Đào Đà Bắc: Từ cây cảnh truyền thống đến mô hình kinh tế bền vững vùng cao
Khu vực vùng cao Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình, từ lâu đã nổi tiếng với những gốc đào phai cổ thụ, thu hút sự chú ý của nhiều người chơi đào cảnh trên khắp cả nước. Nhờ sự ưu đãi của thiên nhiên, với thổ nhưỡng đặc thù và khí hậu mát mẻ, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn, đào nơi đây sở hữu một vẻ đẹp riêng biệt, khó lẫn với bất kỳ vùng miền nào khác.
Lợi thế tự nhiên và sự phát triển bền vững
Tận dụng lợi thế này và nắm bắt nhu cầu thị trường ngày càng tăng, người dân địa phương đã chủ động nhân giống các cây đào cổ, đồng thời trồng và phát triển đào rừng. Đào được trồng rộng rãi quanh nhà, trên các nương rẫy, ven sườn đồi, không chỉ tạo nên nét đẹp đặc trưng cho bản làng vùng cao mà còn dần trở thành một loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế bền vững, góp phần cải thiện đời sống cho cộng đồng.
Giống đào Đà Bắc chủ yếu được tuyển chọn từ những vùng núi cao, nơi có khí hậu khắc nghiệt. Chính điều kiện sinh trưởng đặc biệt này đã tạo nên những cây đào với dáng thế tự nhiên, thân mốc cổ kính, cành chắc khỏe, nụ hoa to, nở đều và sắc hồng phai dịu dàng, làm say lòng bao người yêu hoa.
Quy trình kỹ thuật tỉ mỉ và công phu
Anh Trần Thiên Tú, chủ vườn đào Thanh Tú tại xã Đà Bắc, chia sẻ: “Hằng năm, khoảng 60 ngày trước Tết, chúng tôi tiến hành cắt tỉa, tạo thế và chăm sóc đặc biệt để cây ra hoa đúng dịp. Nhiệt độ lý tưởng để đào phát triển và bung nụ đẹp nhất là khoảng 20 độ C. Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn cao. Việc tuốt lá đúng thời điểm đóng vai trò then chốt, vì khi lá được loại bỏ, dinh dưỡng sẽ tập trung nuôi nụ, giúp hoa nở đều, bền và đúng thời khắc giao mùa.”
Để có được những cây đào thế độc đáo với hoa đẹp, người trồng đào phải tuân thủ nghiêm ngặt một quy trình kỹ thuật phức tạp. Sau lần cắt dăm cuối vào đầu tháng 7 âm lịch, cây được bón lân để kích thích phân hóa mầm hoa. Sang tháng 8 âm lịch, quá trình hãm đào bằng thuốc điều hòa sinh trưởng được tiến hành, lặp lại nhiều lần cho đến khi cây ngừng phát triển sinh dưỡng và bắt đầu hình thành nụ. Trước Tết từ 50 đến 60 ngày, tùy thuộc vào kích thước nụ và điều kiện thời tiết, nhà vườn sẽ vặt lá để tập trung dinh dưỡng nuôi hoa, đảm bảo cây nở rộ vào đúng dịp xuân về.
Giá trị kinh tế và sự mở rộng quy mô
Nhiều nhà vườn đánh giá, thời tiết cuối năm vừa qua khá thuận lợi, cùng với sự chăm sóc bài bản, đào đã nở đẹp hơn với màu hoa tươi, cánh dày, hoa to và nụ khỏe. Riêng tại vườn đào Thanh Tú, với hơn 100 gốc đào cổ thụ, giá bán dao động từ 2 đến 10 triệu đồng mỗi cây. Nhiều gốc đào quý, có dáng đẹp còn được định giá từ 20 đến 30 triệu đồng, thậm chí cao hơn, thu hút người chơi đào từ khắp nơi đến tận vườn để lựa chọn mua hoặc thuê.
Không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình, nhiều năm qua, xã vùng cao Đà Bắc đã hình thành một vùng trồng đào tập trung với hơn 20 nhà vườn lớn, tổng diện tích hơn 5 ha. Toàn xã hiện có khoảng hơn 5.000 gốc đào các loại, chủ yếu là đào phai, đào bích và đào bạch. Các nhà vườn không ngừng đổi mới, chủ động nghiên cứu thị hiếu người tiêu dùng. Việc tạo dáng, tạo thế cho cây được chú trọng để phù hợp với không gian nhà ở, công sở, cơ quan và doanh nghiệp, giúp đào Đà Bắc ngày càng được thị trường ưa chuộng.
Phát triển thành mô hình kinh tế ổn định
Bán đào Tết không còn là nghề thời vụ mà đã trở thành một mô hình kinh tế bền vững, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho người dân địa phương. Tại khu vực trưng bày và bán đào ở Quảng trường Hòa Bình, phường Hòa Bình, những chuyến xe chở đào từ vùng cao xuống phố xuất hiện rất sớm để phục vụ nhu cầu dịp Tết.
Anh Lường Văn Duy, chủ nhà vườn đào Huy Hoàng ở xã Đà Bắc, cho biết: “Theo thông lệ, cứ tầm mồng 10 tháng Chạp là gia đình tôi bắt đầu đưa đào xuống bán. Vụ Tết vừa qua, gia đình có khoảng 350 gốc đào thế, chủ yếu phục vụ phân khúc khách hàng trung bình với giá từ 2 đến 5 triệu đồng mỗi cây. Các dáng đào được ưa chuộng bao gồm dáng long, dáng huyền và dáng thông – vừa mang ý nghĩa phong thủy, vừa phù hợp để trưng bày trong ngày Tết.”
Anh Duy chia sẻ thêm, mỗi dịp xuân tới, khi Tết cận kề, các gia đình đều huy động anh em, họ hàng cùng tham gia bán đào. Do đã bán nhiều năm, họ có một lượng khách quen nhất định. Bên cạnh đó, nhiều thương lái và khách hàng biết đến sản phẩm qua các nền tảng mạng xã hội, giúp việc mua bán trở nên thuận lợi hơn. Một số cơ quan và doanh nghiệp còn thuê đào chơi Tết, sau đó gửi lại nhà vườn chăm sóc, tạo thêm nguồn thu ổn định cho người trồng đào.
Lan tỏa sang các vùng lân cận
Không chỉ riêng Đà Bắc, các xã vùng cao lân cận như Cao Sơn cũng nhộn nhịp không kém. Nhiều hộ dân đã phát triển mô hình trồng đào quy mô lớn, chủ yếu tập trung vào các loại đào rừng, đào phai và đào thế. Mô hình trồng đào vùng cao không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét mà còn góp phần giữ gìn các giống đào bản địa, bảo vệ cảnh quan sinh thái, đồng thời gắn kết sản xuất nông nghiệp với bảo tồn văn hóa truyền thống.
Trong không khí rộn ràng của bản làng những ngày giáp Tết vừa qua, dọc theo các con đường xóm, xã quanh co, từng đoàn xe tải lớn nhỏ nối đuôi nhau tìm về các vườn đào. Những gốc đào, cành đào to, đẹp lần lượt được đưa xuống xuôi, mang theo sắc xuân tươi mới của núi rừng Tây Bắc, lan tỏa hương sắc đến mọi miền đất nước.
