Xu hướng ứng dụng điện mặt trời tại Vĩnh Long đang lan tỏa mạnh mẽ, mang lại lợi ích kinh tế và thương hiệu cho nhiều doanh nghiệp. Các đơn vị tiên phong đã ghi nhận hiệu quả rõ rệt từ mô hình thực tiễn.
Hiệu quả từ mô hình thực tiễn
Một trong những dự án tiên phong ứng dụng năng lượng tái tạo tại Đồng bằng sông Cửu Long là Nhà máy điện năng lượng mặt trời thuộc Trường đại học Cửu Long. Dự án do Công ty TNHH Năng lượng sạch Cửu Long quản lý, vận hành, có tổng công suất thiết kế 980 kWp, khởi công từ tháng 2/2019 và chính thức vận hành từ ngày 28/6/2019.
Ông Trần Minh Nhựt, Trưởng phòng Quản lý thiết bị tài sản Trường đại học Cửu Long cho biết: “Với điều kiện bức xạ nhiệt rất tốt tại khu vực Vĩnh Long, hệ thống 980 kWp đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trên ba phương diện kinh tế, môi trường, giáo dục và nghiên cứu. Về kinh tế, nhờ số giờ nắng trung bình tại Đồng bằng sông Cửu Long đạt mức cao (khoảng 4-4,5 giờ nắng đỉnh/ngày), hệ thống ước tính sản xuất khoảng 1,1-1,3 triệu kWh điện mỗi năm. Nguồn năng lượng sạch này được hòa trực tiếp vào lưới điện nội bộ của trường, cung cấp cho giảng đường và nhà điều hành. Với thời điểm hệ thống điện mặt trời đạt hiệu suất phát điện cao nhất, trường tiết kiệm hàng tỷ đồng mỗi năm, giảm mua điện từ EVN vào giờ cao điểm.” Về môi trường, hệ thống giúp giảm phát thải hàng trăm tấn CO₂ mỗi năm, khẳng định định hướng phát triển bền vững và tiêu chuẩn “Đại học Xanh”.
Làn sóng xanh hóa trong sản xuất công nghiệp
Trong khối sản xuất công nghiệp, làn sóng xanh hóa diễn ra mạnh mẽ. Ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty TNHH sản xuất-thương mại Phước Thành IV chia sẻ: “Đơn vị hoạt động đa ngành từ chế biến lúa gạo, may mặc đến đông lạnh rau củ quả - những ngành có nhu cầu sử dụng điện năng rất lớn. Việc chủ động nguồn năng lượng sạch tại chỗ giúp chúng tôi giảm tối đa rủi ro khi nguồn điện lưới gặp sự cố hoặc thiếu hụt trong các tháng cao điểm nắng nóng.”
Ông Thành khẳng định lợi ích kinh tế rõ rệt: giảm chi phí tiền điện hằng tháng, hạ giá thành sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh. Dù chi phí đầu tư ban đầu lớn, thời gian thu hồi vốn chỉ 5-7 năm. Hệ thống tạo giá trị thương hiệu vượt trội, là “điểm xanh” pháp lý giúp hàng hóa thâm nhập thị trường xuất khẩu khó tính như châu Âu, Nhật Bản, Mỹ. Sắp tới, đơn vị sẵn sàng đồng hành cùng Chính phủ thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050, tiếp tục mở rộng lắp đặt điện mặt trời và nghiên cứu giải pháp lưu trữ năng lượng ban đêm.
Nỗ lực chung tay vượt khó
Trong bối cảnh hội nhập, doanh nghiệp nào quản trị năng lượng tốt hơn, ứng dụng công nghệ xanh nhanh hơn sẽ giành lợi thế, mở rộng cánh cửa tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà, Viện trưởng Nghiên cứu và Phát triển kinh tế xanh, nhận định dịch chuyển năng lượng đã trở thành yêu cầu bắt buộc với doanh nghiệp, nhất là trong lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu.
Rào cản lớn nhất với SMEs là áp lực tài chính và chi phí đầu tư ban đầu. Tuy nhiên, xét lâu dài, lợi ích kinh tế và thương hiệu rất lớn. Các đơn vị cần xây dựng lộ trình chiến lược ba giai đoạn: ngắn hạn (1-3 năm), trung hạn (khoảng 5 năm) và dài hạn (từ 10 năm trở lên). Lắp đặt điện mặt trời mái nhà là giải pháp tối ưu, giúp đáp ứng trụ cột “Môi trường” trong ESG, giảm phụ thuộc vào điện lưới và giảm phát thải khí nhà kính ngay lập tức.
Thực tế tại Vĩnh Long, mỗi hệ thống điện mặt trời mái nhà đủ cung cấp cho toàn bộ hoạt động có chi phí lên tới hàng chục tỷ đồng. Công ty Phước Thành IV đầu tư khoảng 50 tỷ đồng, mới đáp ứng khoảng 30% nhu cầu điện sản xuất. Việc lắp đặt đòi hỏi đầu tư kết cấu mái nhà cao hơn, bảo đảm giá trị sử dụng 20-30 năm để đồng bộ với tuổi thọ tấm pin.
Tính đến giữa năm 2026, toàn tỉnh Vĩnh Long có 4.285 khách hàng phát triển điện mặt trời mái nhà theo cơ chế FIT với tổng công suất 162,68 MWp. Thực hiện Nghị định số 58/2025/NĐ-CP, toàn tỉnh đã phát triển 701 khách hàng lắp đặt theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Giám đốc Sở Công thương Vĩnh Long Trần Quốc Tuấn cho biết: “Để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ tiên tiến, sở đã mời chuyên gia đầu ngành hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, giới thiệu giải pháp kỹ thuật và kiểm toán năng lượng hiện đại. Điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản, tự tiêu là ‘tấm thẻ thông hành’ pháp lý quan trọng để hàng hóa Vĩnh Long thâm nhập thị trường quốc tế. Sở Công thương cam kết đồng hành, lắng nghe, kết nối nguồn lực tài chính, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp đầu tư.”
