Sầu riêng đã chính thức vượt cherry để trở thành mặt hàng trái cây nhập khẩu nhiều nhất vào Trung Quốc, đánh dấu sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng của người dân nước này. Thông tin được bà Cai Jianfei, nhà sáng lập iFresh Asia Fruit, chia sẻ tại hội thảo Sầu riêng châu Á lần thứ 2 và Kết nối thương mại cung cầu sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc do VCCI-HCM tổ chức.
Thống kê ấn tượng về thị trường sầu riêng Trung Quốc
Theo bà Cai Jianfei, năm 2025, Trung Quốc nhập khẩu hơn 1,8 triệu tấn sầu riêng, đưa quy mô thị trường bán lẻ lên khoảng 80,5 tỷ nhân dân tệ (11 tỷ USD). Đến năm 2026, lượng nhập khẩu dự kiến vượt 2 triệu tấn, trong khi quy mô thị trường bán lẻ có thể đạt hơn 82 tỷ nhân dân tệ (11,4 tỷ USD), qua đó tiếp tục khẳng định vị thế là thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới.
Nguyên nhân sầu riêng 'soán ngôi' cherry
Việc GDP bình quân đầu người của Trung Quốc duy trì trên 13.000 USD trong 3 năm liên tiếp đã thúc đẩy xu hướng tiêu dùng các sản phẩm chất lượng cao, có thương hiệu và nguồn gốc rõ ràng. Sầu riêng trở thành loại trái cây được quan tâm nhất, trong khi cherry mất dần lợi thế do sản lượng nội địa tăng mạnh. Ngược lại, sản lượng sầu riêng trồng trong nước của Trung Quốc vẫn rất hạn chế, dù đảo Hải Nam đã phát triển một số vùng trồng. Điều này khiến triển vọng sầu riêng nhập khẩu được đánh giá rất cao.
Phân bố tiêu thụ và ứng dụng đa dạng
Dữ liệu từ nền tảng thương mại điện tử Douyin giai đoạn 2025 đến tháng 5/2026 cho thấy Quảng Đông là địa phương tiêu thụ sầu riêng lớn nhất, chiếm 28,7% doanh số, tiếp theo là Giang Tô, Chiết Giang và Sơn Đông. Đáng chú ý, các thành phố cấp thấp và khu vực cấp huyện chiếm tới 48% lượng tiêu thụ, cho thấy nhu cầu đang mở rộng mạnh mẽ ra ngoài các đô thị lớn. Không chỉ tiêu thụ dưới dạng trái tươi, sầu riêng còn được sử dụng ngày càng nhiều trong các sản phẩm chế biến như đồ uống, bánh ngọt, kem và đồ ăn nhẹ, trở thành nguyên liệu quan trọng của ngành công nghiệp thực phẩm.
Cơ hội và thách thức cho sầu riêng Việt Nam
Bà Cai Jianfei nhận định, việc được phép nhập khẩu vào Trung Quốc chỉ đồng nghĩa đáp ứng yêu cầu kiểm dịch và an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, điều các nhà nhập khẩu và phân phối Trung Quốc quan tâm hơn là tính ổn định của chất lượng. Bà cho biết: "Điều khiến nhiều nhà phân phối Trung Quốc lo ngại nhất hiện nay là chất lượng sầu riêng Việt Nam có sự biến động giữa các lô hàng." Sự thiếu ổn định này là rào cản lớn nhất đối với việc xây dựng thương hiệu sầu riêng Việt Nam tại Trung Quốc. Để khắc phục, các nền tảng phân phối và doanh nghiệp cần phối hợp với vùng nguyên liệu xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt hơn, thậm chí cao hơn các tiêu chuẩn tối thiểu hiện hành, nhằm bảo đảm chất lượng ổn định và tạo dựng niềm tin lâu dài.
Xây dựng thương hiệu và chiến lược giá
Sau khi bảo đảm chất lượng, yếu tố tiếp theo là xây dựng lộ trình phát triển thương hiệu phù hợp với từng khu vực thị trường và kênh phân phối như chợ đầu mối, hệ thống bán lẻ, thương mại điện tử hay livestream. Khi thương hiệu được xây dựng bài bản, sức cạnh tranh sẽ được nâng lên đáng kể. Về giá cả, các doanh nghiệp thu mua Trung Quốc cũng quan tâm, nhưng giá chỉ có thể ổn định khi chất lượng đồng đều. Nếu chất lượng không ổn định, doanh nghiệp phải liên tục điều chỉnh giá theo từng lô hàng, dẫn đến rủi ro lớn và ảnh hưởng đến lợi nhuận.
Triển vọng ngành sầu riêng Việt Nam
Bà Cai Jianfei đánh giá, trong 3-5 năm tới, ngành sầu riêng Việt Nam sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến nhu cầu tiêu dùng của thị trường Trung Quốc. Về sản lượng, sầu riêng Việt Nam đã vượt Thái Lan trong năm qua, nhưng về giá trị xuất khẩu vẫn chưa vượt được đối thủ. Do đó, ngành sầu riêng Việt Nam cần tận dụng cơ hội hiện nay để xây dựng thương hiệu, xác lập vị thế rõ ràng trên thị trường Trung Quốc và khai thác tốt tiềm năng của từng khu vực tiêu thụ.
