Việc công bố cả hai chỉ số GDP danh nghĩa và GDP PPP là cần thiết để phản ánh toàn diện nền kinh tế, theo các chuyên gia. Hiện nay, các tổ chức kinh tế lớn như IMF đều sử dụng cả hai thước đo, nhưng Việt Nam chỉ công bố GDP danh nghĩa.
GDP PPP cho thấy vị thế khác của Việt Nam
Ông Đỗ Cao Bảo, thành viên HĐQT Tập đoàn FPT, nhận định nếu xét theo GDP PPP, Việt Nam đang ở vị thế rất khác. Dẫn số liệu IMF, ông phân tích: Năm 2025, GDP danh nghĩa của Việt Nam thấp hơn Thái Lan, dự kiến đến 2029 mới vượt. Nhưng nếu tính theo GDP PPP, năm 2025 Việt Nam đạt 1.838 tỷ USD, Thái Lan 1.881 tỷ USD, chỉ kém 38 tỷ USD. IMF dự báo năm 2026, Việt Nam sẽ vượt Thái Lan trở thành nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á với GDP PPP 2.025 tỷ USD so với 1.964 tỷ USD của Thái Lan.
Về quy mô, GDP danh nghĩa 2025 của Việt Nam ước đạt 514 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới. Trong khi đó, GDP PPP ước đạt 1.838 tỷ USD, xếp thứ 22 thế giới. Riêng năm 2026, GDP PPP của Việt Nam đạt 2.025 tỷ USD, chỉ sau Indonesia (5.230 tỷ USD). Ông Bảo nhấn mạnh: “Nếu theo GDP PPP thì vị thế của Việt Nam sẽ cao hơn, chúng ta cũng sẽ tự tin hơn”.
Khoảng cách thu nhập thực tế
Theo ông Bảo, GDP PPP phản ánh sát thực tế hơn GDP danh nghĩa. Ông dẫn chứng: Ở Mỹ, thu nhập 3.000 USD là rất nghèo, nhưng ở Việt Nam với số tiền đó có thể sống sung túc. Nếu thu nhập người Việt 5.000 USD, người Mỹ 94.000 USD, chênh lệch 18 lần, nhưng tính tổng thể giá cả Việt Nam rẻ hơn Mỹ 3,8 lần. Vì vậy, thu nhập 94.000 USD ở Mỹ tương đương 19.000 USD ở Việt Nam, không phải 5.000 USD.
Ông đưa ra các ví dụ cụ thể: Một bát phở bình dân ở Hà Nội giá 50.000 đồng (hơn 2 USD) nhưng ở New York 15 USD; nhổ răng sữa ở Hà Nội 200.000 đồng, ở Mỹ 150 USD; cắt tóc nam ở Việt Nam 50.000 đồng, ở Mỹ 50 USD. Chụp MRI cột sống ở Việt Nam 3-6 triệu đồng, ở Mỹ từ 95-190 triệu đồng. “Cùng một dịch vụ, GDP danh nghĩa ở Mỹ cao gấp 10-20 lần Việt Nam. GDP PPP kéo ngắn chênh lệch, phản ánh vị thế thực tế cao hơn”, ông nói.
GDP danh nghĩa và GDP PPP bổ sung cho nhau
TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển thương hiệu và cạnh tranh, cho rằng các chỉ số này không loại trừ mà bổ sung cho nhau. GDP danh nghĩa phản ánh năng lực sản xuất, tạo ra hàng hóa mới trong một giai đoạn, nhưng không phản ánh thay đổi chất lượng, thu nhập hay sức mua. GDP PPP dựa trên rổ hàng hóa 3.000 mặt hàng, 300 dịch vụ công và 30 dự án xây dựng cơ bản, phản ánh sức mua tương đương và mức sống.
“GDP là năng lực tạo ra hàng hóa, GDP PPP gắn với sức mua và mức sống”, ông Thành giải thích. GDP danh nghĩa bị ảnh hưởng bởi tỷ giá và lạm phát; nếu tỷ giá mất giá nhanh hơn tăng trưởng thực, GDP nội địa có thể âm trong khi GDP danh nghĩa dương. Ông Bảo bổ sung: Tính theo GDP danh nghĩa, các nước giàu có dịch vụ cao bị thổi phồng, trong khi nước nghèo dịch vụ thấp bị đánh giá thấp.
Dự báo tương lai
Theo IMF, tính theo GDP PPP, đến năm 2031 Việt Nam cao hơn Thái Lan hơn 500 tỷ USD, bỏ xa Malaysia và Philippines, củng cố vị thế nền kinh tế lớn thứ hai ASEAN. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý điều này không có nghĩa Việt Nam đã vượt Thái Lan về kinh tế. Khi so sánh mức sống, GDP bình quân đầu người danh nghĩa hay PPP là chỉ tiêu chính xác hơn. Năm 2024, GDP bình quân đầu người danh nghĩa của Thái Lan gần 7.350 USD, Việt Nam gần 4.720 USD; theo PPP, Thái Lan hơn 24.710 USD, Việt Nam 16.385 USD. Nguyên nhân là Việt Nam đông dân hơn (hơn 100 triệu so với 70 triệu của Thái Lan).
Ông Bảo kết luận: “Nếu chỉ công bố GDP danh nghĩa thì chưa hiểu đúng về nền kinh tế. Nên công bố cả hai chỉ số để có cái nhìn khách quan hơn”.
