Đồng Nai: Mưa trái mùa đe dọa nghiêm trọng vụ điều đang ra hoa
Những ngày cuối tháng 2 năm 2026, trên địa bàn tỉnh Đồng Nai liên tục xuất hiện các đợt mưa dông diện rộng, xen kẽ với sáng sớm âm u, se lạnh và trưa chiều nắng gắt. Kiểu thời tiết "hai mặt" này đang tạo điều kiện thuận lợi cho sâu bệnh phát sinh, gây hại mạnh trên cây điều, loại cây trồng chủ lực của địa phương với diện tích gần 175.000 ha.
Nông dân "đứng ngồi không yên" vì mưa trái mùa
Đáng lo ngại, phần lớn diện tích điều hiện đang bước vào giai đoạn ra hoa và đậu trái – thời điểm nhạy cảm quyết định năng suất cả vụ. Chỉ cần một vài trận mưa trái mùa kèm theo sương mù hoặc độ ẩm cao kéo dài, nấm bệnh và côn trùng gây hại có thể bùng phát nhanh chóng, làm khô bông, rụng trái non, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng thu hoạch.
Tại xã Thuận Lợi, vườn điều đang trong giai đoạn ra hoa, đậu trái nhưng chịu ảnh hưởng của mưa trái mùa và sương muối khiến nhiều bông bị khô. Ở xã Bình Tân, gia đình ông Nguyễn Văn Tuấn canh tác gần 10 ha điều với độ tuổi cây từ 5 đến hơn 20 năm. Ông Tuấn chia sẻ: "Hai ngày mưa liên tục kèm sáng sớm âm u, độ ẩm cao như thế này, nếu không xử lý kịp thời thì bông rất dễ hư, trái non có thể bị khô hoặc thối. Đặc biệt là nấm thán thư và bọ xít muỗi sẽ tấn công rất nhanh".
Không riêng gia đình ông Tuấn, tại xã Phú Nghĩa, ông Điểu Vinh với hơn 3 ha điều cũng trong tâm trạng thấp thỏm. Ông Vinh cho biết: "Hoa đang nở rộ mà gặp mưa như vậy thì nguy cơ khô bông, teo trái non rất cao. Nếu không phun thuốc rửa bông và phòng trừ sâu bệnh kịp thời, năng suất chắc chắn giảm mạnh".
Thán thư, bọ xít muỗi và sâu đục quả đồng loạt gây áp lực
Ông Phan Văn Hà, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp Khu vực 16 (Đồng Nai), cho biết trong giai đoạn ra hoa, đậu quả, bệnh thán thư là mối đe dọa lớn nhất. Bệnh do nấm gây ra, thường phát triển mạnh khi thời tiết nóng ẩm, có sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm hoặc xuất hiện sương mù.
Triệu chứng điển hình là những đốm nâu đen trên lá, hoa và trái. Để phòng trừ, nông dân được khuyến cáo sử dụng các loại thuốc chứa hoạt chất như Propineb, Hexaconazole, Difenoconazole hoặc các hỗn hợp như Gragold, Amilan 300SC. Với vườn chưa nhiễm bệnh nhưng gặp mưa hoặc sương mù, cần phun phòng ngay.
Bên cạnh nấm bệnh, bọ xít muỗi cũng phát triển mạnh trong giai đoạn này. Loài côn trùng này thường chích hút vào lá non, cuống hoa, trái non và tiết ra nhựa trắng, khiến các bộ phận bị hại khô đen. Để phòng trừ, có thể sử dụng các hoạt chất như Cypermethrin, Abamectin, Alpha cypermethrin hoặc hỗn hợp Buprofezin + Imidacloprid.
Ngoài ra, bọ trĩ và sâu đục quả cũng gây thiệt hại đáng kể. Bọ trĩ thường phát triển trong những vườn rậm rạp, thiếu ánh sáng, trong khi sâu đục quả tạo lỗ nhỏ trên trái, làm trái dễ nhiễm nấm thối.
Chủ động liên kết, phòng trừ đồng loạt để bảo vệ năng suất
Trao đổi với phóng viên, ông Thạch Ni, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thuận Lợi (Đồng Nai), cho biết địa phương đã tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn hội viên chủ động phòng trừ sâu bệnh ngay từ đầu, không chờ đến khi dịch bùng phát.
Theo ông Thạch Ni, những năm gần đây, biến đổi khí hậu khiến mưa trái mùa xuất hiện với tần suất nhiều hơn, đặc biệt vào thời điểm cây điều ra hoa. Ông nhấn mạnh: "Chúng tôi khuyến cáo bà con không nên phun thuốc tràn lan mà phải căn cứ vào mật độ sâu bệnh và khuyến cáo của cơ quan chuyên môn. Quan trọng nhất là phun đồng loạt, có sự liên kết giữa các hộ trong cùng khu vực để hạn chế tình trạng sâu bệnh lây lan chéo".
Ông cũng cho rằng, ngoài việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách, người dân cần chú trọng tỉa cành tạo tán, làm thông thoáng vườn, giảm độ ẩm – đây là yếu tố quan trọng giúp hạn chế sự phát triển của nấm bệnh. Đối với các diện tích điều già trên 20 năm tuổi, khả năng chống chịu thường kém hơn, nên cần tăng cường theo dõi sát sao.
Ghi nhận tại vườn điều ở xã Thuận Lợi, nông dân chia sẻ về tình trạng bông khô, trái non rụng và giá thu mua chỉ 34.000–36.000 đồng/kg trong những ngày mưa trái mùa, làm giảm đáng kể thu nhập và lợi nhuận.
