Nhà máy thủy điện Hidroituango, công trình 5 tỷ USD nằm sâu trong Hẻm núi sông Cauca thuộc vùng Antioquia, Colombia, đang hoàn thiện những bước cuối cùng để trở thành nhà máy thủy điện lớn nhất trong lịch sử nước này. Với lưu lượng dòng chảy 2.275 m³/giây, công trình đã vượt qua thảm họa năm 2018 và hiện đạt hơn 93% tiến độ, hứa hẹn thắp sáng hàng triệu ngôi nhà.
Hiện trạng vận hành và sản lượng điện
Tính đến nay, 4 trong số 8 tổ máy đã đi vào vận hành, cung cấp 1.200 MW cho lưới điện quốc gia. Theo lộ trình, các tổ máy số 5, 6 và 7 sẽ hòa lưới trong nửa cuối năm 2027, và tổ máy cuối cùng (số 8) hoàn tất vào quý I năm 2028. Từ tháng 1 đến tháng 4/2026, Hidroituango đã cung cấp hơn 3.160 GWh điện sạch, trở thành nguồn dự phòng năng lượng chính cho Colombia trong bối cảnh biến đổi khí hậu, theo Ban dự án Hidroituango.
Mỗi ngày, nhà máy sản xuất đủ năng lượng cho 3,8 triệu hộ gia đình. Lượng điện 4 tháng đầu năm 2026 đủ cung cấp cho thủ đô Bogotá trong hơn 5 tháng liên tục. Khi cả 8 turbine Francis (mỗi turbine 300 MW) hoạt động hết công suất vào năm 2028, tổng công suất đạt 2.400 MW, đáp ứng khoảng 17% nhu cầu điện cả nước.
Quy mô kỹ thuật khổng lồ
Đập Hidroituango cao 225 mét, cao hơn tòa nhà Coltejer (175 mét) tại Medellín, tạo hồ chứa dài gần 80 km với dung tích 2,72 tỷ mét khối nước. Sâu dưới lòng núi là hang động nhân tạo dài 240 mét, cao 49 mét (tương đương tòa nhà 17 tầng), chứa toàn bộ 8 turbine – trái tim của nhà máy. Sông Cauca, với lưu lượng trung bình 2.275 m³/giây và tốc độ dòng chảy 1,5-4,0 m/giây, là nguồn năng lượng chính, giúp thủy điện chiếm 75% sản lượng điện Colombia.
Vượt qua thảm họa năm 2018
Năm 2018, một vụ sập đường hầm dẫn dòng đẩy dự án đến bờ vực thảm họa. Các kỹ sư buộc phải làm ngập nhà máy đang xây dở để cứu đập, tránh vỡ đập gây thiệt hại cho hàng nghìn người dân hạ lưu. Quyết định này cứu được đập nhưng khiến khu vực tổ máy số 5-8 bị vùi dưới bùn đất suốt nhiều năm. Sau quá trình phục hồi bền bỉ (loại bỏ trầm tích, ổn định vách đá, bơm bê tông), khu vực đã sẵn sàng cho các tổ máy cuối cùng.
Đầu tư và tác động kinh tế - xã hội
Tổng vốn đầu tư ước tính 5 tỷ USD, gần gấp đôi dự toán ban đầu do sự cố năm 2018. Riêng hợp đồng hoàn thiện 4 turbine cuối cùng trị giá 263 triệu USD. Dự án tạo hàng nghìn việc làm cho người dân địa phương. Chủ đầu tư EPM đã đầu tư hàng nghìn tỷ peso cho các chương trình môi trường và xã hội, khôi phục hàng trăm héc-ta đất và trồng mới hàng chục nghìn cây xanh, bù đắp cho gần 24.000 héc-ta rừng bị ảnh hưởng.
Hidroituango từ một dự án suýt thành thảm họa quốc gia đang trở thành biểu tượng cho sự kiên cường của kỹ thuật Colombia. Khi cả 8 turbine hoạt động hết công suất vào năm 2028, sức mạnh sông Cauca sẽ được khai thác trọn vẹn, củng cố an ninh năng lượng cho Colombia trong nhiều thập kỷ.
