Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư mới về kiểm tra, quản lý đo lường và chất lượng vàng, áp dụng với ba nhóm gồm vàng trang sức - mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu trong quá trình sản xuất, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường.
Đề xuất siết quản lý vàng miếng, vàng trang sức
Theo dự thảo, vàng trang sức sẽ được phân hạng theo độ tinh khiết hoặc hàm lượng vàng. Nếu phân loại theo Kara, sản phẩm sẽ được xếp theo hạng thấp hơn liền kề so với giá trị thực tế. Ví dụ, vàng 21,5K được tính là 21K. Trường hợp công bố theo hàm lượng vàng, doanh nghiệp phải ghi đúng tỷ lệ thực tế như 78% hoặc 780.
Đáng chú ý, sản phẩm vàng có sử dụng kim loại nền, vật liệu hàn hoặc vật liệu nhồi phải công bố rõ thành phần để tránh gây nhầm lẫn cho người mua. Đồng thời, vàng trang sức không được chứa thành phần độc hại vượt ngưỡng cho phép và hàm lượng vàng thực tế không được thấp hơn mức đã công bố.
Với vàng miếng và vàng nguyên liệu nhập khẩu, Bộ đề xuất yêu cầu hàm lượng vàng tối thiểu từ 99,5% trở lên. Tất cả sản phẩm vàng lưu thông trên thị trường cũng phải công bố tiêu chuẩn áp dụng công khai tại điểm bán, bao bì, nhãn hàng hóa hoặc trên các nền tảng số nhằm tăng tính minh bạch và bảo vệ người tiêu dùng.
Thực tế, thị trường vàng trong nước từ năm 2026 cũng chứng kiến loạt thay đổi mới.
Tăng mức phạt lên cao nhất 400 triệu đồng với giao dịch vàng trái quy định
Từ tháng 2 năm nay, Nghị định số 340/2025 của Chính phủ đã quy định chi tiết mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, trong đó tăng mạnh chế tài đối với hoạt động kinh doanh vàng.
Theo quy định, các hành vi vi phạm phổ biến như mua, bán vàng miếng với tổ chức không có giấy phép, sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền 10-20 triệu đồng nếu vi phạm nhiều lần. Các vi phạm về quy trình kinh doanh, như không thanh toán qua tài khoản, không niêm yết giá, không công bố tiêu chuẩn, ghi nhãn vàng trang sức, mỹ nghệ, bị phạt từ 30-50 triệu đồng.
Đối với hành vi nghiêm trọng hơn, mức phạt có thể tăng lên 80-100 triệu đồng, thậm chí 140-180 triệu đồng hoặc 300-400 triệu đồng đối với các trường hợp kinh doanh vàng miếng không có giấy phép hoặc xuất, nhập khẩu vàng trái phép.
Ngoài phạt tiền, cơ quan chức năng còn có thể áp dụng biện pháp bổ sung như tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động từ 6-12 tháng, hoặc thu hồi giấy phép. Mức phạt áp dụng cho tổ chức vi phạm gấp đôi cá nhân.
Ngân hàng Nhà nước sẽ kiểm soát trạng thái vàng của tổ chức tín dụng
Song song với việc siết chặt xử phạt, Thông tư số 82/2025 của Ngân hàng Nhà nước được ban hành ngày 31/12/2025 và có hiệu lực từ 12/2 còn quy định giới hạn nghiêm ngặt trạng thái vàng của các tổ chức tín dụng.
Cụ thể, các tổ chức tín dụng được phép sản xuất vàng miếng chỉ được duy trì trạng thái vàng tối đa 5% vốn tự có. Trong khi đó, các tổ chức tín dụng được phép kinh doanh mua, bán vàng miếng không được duy trì trạng thái vàng vượt quá 2% vốn tự có, trừ một số trường hợp đặc thù theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Một điểm đáng chú ý của Thông tư là quy định tổ chức tín dụng không được duy trì trạng thái vàng âm. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ vàng, sử dụng đòn bẩy quá mức, đồng thời giảm nguy cơ mất cân đối tài chính và rủi ro lan truyền trong hệ thống ngân hàng.
Ngoài ra, cơ quan Nhà nước thời gian qua cũng tiến hành loạt cuộc thanh tra việc kinh doanh vàng, kịp thời phát hiện, ngăn chặn những vi phạm của doanh nghiệp. Sắp tới đây, dự thảo mới về sàn vàng cũng sẽ đồng thời thẩm thấu, giúp việc đầu tư vàng trong nước đi vào ổn định dài hạn.
Đây được đánh giá là sự can thiệp cần thiết nhằm giải quyết tình trạng chênh lệch giá, vì thông tin lúc này sẽ minh bạch hơn và các chủ thể tham gia thị trường, từ doanh nghiệp đến nhà đầu tư, có thể điều chỉnh hành vi, giúp giá vàng trong nước tiệm cận hơn với giá thế giới.
Với loạt động thái này, TS. Châu Đình Linh - chuyên gia kinh tế tài chính - cho biết những quy định này đã và đang thẩm thấu vào thị trường. Từ đó, giúp giao dịch vàng có trật tự hơn, có thể nói thị trường đã không còn ở “vùng xám”.
Điển hình là dù biến động, song khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới đang được thu hẹp đáng kể, từ mức hơn 20 triệu đồng/lượng rút lại còn 10 triệu đồng/lượng (có thời điểm vàng thế giới chỉ cách vàng SJC hơn 5 triệu đồng mỗi lượng).
