Giá vàng tăng gần gấp đôi sau 2 năm: Người gửi tiết kiệm bỏ sót điều gì?
Nhận thêm hàng ngàn USD tiền lãi danh nghĩa sau hai năm nhưng lại hụt hơi trước đà tăng của kim loại quý, người giữ tiền mặt đang đối mặt với nghịch lý giữa tăng trưởng và giá trị thực.
Giữa năm 2024, khoảng 2.350 USD đủ để mua một ounce vàng. Hai năm sau, khi giá vàng giao ngay tiến sát 4.350 USD/ounce, số tiền tương tự chỉ còn mua được hơn nửa ounce.
Với nhiều người, đây là bằng chứng cho thấy vàng đã trở nên đắt đỏ hơn. Tuy nhiên, theo cách nhìn được nhiều chuyên gia và nhà quản lý dự trữ trên thế giới quan tâm, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở giá vàng tăng mà còn ở việc đồng tiền dùng để định giá vàng đang mất dần sức mua.
Giá vàng tăng mạnh và câu hỏi mới với người gửi tiết kiệm
Khi đọc những dòng tin như "giá vàng lên 4.000 USD/ounce", phần lớn mọi người thường nghĩ giá trị của vàng đang tăng lên nhanh chóng. Nhưng thực tế, vàng chỉ là một tài sản được định giá bằng USD. Nếu cần nhiều USD hơn để mua cùng một lượng vàng, điều đó cũng đồng nghĩa sức mua của đồng USD đã thay đổi.
Trong giai đoạn từ giữa năm 2024 đến giữa năm 2026, giá vàng tăng từ khoảng 2.325 USD lên gần 4.300 USD/ounce, tương đương mức tăng khoảng 85%. Một ounce vàng hôm nay vẫn là một ounce vàng như 2 năm trước nhưng thứ thay đổi là số lượng USD cần bỏ ra để sở hữu nó.
Theo GoldSilver, vàng giống như một tấm gương phản chiếu giá trị của tiền tệ. Khi giá vàng tăng mạnh, thị trường không chỉ phản ánh nhu cầu đối với kim loại quý mà còn phản ánh sự thay đổi trong sức mua của đồng tiền dùng để đo lường nó.
Điều này đặc biệt đáng chú ý với những người lựa chọn gửi tiết kiệm. Nếu gửi 10.000 USD vào tài khoản tiết kiệm lãi suất cao với mức sinh lời khoảng 4-5% mỗi năm trong 2 năm qua, người gửi có thể nhận thêm khoảng 800-1.000 USD tiền lãi danh nghĩa.
Tuy nhiên, xét theo khả năng mua vàng, sức mua của khoản tiền đó lại giảm đáng kể. Số dư trên tài khoản ngân hàng tăng lên nhưng lượng vàng có thể mua được lại giảm xuống. Đây là khác biệt giữa tăng trưởng danh nghĩa và sức mua thực tế của tài sản.
Vì sao vàng tiếp tục được xem là nơi lưu giữ giá trị?
Theo các chuyên gia, nguyên nhân khiến nhiều người khó nhận ra sự thay đổi này là bởi gần như mọi thứ trong cuộc sống đều được định giá bằng USD. Thu nhập, tiền tiết kiệm, tài sản hay chi phí sinh hoạt đều được đo bằng cùng một đơn vị tiền tệ. Khi chính đơn vị đo lường đó thay đổi giá trị, sự thay đổi thường diễn ra âm thầm và khó nhận biết.
Trong khi đó, vàng từ lâu được xem là tài sản lưu giữ giá trị nhờ những đặc tính không thể thay đổi tùy ý như độ khan hiếm, độ bền và nguồn cung hạn chế. Không một chính phủ hay tổ chức nào có thể tạo thêm vàng theo quyết định hành chính.
