Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã quyết định nâng lãi suất chính sách ngắn hạn từ 0,75% lên 1% trong cuộc họp ngày 16/6, đưa chi phí vay vốn lên mức cao nhất kể từ năm 1995. Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 12/2025, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát áp lực giá cả từ cuộc xung đột Trung Đông.
Quyết định với tỷ lệ sát sao
Quyết định tăng lãi suất được thông qua với tỷ lệ 7 phiếu thuận và 1 phiếu chống. Thành viên hội đồng chính sách Toichiro Asada, người được Thủ tướng Sanae Takaichi đề cử và gia nhập BOJ hồi tháng 4, phản đối vì cho rằng rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế từ xung đột Trung Đông lớn hơn rủi ro lạm phát.
Phát biểu từ phó thống đốc
Phó thống đốc BOJ Shinichi Uchida cho biết thỏa thuận hòa bình gần đây giữa Mỹ và Iran là diễn biến tích cực, song nhấn mạnh rủi ro lạm phát vẫn hiện hữu. Ông nói: "So với cuộc họp trước, nguy cơ nền kinh tế suy giảm mạnh đã giảm bớt. Tuy nhiên, đà tăng giá đang lan rộng và vẫn tồn tại nguy cơ lạm phát cơ bản có thể vượt mục tiêu." Ông phát biểu thay mặt Thống đốc Kazuo Ueda, người vắng mặt vì điều trị y tế.
Phản ứng thị trường
Sau thông báo, chỉ số Nikkei 225 có lúc tăng tới 1%, lần đầu vượt mốc 70.000 điểm và lập kỷ lục mới. Đồng yen ban đầu tăng giá nhưng sau đó giảm xuống còn 160,29 yen/USD, tiến sát ngưỡng 160 có thể khiến chính phủ can thiệp.
Ông Hirofumi Suzuki, chiến lược gia ngoại hối trưởng tại SMBC, nhận định thị trường từng đồn đoán BOJ có thể nâng lãi suất tới 0,5 điểm %, nhưng kịch bản này không xảy ra. Ông cho rằng tốc độ nâng lãi suất sẽ chậm, cách nhau từ 6 tháng đến một năm.
Các quyết định khác
BOJ cũng quyết định tạm dừng chương trình thu hẹp quy mô mua trái phiếu từ tháng 4 năm sau và tiếp tục mua khoảng 2.000 tỷ yen (12,5 tỷ USD) trái phiếu chính phủ mỗi tháng. Ngân hàng chấm dứt đánh giá lại kế hoạch giảm mua trái phiếu hàng năm, nhưng để ngỏ khả năng điều chỉnh tốc độ mua vào tại các cuộc họp tương lai.
Bối cảnh lạm phát
Xung đột Trung Đông khiến giá dầu tăng, gia tăng áp lực lạm phát tại Nhật Bản, nước phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu. Dù thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran xoa dịu lo ngại, lạm phát giá bán buôn tháng 5 tăng vọt lên 6,3%, mức cao nhất 3 năm, cho thấy doanh nghiệp chuyển chi phí năng lượng sang khách hàng. Các nhà phân tích dự báo lạm phát lõi sẽ tăng trở lại vượt mục tiêu 2% của BOJ vào cuối năm nay.
Đồng yen suy yếu làm tăng giá hàng nhập khẩu, gây áp lực lạm phát rộng hơn, buộc BOJ duy trì lộ trình tăng lãi suất. Động thái của BOJ diễn ra trong bối cảnh các ngân hàng trung ương toàn cầu bận rộn. Thị trường gần như chắc chắn Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 17/6, nhưng nhiều quan chức Fed lo ngại lạm phát, khiến nhà đầu tư tin rằng bước đi tiếp theo có thể là tăng lãi suất.
