Nhìn lại năm 2015, thị trường huy động tiền gửi ngân hàng Việt Nam chứng kiến sự thống trị tuyệt đối của nhóm Big 4 gồm Agribank, Vietcombank, BIDV và VietinBank. Trong đó, Agribank nổi bật như một "vị vua" nhờ mạng lưới chi nhánh rộng khắp, phủ sóng đến từng huyện xã. Vào thời điểm đó, số dư tiền gửi của Agribank đạt hơn 763 nghìn tỷ đồng, bỏ xa vị trí thứ hai là BIDV với 564 nghìn tỷ đồng. Khoảng cách này tưởng chừng không thể san lấp, giúp Agribank duy trì vị thế độc tôn trong nhiều năm.
Tuy nhiên, sự bùng nổ của ngân hàng số và xu hướng đô thị hóa đã thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Bước ngoặt lịch sử diễn ra vào năm 2024 khi BIDV ghi nhận mức huy động lên tới hơn 1,95 triệu tỷ đồng, chính thức vượt qua Agribank (1,91 triệu tỷ đồng). Sang năm 2025, khoảng cách này tiếp tục được nới rộng khi BIDV củng cố vị trí dẫn đầu với quy mô tiền gửi vượt ngưỡng 2,22 triệu tỷ đồng. Hiện tại, BIDV cũng là ngân hàng lớn nhất Việt Nam về tổng tài sản.
Sự thay đổi trong khối ngân hàng tư nhân
Trong khi nhóm Big 4 chứng kiến sự hoán ngôi mang tính lịch sử, khối ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân cũng diễn ra cuộc đua kịch tính không kém. Năm 2015, Sacombank dẫn đầu với quy mô huy động tiền gửi đạt xấp xỉ 261 nghìn tỷ đồng, áp đảo các đối thủ như ACB hay Techcombank. Dù Sacombank duy trì tăng trưởng đều đặn, tốc độ vẫn chậm hơn so với các đối thủ. Sự thống trị của Sacombank ở khối tư nhân kết thúc vào năm 2025 khi VPBank đạt mức huy động tiền gửi khách hàng hơn 628 nghìn tỷ đồng, cao nhất trong các ngân hàng tư nhân. Techcombank bám đuổi sát nút với mức 618 nghìn tỷ đồng.
Thị phần tiền gửi: Ai thắng, ai thua?
Trong bối cảnh tổng quy mô huy động vốn tăng trưởng mạnh qua 10 năm, việc một ngân hàng tăng số dư tiền gửi không đồng nghĩa với chiến thắng. Nếu tốc độ tăng trưởng chậm hơn trung bình nhóm, ngân hàng đó thực chất đang mất thị phần. Dù quy mô huy động vốn của Agribank tăng gần gấp ba lần, ngân hàng này đã đánh mất 4,07 điểm phần trăm thị phần trong rổ khảo sát 28 ngân hàng. Các ngân hàng khác như Sacombank, Eximbank, Vietcombank cũng sụt giảm thị phần tiền gửi.
Ở chiều ngược lại, nhiều ngân hàng năng động ghi nhận tăng trưởng tiền gửi khách hàng trên 7 lần trong hơn 10 năm qua, như HDBank và TPBank. Nhờ đó, thị phần của họ gia tăng nhanh chóng. Đến cuối năm 2025, HDBank nắm giữ thị phần 3,4%, tăng 1,94 điểm phần trăm so với năm 2015. MB cũng gây ấn tượng khi tăng gấp 5 lần quy mô tiền gửi, giữ vững vị thế Top 5 ngân hàng nhiều tiền gửi nhất Việt Nam, với thị phần tăng thêm 1,76 điểm phần trăm lên 4,4%. BIDV là ông lớn quốc doanh duy nhất nằm trong Top mở rộng thị phần với mức cộng thêm 1,19 điểm phần trăm.
Áp lực thanh khoản và lãi suất tăng cao
Tại hầu hết ngân hàng, tốc độ tăng trưởng cho vay khách hàng đều vượt xa tốc độ huy động tiền gửi trong những năm qua. Đến cuối năm 2025, tổng dư nợ cho vay khách hàng của 28 ngân hàng là hơn 16,1 triệu tỷ đồng, trong khi tiền gửi khách hàng chỉ đạt 15 triệu tỷ đồng. Theo đó, các ngân hàng thương mại ngày càng có xu hướng tìm kiếm thêm nguồn vốn khác để bù đắp thanh khoản, như vay mượn trên thị trường liên ngân hàng, tìm kiếm vốn vay hợp vốn từ các định chế tài chính quốc tế, hoặc phát hành trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi.
Áp lực huy động tiền gửi từ cuối năm 2025, đầu năm 2026 đã thúc đẩy các ngân hàng tăng mạnh lãi suất tiền gửi. Hiện nay, lãi suất 7,5-8%/năm đã trở nên khá phổ biến trên thị trường, ngay cả tại những ngân hàng lớn hàng đầu. Tình hình huy động tiền gửi trong quý 1/2026 cho thấy bức tranh phân hóa mạnh khi có tới 12/27 ngân hàng ghi nhận lượng tiền gửi khách hàng sụt giảm, bao gồm các "ông lớn" như BIDV, MB, Sacombank, Techcombank, ACB.
Lãnh đạo nhiều ngân hàng thừa nhận mặt bằng lãi suất đang chịu áp lực lớn do thanh khoản căng thẳng, bắt nguồn từ việc tín dụng tăng nhanh hơn huy động. Để hạ nhiệt chi phí vốn và ngăn chặn "cuộc đua lãi suất", Ngân hàng Nhà nước đã khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ thị trường thời gian qua.