Ngược lại, nguồn cung tiền có thể tăng lên khi các chính phủ và ngân hàng trung ương cần tài trợ cho chi tiêu, các chương trình hỗ trợ hoặc nghĩa vụ nợ.
Số liệu từ thị trường cho thấy trong 4 năm sau năm 2020, lượng cung tiền M2 của Mỹ tăng khoảng 36%, từ 15.400 tỷ USD lên hơn 21.000 tỷ USD. Tốc độ mở rộng này vượt xa mức tăng của nhiều loại tài sản hữu hình. Khi lượng tiền tăng nhanh hơn lượng hàng hóa và tài sản thực trong nền kinh tế, mỗi đơn vị tiền tệ sẽ đại diện cho một phần nhỏ hơn của giá trị kinh tế. Giá vàng tăng chính là một trong những cách thị trường phản ánh quá trình đó.
Dù vậy, vàng không phải lúc nào cũng đi lên. Trong giai đoạn 2011-2015, giá vàng từng giảm khoảng 40% từ gần 1.900 USD xuống dưới 1.100 USD/ounce. Đó là thời kỳ lãi suất thực dương và nhiều tài sản tài chính khác mang lại lợi nhuận hấp dẫn hơn.
Điều này cho thấy vàng không phải công cụ tạo lợi nhuận đều đặn mà chủ yếu được xem như một phương tiện bảo toàn sức mua trong dài hạn.
Fed phát tín hiệu tăng lãi suất, ngân hàng Trung ương vẫn mua vàng
Trong bối cảnh đó, một diễn biến đáng chú ý khác là các ngân hàng Trung ương vẫn tiếp tục gia tăng tích lũy vàng bất chấp áp lực từ môi trường lãi suất cao. Theo khảo sát dự trữ vàng năm 2026 của WGC, tỷ lệ các nhà quản lý dự trữ ngoại hối có kế hoạch tăng lượng vàng nắm giữ trong 12 tháng tới đã lên mức kỷ lục 45%, cao nhất kể từ khi khảo sát được thực hiện.
Đáng chú ý, xu hướng này diễn ra cùng thời điểm Fed phát tín hiệu cứng rắn hơn về chính sách tiền tệ. Sau cuộc họp ngày 17/6, có tới 9 trong số 19 quan chức FOMC dự báo sẽ có ít nhất một đợt tăng lãi suất trước cuối năm, trong khi đồng USD tăng lên mức cao nhất trong 13 tháng.
Thông thường, lãi suất cao hơn và đồng USD mạnh hơn sẽ gây áp lực lên vàng trong ngắn hạn do làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản không sinh lãi. Ngay sau cuộc họp này, giá vàng đã giảm gần 2% trong một phiên giao dịch.
Tuy nhiên, dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho thấy các ngân hàng Trung ương dường như đang nhìn xa hơn những biến động ngắn hạn của thị trường. Khoảng 89% đơn vị tham gia khảo sát dự báo dự trữ vàng toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong năm tới, trong khi 74% cho rằng tỷ trọng dự trữ bằng USD sẽ giảm trong vòng 5 năm tới. Theo WGC, các ngân hàng Trung ương đã mua trung bình khoảng 1.000 tấn vàng mỗi năm trong 4 năm gần đây, gấp đôi tốc độ của thập kỷ trước.
Việc giá vàng điều chỉnh sau cuộc họp Fed cho thấy kim loại quý này vẫn chịu tác động từ lãi suất và sức mạnh của đồng USD trong ngắn hạn. Tuy nhiên, xu hướng gia tăng nắm giữ vàng của các ngân hàng Trung ương cho thấy nhiều tổ chức vẫn xem đây là công cụ bảo toàn giá trị trong dài hạn. Với người gửi tiết kiệm, bài toán không chỉ là tìm kiếm mức sinh lời cao hơn, mà còn là làm thế nào để duy trì sức mua của tài sản trong một môi trường tiền tệ liên tục thay đổi.
