Chuyên gia kinh tế kêu gọi tái định nghĩa kịch bản tăng trưởng và khai thác dòng tiền 500.000 tỷ đồng
Tại Hội thảo "Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026" do báo Dân Việt tổ chức, TS Võ Trí Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra những phân tích sâu sắc về tình hình kinh tế Việt Nam. Ông khẳng định nền kinh tế đã vượt qua giai đoạn "bình thường mới", một khái niệm mang tính xoa dịu tâm lý trong thời kỳ khủng hoảng, và hiện cần một tâm thế mới: giai đoạn phục hồi và phát triển với những hành động quyết liệt, rõ ràng hơn.
Thay đổi cách nhìn về kịch bản tăng trưởng
Theo TS Võ Trí Thành, cách phân loại kịch bản tăng trưởng truyền thống "thấp – trung bình – cao" không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Ông giải thích: "Ngay cả kịch bản 'thấp' nhất là mức tăng trưởng 8% cũng đã là rất cao trong bối cảnh toàn cầu hiện nay". Thay vào đó, ông đề xuất nên nhìn nhận các kịch bản là "cao thấp, cao vừa và cao nhất", phản ánh tham vọng và tiềm năng thực sự của nền kinh tế.
Ông nhấn mạnh rằng mục tiêu tăng trưởng không chỉ dừng lại ở những con số cơ học, mà cần hướng tới phát triển bền vững, bao trùm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế. Xa hơn, đây còn là câu chuyện về an ninh kinh tế, tự chủ chiến lược, làm chủ công nghệ và chuỗi cung ứng – những yếu tố then chốt để đảm bảo vị thế dài hạn.
Cảnh báo rủi ro và cơ hội từ kinh nghiệm quốc tế
Từ kinh nghiệm quốc tế, TS Võ Trí Thành cảnh báo việc duy trì tăng trưởng nóng trong nhiều năm có thể kéo theo rủi ro vĩ mô, gia tăng bất bình đẳng và áp lực môi trường. Bên cạnh đó, ông chỉ ra một thách thức lớn: việc thu hút vốn đầu tư thường dễ dàng hơn so với thúc đẩy đổi mới sáng tạo thực chất, đặc biệt khi doanh nghiệp khó tiếp cận công nghệ lõi.
Tuy nhiên, ông khẳng định Việt Nam vẫn kiên định với mục tiêu tăng trưởng cao dựa trên hai nền tảng vững chắc. Thứ nhất là "khát vọng" – tương tự như khát vọng giành độc lập hay xóa đói giảm nghèo trước đây, nay là khát vọng trở thành quốc gia thu nhập cao. Thứ hai là "thiên thời" từ Cuộc cách mạng Công nghiệp 4.0, khi Việt Nam có cơ hội làm chủ công nghệ thay vì chỉ đi sau. Ông đánh giá cao lực lượng lao động Việt Nam với lợi thế về sự linh hoạt, khả năng thích ứng và tư duy logic, toán học – những yếu tố quan trọng để tiếp cận công nghệ và quản trị hiện đại.
Đối mặt với "cơn gió ngược" và đề xuất chính sách trọng tâm
TS Võ Trí Thành cũng chỉ ra nhiều "cơn gió ngược" khó lường mà nền kinh tế đang đối mặt. Đáng chú ý là xu hướng phân mảnh thương mại, chính sách thuế quan ngày càng khắt khe từ các thị trường lớn như Mỹ và hơn 100 quốc gia khác. Cùng với đó, xung đột tại Trung Đông có thể khiến lạm phát gia tăng, tạo áp lực lên tỷ giá và lãi suất.
Trước bối cảnh này, ông đề xuất 4 nhóm chính sách trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng:
- Ứng xử linh hoạt với thế giới, đặc biệt trong ngoại giao kinh tế và các vấn đề năng lượng.
- Ổn định kinh tế vĩ mô, ưu tiên kiểm soát lạm phát, tỷ giá và lãi suất.
- Hỗ trợ doanh nghiệp, thông qua các gói kích cầu và chính sách phục hồi sản xuất.
- Đột phá thể chế, cải cách hành chính và hoàn thiện khung pháp lý, nhất là với dòng vốn FDI.
Khơi thông dòng tiền nhàn rỗi và giải phóng dự án đình trệ
Đáng chú ý, TS Võ Trí Thành nhấn mạnh một dư địa lớn của nền kinh tế nằm ở việc khơi thông dòng tiền trong dân. Theo ông, lượng tiền gửi tiết kiệm và tài sản nhàn rỗi dưới dạng vàng, ngoại tệ trong dân hiện rất lớn, ước tính có thể lên tới khoảng 500.000 tỷ đồng, trong khi tổng đầu tư toàn xã hội vẫn ở mức thấp. Đây là nguồn lực quan trọng cần được điều hướng vào khu vực sản xuất – kinh doanh thay vì nằm yên hoặc phục vụ đầu cơ tích trữ.
Bên cạnh đó, ông cũng đề cập đến việc cần giải phóng các dự án "đắp chiếu". Việc tháo gỡ pháp lý và thúc đẩy tiến độ cho khoảng 800–1.000 dự án lớn đang đình trệ có thể giúp đưa hàng trăm nghìn tỷ đồng vào nền kinh tế, tạo lực đẩy tăng trưởng trong ngắn hạn.
Kết luận, TS Võ Trí Thành nhấn mạnh: "Dù thách thức bủa vây, nếu biết cách khơi thông các nguồn lực và tận dụng đúng thời cơ, nền kinh tế vẫn có thể tạo ra những bước bứt phá mạnh mẽ". Những phân tích của ông không chỉ cung cấp cái nhìn toàn diện về hiện trạng mà còn mở ra hướng đi thiết thực cho tương lai phát triển bền vững của Việt Nam.
