Chính phủ Nga vừa ban hành lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel tạm thời, có hiệu lực ngay lập tức, nhằm ổn định thị trường nhiên liệu trong nước. Quyết định này khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu phản ứng mạnh, với giá dầu Brent tăng hơn 2% trong phiên giao dịch đầu tuần.
Chi tiết về lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Nga
Theo thông báo từ Bộ Năng lượng Nga, lệnh cấm áp dụng đối với tất cả các loại dầu diesel, bao gồm dầu diesel sinh học, và không giới hạn thời gian cụ thể. Lệnh cấm không áp dụng đối với các nước thuộc Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU) và một số đối tác thương mại khác. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh giá dầu diesel trong nước tăng cao do nhu cầu mùa vụ và sự gián đoạn nguồn cung từ các nhà máy lọc dầu.
Nga là một trong những nhà xuất khẩu dầu diesel lớn nhất thế giới, với sản lượng xuất khẩu khoảng 1,5 triệu thùng/ngày. Việc cấm xuất khẩu sẽ làm giảm đáng kể nguồn cung toàn cầu, vốn đã chịu áp lực từ việc cắt giảm sản lượng của OPEC+ và các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Nga.
Phản ứng của thị trường và các nước nhập khẩu
Ngay sau thông báo, giá dầu diesel kỳ hạn tại châu Âu tăng vọt lên mức cao nhất trong nhiều tháng. Các nước nhập khẩu dầu diesel từ Nga như Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil và các nước châu Phi đang tìm kiếm nguồn cung thay thế. “Động thái này của Nga sẽ gây ra một cú sốc nguồn cung nghiêm trọng, đặc biệt là ở các thị trường mới nổi vốn phụ thuộc nhiều vào dầu diesel Nga,” chuyên gia phân tích năng lượng John Smith của công ty tư vấn Energy Aspects nhận định.
Chính phủ các nước nhập khẩu đã bắt đầu kích hoạt các biện pháp dự phòng, bao gồm giải phóng dự trữ chiến lược và tăng cường nhập khẩu từ các nhà cung cấp khác như Ấn Độ và Trung Đông. Tuy nhiên, nguồn cung thay thế có thể không đủ bù đắp cho lượng thiếu hụt từ Nga trong ngắn hạn.
Tác động đến giá cả và lạm phát toàn cầu
Giá dầu diesel tăng cao sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận tải, sản xuất nông nghiệp và công nghiệp, từ đó đẩy lạm phát lên cao tại nhiều quốc gia. Theo dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), giá dầu diesel đã tăng 15% trong tháng qua, và có thể tiếp tục leo thang nếu lệnh cấm kéo dài. Ngân hàng Thế giới cảnh báo rằng điều này có thể làm chậm quá trình phục hồi kinh tế toàn cầu, đặc biệt là ở các nước đang phát triển.
Thị trường dầu thô cũng bị ảnh hưởng, với giá dầu Brent vượt mức 95 USD/thùng. Các nhà phân tích dự báo giá dầu có thể chạm mốc 100 USD/thùng nếu lệnh cấm kéo dài hơn vài tuần. “Đây là một quyết định mang tính chính trị, nhằm đảm bảo nguồn cung trong nước trước mùa đông, nhưng nó sẽ gây ra hiệu ứng domino trên thị trường năng lượng toàn cầu,” chuyên gia kinh tế Maria Petrova từ Viện Nghiên cứu Năng lượng Moscow nhận xét.
Triển vọng và khả năng kéo dài lệnh cấm
Hiện chưa rõ lệnh cấm sẽ kéo dài bao lâu. Bộ Năng lượng Nga cho biết sẽ xem xét lại tình hình thị trường nội địa trong vòng vài tuần tới để quyết định có gia hạn hay không. Trong khi đó, các nhà giao dịch dầu mỏ đang đánh giá tác động của lệnh cấm đến nguồn cung toàn cầu, đặc biệt là khi các nhà máy lọc dầu ở châu Âu và châu Á bước vào mùa bảo dưỡng định kỳ.
Liên minh châu Âu (EU) đã lên tiếng chỉ trích quyết định này, cho rằng nó làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng. Tuy nhiên, Nga khẳng định lệnh cấm là cần thiết để bảo vệ lợi ích người tiêu dùng trong nước. Với việc nhu cầu dầu diesel tăng mạnh vào mùa thu hoạch và sưởi ấm, nhiều khả năng lệnh cấm sẽ được duy trì ít nhất đến cuối năm 2024.
