Nghị định 243/2026 quy định chi tiết thủ tục lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Theo đó, phần lớn hộ gia đình lắp đặt hệ thống có đấu nối với lưới điện hạ áp (dưới 1kV) phải gửi thông báo đến UBND cấp xã trước khi lắp đặt, trừ các hệ thống có công suất dưới 1kW (tính theo công suất inverter).
Phân loại thủ tục theo quy mô và hình thức đấu nối
Đối với hệ thống không đấu nối với lưới điện quốc gia, nếu công suất từ 100kW trở lên, chủ đầu tư phải gửi thông báo đến UBND cấp xã nơi lắp đặt, nêu rõ thông tin về chủ đầu tư, công suất, địa điểm, thời gian triển khai và đưa công trình vào vận hành.
Hệ thống đấu nối lưới điện hạ áp (dưới 1kV) yêu cầu gửi thông báo đến UBND cấp xã trước khi lắp đặt. Riêng hệ thống có công suất dưới 1kW được miễn thủ tục này. Với hệ thống đấu nối từ cấp điện áp trung áp (1kV đến 35kV) trở lên và không đăng ký bán điện dư, phải gửi thông báo đến UBND cấp tỉnh.
Nội dung thông báo và quy trình thực hiện
Theo mẫu số 01, tổ chức, cá nhân phải cung cấp các thông tin cơ bản gồm: họ tên, số định danh cá nhân hoặc căn cước công dân, địa chỉ, số điện thoại, mã khách hàng sử dụng điện, vị trí lắp đặt hệ thống. Ngoài ra, cần khai báo sơ bộ về công trình như kết cấu, chiều cao, diện tích mái; công suất lắp đặt của tấm quang điện, công suất inverter, dung lượng hệ thống lưu trữ (nếu có), phương án xử lý sản lượng điện dư (bán hoặc không bán) và thời gian dự kiến lắp đặt, hoàn thành công trình.
Việc thông báo được thực hiện trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia, chậm nhất 10 ngày làm việc trước khi lắp đặt. Sau khi tiếp nhận, cơ quan có thẩm quyền sẽ chuyển thông tin đến các đơn vị quản lý xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường và đơn vị quản lý lưới điện để theo dõi.
Xử lý quá tải và phản hồi
Nếu việc lắp đặt có nguy cơ gây quá tải lưới điện hoặc trạm biến áp, đơn vị quản lý lưới điện phải có ý kiến phản hồi trong vòng 3 ngày làm việc để cơ quan tiếp nhận thông báo cho chủ đầu tư tạm dừng triển khai. Ngược lại, nếu sau 10 ngày làm việc kể từ khi gửi thông báo không nhận được phản hồi, tổ chức, cá nhân được phép lắp đặt theo nội dung đã thông báo.
Trường hợp phải đăng ký phát triển nguồn điện
Nghị định cũng quy định một số trường hợp phải đăng ký phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà và được UBND cấp tỉnh cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triển trước khi triển khai. Đối tượng bắt buộc gồm các hệ thống đấu nối từ cấp điện áp trung áp trở lên và có bán sản lượng điện dư. Ngoài ra, các trường hợp khác có nhu cầu cũng có thể đăng ký để được cấp giấy chứng nhận. Để được cấp giấy chứng nhận, dự án phải có đầy đủ hồ sơ theo quy định, đáp ứng điều kiện về công suất và có xác nhận của đơn vị quản lý lưới điện rằng việc đấu nối không gây quá tải trạm biến áp hoặc lưới điện tại khu vực.
Bán điện dư và giá mua
Theo nghị định mới, hộ gia đình và nhiều đối tượng khác được phép bán điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận, thông thường không vượt quá 50% sản lượng điện phát ra, tăng từ mức 20% trước đây. Đến hết năm 2030, các bên có thể thỏa thuận tỷ lệ cao hơn nếu lưới điện đủ khả năng tiếp nhận. Giá mua điện dư được xác định theo giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước, nhưng không vượt giá trần khung giá phát điện điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ theo từng miền.
