USD/gallon lên đỉnh 4,56 USD/gallon do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Với mức tiêu thụ 360-380 triệu gallon xăng mỗi ngày, người Mỹ từng phải trả thêm hơn nửa tỉ USD mỗi ngày vào thời giá đỉnh điểm. Giá dầu diesel tăng lên 5,69 USD/gallon vào đầu tháng 4, kéo theo chi phí vận tải cao.
Khảo sát cho thấy 70% nông dân Mỹ không đủ khả năng mua phân bón khi giá tăng 47%, tạo thách thức dai dẳng cho nền kinh tế nông nghiệp.
Theo The New York Times, tỷ lệ ủng hộ ông Trump giảm xuống dưới 40% vào tháng 5 do giá cả leo thang, làm suy yếu thông điệp về khả năng chi trả trước thềm bầu cử giữa kỳ.
