Thôn Nam Kim, xã Ba Chẽ (huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh) hiện có gần 100 hộ dân, chủ yếu là người Dao, sinh sống dựa vào lâm nghiệp. Với sự hỗ trợ từ chính quyền, người dân đã tích cực chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây có giá trị kinh tế cao, trong đó quế là cây chủ lực.
Chuyển đổi từ keo sang quế: Hiệu quả kinh tế vượt trội
Ông Triệu Quý Trình, Bí thư Chi bộ thôn Nam Kim, cho biết: “Trước đây, người dân trong thôn chủ yếu trồng keo, nhưng hiệu quả không cao, làm đất bạc màu, thu nhập thấp. Trong khi đó, giá trị cây quế gấp đôi, thậm chí gấp ba cây keo, lại ít tốn công chăm sóc, tận thu được cả lá, cành, vỏ, gỗ, cho hiệu quả kinh tế rất rõ”.
Từ nhận thức đó, Chi bộ thôn Nam Kim đã vận động người dân chuyển đổi dần từ trồng keo sang trồng quế. Hiện toàn thôn phấn đấu nâng diện tích trồng quế đạt gần 200 ha. Mỗi hộ dân thống nhất chủ trương hằng năm chuyển đổi từ 30-50% diện tích trồng keo sang trồng quế, tiến tới chuyển toàn bộ diện tích đất rừng sản xuất phù hợp sang trồng quế.
Thu nhập tăng cao, hướng đến phát triển bền vững
Hiệu quả từ cây quế đã khẳng định hướng đi đúng của xã Ba Chẽ. Thu nhập bình quân đầu người của xã hiện đạt hơn 80 triệu đồng/năm, phấn đấu đến năm 2030 đạt hơn 100 triệu đồng/năm. Chị Phạm Thị Chính ở xã Ba Chẽ chia sẻ: “Cây quế không chỉ giúp người dân có việc làm ổn định, từng bước vươn lên làm giàu, còn góp phần phủ xanh đất trống, giữ đất, giữ nước, bảo vệ môi trường sinh thái”.
Là cây bản địa, quế sinh trưởng tốt trên đất đồi núi, ít sâu bệnh, có thể trồng thuần hoặc xen canh. Sau 7-10 năm, người dân có thể khai thác vỏ, thân, cành, lá để chế biến, chưng cất tinh dầu. Những năm gần đây, thị trường tiêu thụ quế ổn định, nhu cầu phục vụ dược liệu, gia vị và xuất khẩu ngày càng tăng.
Mục tiêu mở rộng diện tích quế lên 5.000 ha
Hiện toàn xã Ba Chẽ có khoảng 1.000 ha quế, sản lượng trung bình gần 50 tấn vỏ tươi mỗi năm. Xã quyết tâm phấn đấu mở rộng vùng trồng quế đạt 5.000 ha vào năm 2030. Các giải pháp cải thiện môi trường, đẩy mạnh thu hút đầu tư và đồng hành, hỗ trợ tối đa cho doanh nghiệp, nhà đầu tư vào lĩnh vực sản xuất, chế biến lâm nghiệp và dược liệu đã thu hút nhiều doanh nghiệp đến đầu tư.
Xuất khẩu tinh dầu quế sang Mỹ
Mới đây, Công ty TNHH MTV Quế Ba Chẽ đã xuất khẩu lô hàng 160 tấn tinh dầu quế vào thị trường Mỹ. Bà Dương Thị Hoa, Giám đốc doanh nghiệp, cho biết: “Lô hàng này có giá trị hơn 500.000 USD và là lô hàng đầu tiên Công ty xuất khẩu vào thị trường Mỹ. Đặc biệt, lô hàng đã được Công ty phối hợp với phía bạn hàng và đơn vị tư vấn độc lập kiểm tra, lấy mẫu, kiểm định các thông số kỹ thuật, đồng thời hoàn thiện các thủ tục pháp lý để xuất khẩu theo đường chính ngạch”.
Dự án Nhà máy chế biến các sản phẩm từ quế có quy mô 2 ha, giá trị đầu tư giai đoạn 1 là 60 tỷ đồng; công suất chế biến mỗi năm khoảng hơn 100 tấn tinh dầu quế, 240 tấn chế phẩm sinh học từ quế và 3.000 tấn vỏ quế khô. Giai đoạn 2, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư 20 tỷ đồng, mở rộng sản xuất, tập trung chế biến các sản phẩm từ vỏ quế và mở thêm dây chuyền chế biến tinh dầu hồi thô. Với thời hạn hoạt động 50 năm, dự án được kỳ vọng đóng góp từ 200-300 tỷ đồng mỗi năm vào giá trị sản xuất công nghiệp của xã Ba Chẽ, tạo động lực phát triển kinh tế lâm nghiệp, xây dựng chuỗi liên kết chế biến sâu gắn với vùng nguyên liệu quế trong nước và xuất khẩu.
Định hướng chiến lược phát triển lâm nghiệp
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ba Chẽ Bùi Chung Hiếu cho biết: “Việc đưa nhà máy chế biến quế vào hoạt động đã mở ra hướng đi mới cho ngành nông-lâm nghiệp của xã Ba Chẽ, khẳng định quyết tâm của địa phương trong việc khai thác hiệu quả tiềm năng từ rừng, nâng tầm thương hiệu quế Ba Chẽ”.
Xã Ba Chẽ xác định phát triển lâm nghiệp là hướng đi chiến lược, xây dựng lộ trình cụ thể nhằm nâng cao giá trị kinh tế rừng. Trên cơ sở thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp, xã xác định quế là cây trồng chủ lực thay thế dần diện tích trồng cây keo năng suất thấp. Xã tập trung chuyển đổi, đa dạng hóa giống cây trồng lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa; phấn đấu mỗi năm trồng mới hơn 2.000 ha rừng, từng bước nâng tỷ lệ độ che phủ rừng từ 55% năm 2025 lên 72% năm 2030 và là địa phương đứng đầu toàn tỉnh về công tác phát triển rừng.
Với mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế lâm nghiệp và cây dược liệu của tỉnh Quảng Ninh, xã Ba Chẽ đang tập trung các nguồn lực, thực hiện tốt các cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư, thu hút vốn đầu tư vào trồng rừng và quản lý bảo vệ rừng, từng bước xã hội hóa nghề rừng. Từ đó, sẽ hình thành vùng nguyên liệu gắn với chế biến sâu các sản phẩm từ cây lâm nghiệp, tạo chuỗi liên kết giá trị trong sản xuất để nâng cao giá trị gia tăng trong sản xuất lâm nghiệp nói chung và cây quế nói riêng.
