Những ngày qua, chợ trâu bò Nghiên Loan tại tỉnh Thái Nguyên trở nên vắng lặng sau khi phát hiện ổ dịch lở mồm long móng. Mỗi phiên chợ thường có giá trị giao dịch khoảng 50 tỷ đồng, việc tạm dừng hoạt động gây thiệt hại kinh tế lớn nhưng là biện pháp bắt buộc để kiểm soát dịch bệnh.
Khẩn trương chống dịch
Ngay khi phát hiện ổ dịch, UBND xã Nghiên Loan đã huy động hơn 50 lượt dân quân tự vệ cùng lực lượng tại chỗ và người dân tham gia vệ sinh môi trường, tiêu độc khử trùng hàng ngày tại các khu vực nguy cơ cao. Xã tạm dừng chợ trâu bò Nghiên Loan, sử dụng hơn 400kg vôi bột và khoảng 700 lít hóa chất sát trùng để vệ sinh khu vực chợ gia súc và các địa điểm liên quan.
Đồng thời, xã tổ chức ký cam kết với các cơ sở thu gom, buôn bán gia súc trên địa bàn về việc chấp hành nghiêm quy định phòng chống dịch; khai báo hoạt động thu gom, mua bán, vận chuyển và phối hợp với cơ quan chức năng trong giám sát dịch bệnh. Các hộ chăn nuôi cũng ký cam kết không giấu dịch, không mua bán, vận chuyển, giết mổ gia súc mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh; không bán chạy gia súc bệnh; không thả rông và không vứt xác động vật chết ra môi trường.
Để ngăn chặn dịch lây lan, tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản phối hợp với xã Nghiên Loan và các xã, phường triển khai các biện pháp phòng chống dịch. Tỉnh cấp 700 lít hóa chất, 1 máy phun hóa chất, quần áo bảo hộ, găng tay, khẩu trang cho xã Nghiên Loan để phun khử trùng tiêu độc. Các khu vực được phun khử khuẩn hai lần mỗi ngày.
Tính đến ngày 13/6, trên địa bàn xã Nghiên Loan không phát sinh thêm trâu bò mắc bệnh. Số trâu bò nhiễm bệnh tại Hợp tác xã Giàng Tiến đã được chăm sóc, điều trị ổn định sức khỏe, không còn biểu hiện ốm.
Tăng cường kiểm soát
Nguy cơ dịch bệnh lây lan rộng vẫn hiện hữu không chỉ tại Nghiên Loan mà còn trên toàn tỉnh Thái Nguyên và các tỉnh lân cận. Theo ông Phạm Minh Tuân, Phó Chủ tịch UBND xã Nghiên Loan, xã có tổng đàn trâu bò lớn, chợ gia súc hoạt động thường xuyên với tần suất 5 phiên/tháng. Mỗi phiên có 800-1.000 con gia súc được giao dịch, làm tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh. Thời tiết nắng nóng cũng ảnh hưởng đến sức đề kháng của gia súc, trong khi một bộ phận người dân chưa nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm của dịch lở mồm long móng.
Từ chợ gia súc Nghiên Loan, hàng nghìn con trâu bò được mua bán và vận chuyển đi nhiều tỉnh thành như Hải Phòng, Hưng Yên, Tuyên Quang, Nghệ An, Hà Tĩnh… Nếu gia súc nhiễm virus nhưng chưa có biểu hiện lâm sàng, nguy cơ lây lan mầm bệnh trong quá trình vận chuyển là rất cao.
Ông Nông Xuân Hoàn, Trưởng thôn Bản Đính, Tổ trưởng Tổ quản lý chợ trâu bò Nghiên Loan, cho biết phần lớn người dân trong xã sống bằng nghề nuôi và bán trâu bò tại chợ gia súc. Có những thôn gần như toàn bộ hộ dân đều làm nghề này, kèm dịch vụ chăn hộ và trồng cỏ. Việc chợ tạm dừng ảnh hưởng lớn đến sinh kế của người dân. Lượng trâu bò đổ về chợ mỗi phiên rất đa dạng về nguồn gốc, từ cả trong nước và nước ngoài, khiến việc kiểm soát dịch bệnh gặp nhiều khó khăn, đặc biệt khi quy mô giao dịch lên tới hàng nghìn con mỗi phiên.
Tỉnh Thái Nguyên yêu cầu Chủ tịch UBND các xã, phường triển khai ngay các biện pháp phòng chống dịch; giám sát dịch bệnh tại các khu vực nguy cơ cao, cơ sở thu gom, giết mổ, các tuyến vận chuyển chính. Xã Nghiên Loan phối hợp với các cơ quan liên quan truy xuất nguồn gốc, truy vết gia súc liên quan đến gia súc nhiễm bệnh để xử lý theo quy định.
Tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn, đôn đốc các địa phương triển khai tiêm phòng khẩn cấp, tiêm phòng bao vây ổ dịch, vùng bị dịch uy hiếp, vùng đệm và các địa bàn có nguy cơ cao; xây dựng kế hoạch tiêm phòng vắc-xin lở mồm long móng serotype A, O. Công an tỉnh và Sở Công thương tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động vận chuyển, buôn bán, giết mổ gia súc tại xã Nghiên Loan và các địa bàn có dịch; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thái Nguyên, virus lở mồm long móng serotype A phát hiện tại xã Nghiên Loan không được ghi nhận lưu hành tại Việt Nam và Thái Nguyên kể từ năm 2018. Đàn gia súc trên địa bàn chưa có miễn dịch đầy đủ với chủng virus này, làm gia tăng nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh trên diện rộng.
UBND tỉnh Thái Nguyên đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ 15.000 liều vắc-xin phòng bệnh lở mồm long móng serotype A và 15.000 lít hóa chất tiêu độc, khử trùng. Khi có vắc-xin, xã Nghiên Loan sẽ khẩn trương tiêm phòng bao vây ổ dịch và các địa bàn nguy cơ cao.
Tại các xã phía bắc tỉnh Thái Nguyên, nghề chăn nuôi vỗ béo trâu bò gắn với tiêu thụ tại các chợ gia súc là sinh kế chính của người dân vùng cao, mang lại thu nhập ổn định. Việc tái xuất hiện virus lở mồm long móng serotype A đang ảnh hưởng lớn đến đời sống của đồng bào, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao công tác phòng chống dịch bệnh từ sớm, từ xa tại các chợ gia súc trong thời gian tới.
