Lào đối mặt nghịch lý xuất siêu điện nhưng vẫn phải nhập khẩu
Năm 2024, Lào ghi nhận doanh thu xuất khẩu điện lên tới 2,6 tỷ USD, chiếm gần một phần tư tổng kim ngạch xuất khẩu của quốc gia này. Tuy nhiên, trong cùng năm, nước này vẫn phải chi hơn 177 triệu USD để nhập khẩu điện theo mùa. Nghịch lý này bắt nguồn từ những hạn chế trong cơ sở hạ tầng truyền tải và phân phối điện nội địa, đặc biệt là trong mùa khô khi mực nước sông Mekong giảm, làm suy yếu sản lượng thủy điện.
Dự án đường dây 500kV: Chìa khóa giải quyết bài toán năng lượng
Để khắc phục tình trạng này, Lào đang đẩy mạnh triển khai các dự án truyền tải điện quy mô lớn, trong đó nổi bật là đường dây truyền tải điện xuyên biên giới 500 kilovolt với Trung Quốc. Dự án này, dự kiến đi vào hoạt động đầy đủ vào tháng 4/2026, đã hoàn thành đấu nối kỹ thuật vào đầu tháng 2.
Theo thông tin từ China Daily, đường dây dài 177,5 km này kết nối các tỉnh Oudomxay và Luang Namtha của Lào với Châu tự trị dân tộc Thái Tây Song Bản Nạp thuộc tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Khi vận hành, nó sẽ hỗ trợ truyền tải điện hai chiều với công suất lên đến 1,5 triệu kilowatt, cung cấp khoảng 3 tỷ kilowatt giờ điện sạch mỗi năm và giảm lượng khí thải carbon dioxide ước tính khoảng 2,5 triệu tấn.
Thúc đẩy tham vọng 'Nguồn năng lượng của Đông Nam Á'
Chiến lược "Nguồn năng lượng của Đông Nam Á" được Lào công bố từ đầu những năm 2000, nhằm khai thác tiềm năng thủy điện dồi dào từ địa hình đồi núi và sông Mekong. Số liệu năm 2023 cho thấy, thủy điện chiếm 75,9% tổng sản lượng điện của Lào, đạt 38,8 terawatt. Tuy nhiên, việc thiếu đầu tư vào hạ tầng truyền tải đã cản trở mục tiêu xuất khẩu ổn định và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu.
Dự án đường dây 500kV với Trung Quốc được kỳ vọng sẽ giúp Lào mua lại điện từ tỉnh Vân Nam trong mùa khô, qua đó giảm chi phí nhập khẩu và cải thiện tính ổn định của hệ thống điện. Đồng thời, nó cũng tăng cường năng lực hỗ trợ các hoạt động xuất khẩu đa phương, như thỏa thuận trong khuôn khổ Dự án Tích hợp Điện lực Lào - Thái Lan - Malaysia - Singapore (LTMS-PIP), cho phép Lào xuất khẩu tối đa 200 megawatt điện sạch.
Tăng cường hội nhập khu vực và vai trò của Trung Quốc
Bên cạnh dự án đường dây 500kV, Lào cũng đang triển khai đường dây truyền tải điện 230 kilovolt Thavieng-Mahaxay, do Công ty Truyền tải Điện lực Lào (EDL-T) quản lý - một liên doanh với sự tham gia của Công ty Lưới điện miền Nam Trung Quốc (CSG) nắm giữ 90% cổ phần. Dự án này tập trung vào việc tăng cường kết nối nội địa, trong khi đường dây 500kV đóng vai trò như "xương sống" cho trao đổi điện đường dài trong khu vực.
Việc Trung Quốc đầu tư vào hạ tầng điện lực của Lào không chỉ giúp giải quyết nghịch lý nhập khẩu điện mà còn thúc đẩy hội nhập cấu trúc vào mạng lưới năng lượng khu vực. Điều này phù hợp với tham vọng dài hạn của Lào trong việc trở thành một trung tâm năng lượng quan trọng tại Đông Nam Á, đồng thời đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển kinh tế bền vững.
