Các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đang tích lũy vàng với tốc độ kỷ lục, với lượng mua trung bình khoảng 1.000 tấn mỗi năm trong 4 năm qua, gấp đôi so với mức 500 tấn/năm của thập kỷ trước. Điều này diễn ra trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và kinh tế gia tăng, làm cho việc quản lý dự trữ ngoại hối trở nên khó lường hơn.
93% ngân hàng trung ương nắm giữ vàng
Theo khảo sát thường niên của Hội đồng Vàng thế giới (WGC), 93% trong số 74 ngân hàng trung ương tham gia cho biết họ đang nắm giữ vàng, tăng mạnh so với mức 81% của năm trước. Cuộc khảo sát được thực hiện sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2, đẩy giá dầu tăng cao và gây áp lực lên giá vàng. Tuy nhiên, ông Shaokai Fan, Giám đốc phụ trách khối ngân hàng trung ương của WGC, cho biết các ngân hàng trung ương vẫn duy trì sự quan tâm mạnh mẽ đối với vàng và đợt giảm giá gần đây không làm thay đổi quan điểm của họ.
90% các cơ quan tham gia khảo sát cho rằng khả năng duy trì giá trị trong các giai đoạn khủng hoảng là yếu tố quan trọng nhất, mức cao nhất từng được ghi nhận. Các lý do hàng đầu khác bao gồm vai trò lưu giữ giá trị trong dài hạn và khả năng đa dạng hóa danh mục dự trữ. Đặc biệt, 85% các ngân hàng trung ương thuộc nhóm nền kinh tế mới nổi và đang phát triển (EMDE) đánh giá cao vai trò của vàng như một công cụ phòng ngừa rủi ro địa chính trị.
Đáng chú ý, 45% số ngân hàng trung ương tham gia khảo sát dự kiến sẽ tăng dự trữ vàng trong vòng 12 tháng tới, mức cao nhất kể từ khi khảo sát được thực hiện. Phần lớn còn lại cho biết dự trữ vàng sẽ không thay đổi, trong khi chỉ 1% có ý định giảm lượng vàng nắm giữ.
Xu hướng lưu trữ vàng trong nước và đa dạng hóa
Trong bối cảnh một số ngân hàng trung ương tiếp tục đưa vàng về nước hoặc đa dạng hóa nơi lưu trữ, 9% số đơn vị được khảo sát cho biết đã tăng lượng vàng lưu trữ trong nước trong 12 tháng qua, tăng từ 5% của năm trước. Đồng thời, 10% cho biết đã mở rộng hoặc đa dạng hóa các địa điểm lưu trữ vàng ở nước ngoài, tăng mạnh so với mức 2% của năm ngoái. Xu hướng này dự kiến sẽ tiếp diễn, với 7% số ngân hàng trung ương có kế hoạch tăng lưu trữ vàng trong nước trong 12 tháng tới và 9% dự định đa dạng hóa các địa điểm lưu trữ ở nước ngoài.
Về địa điểm lưu trữ vàng, 57% số ngân hàng trung ương chọn Ngân hàng Trung ương Anh (BoE), 49% lưu trữ trong nước, 16% lưu trữ tại Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), tăng nhẹ so với năm trước. Trong khi đó, mức độ ưa chuộng đối với Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ giảm đáng kể, từ 12% năm 2025 xuống còn 6% năm nay.
Vị thế không thay đổi của vàng
Khảo sát năm 2026 cho thấy vàng tiếp tục củng cố vị thế là một tài sản dự trữ chiến lược của các ngân hàng trung ương. Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, lạm phát và những nghi ngờ về vai trò dài hạn của đồng USD, WGC nhận định nhiều ngân hàng trung ương chọn tăng nắm giữ vàng, đồng thời đa dạng hóa cả danh mục dự trữ lẫn địa điểm lưu trữ để giảm thiểu rủi ro. WGC nêu trong báo cáo: "Các ngân hàng trung ương ngày càng xem vàng là một tài sản chiến lược quan trọng và được quản lý chủ động trong danh mục dự trữ của mình".
Kết quả khảo sát cũng cho thấy những bất ổn kinh tế và địa chính trị vẫn đang tạo áp lực lớn lên các nhà quản lý dự trữ ngoại hối. Lo ngại liên quan đến lãi suất, triển vọng lạm phát và rủi ro địa chính trị cho thấy đa dạng hóa danh mục và giảm thiểu rủi ro vẫn là các động lực quan trọng chi phối các quyết định quản lý dự trữ chiến lược. Việc nhiều ngân hàng trung ương tìm cách đa dạng hóa các địa điểm lưu trữ vàng được xem là xu hướng mới nổi thời gian gần đây.
Dù vẫn tồn tại một số khác biệt giữa các ngân hàng trung ương thuộc các nền kinh tế phát triển và các nền kinh tế mới nổi, đang phát triển (EMDE), cả 2 nhóm đều có chung niềm tin rằng vàng là một công cụ lưu giữ giá trị đáng tin cậy cũng như là yếu tố quan trọng trong chiến lược quản lý dự trữ dài hạn.
Theo dự báo của Metals Focus, nhu cầu vàng từ các ngân hàng trung ương trong năm 2026 sẽ giảm khoảng 15% so với năm trước nếu tính theo khối lượng, nhưng vẫn duy trì cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước năm 2022, qua đó tiếp tục đóng vai trò là yếu tố hỗ trợ quan trọng đối với thị trường vàng.
