Cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng: Bước chuyển đổi số trong quản lý biên giới
Cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái - Đông Hưng, nhịp cầu giao thương then chốt kết nối ASEAN với thị trường Trung Quốc, đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực thông quan và hiện đại hóa quản lý. Trong bối cảnh lưu lượng người, phương tiện và hàng hóa qua biên giới tăng mạnh, việc đảm bảo an toàn và thuận lợi tại cửa khẩu trở thành ưu tiên hàng đầu.
Khởi động dự án với cơ chế chia sẻ dữ liệu cốt lõi
Tại Lễ khởi động xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Vũ Văn Diện nhấn mạnh: "Nền tảng bền vững của hợp tác này là cơ chế chia sẻ dữ liệu và liên thông thông tin." Trên tinh thần tôn trọng và tin cậy chính trị, Quảng Ninh và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây đã thống nhất nghiên cứu triển khai mô hình chia sẻ dữ liệu xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu dựa trên nền tảng số, tuân thủ pháp luật mỗi bên và bảo đảm chủ quyền, an ninh quốc gia.
Chuyển đổi căn bản từ quản lý truyền thống sang hiện đại
Dự án không chỉ là đầu tư hạ tầng kỹ thuật, mà còn đánh dấu bước chuyển đổi tư duy quản lý biên giới từ phương thức truyền thống sang hiện đại, dựa trên nền tảng số và sự phối hợp chặt chẽ. Với phương châm "Quy hoạch đồng bộ - xây dựng đồng bộ - vận hành đồng bộ", hai bên sẽ ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật và mạng 5G vào toàn bộ quá trình quản lý cửa khẩu.
Triển khai theo hai giai đoạn chi tiết
Dự án được triển khai trên cơ sở ứng dụng khoa học công nghệ tại khu vực cầu Bắc Luân I (kiểm soát người) và cầu Bắc Luân II (kiểm soát phương tiện, hàng hóa). Mô hình thực hiện trong phạm vi tách biệt, áp dụng cho một số mặt hàng cụ thể như:
- Hàng nông sản (rau, quả) và thủy sản đông lạnh
- Hàng điện tử và linh kiện điện tử của Việt Nam
- Mặt hàng điện tử xuất khẩu của Trung Quốc và một số loại khác
Phương thức giao nhận truyền thống vẫn được duy trì song song để đảm bảo tính linh hoạt.
Lộ trình cụ thể từ 2026 đến 2030
Giai đoạn 1 (từ năm 2026):
- Tại cầu Bắc Luân I: Triển khai luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh trên cơ sở hạ tầng hiện có, phục vụ cư dân biên giới và hành khách, dự kiến hoàn thành quý I/2026.
- Tại cầu Bắc Luân II: Xây dựng cơ sở hạ tầng cửa khẩu thông minh, luồng chuyên dụng cho xe tự hành không người lái IGV (hoạt động 24/7) và Trung tâm điều hành thông minh (IOC).
Giai đoạn 2 (2027-2030):
- Mở rộng phạm vi ranh giới tại cầu Bắc Luân I để tăng diện tích xuất nhập cảnh và số luồng kiểm soát tự động.
- Tại cầu Bắc Luân II: Triển khai mô hình cửa khẩu thông minh, tăng làn chuyên dụng và nâng cấp năng lực thông quan với IGV hoặc mô hình vận chuyển mono-rail (sky-rail) tùy lưu lượng thực tế.
- Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng bổ sung như Công viên logistics Bắc Luân II, Trung tâm thương mại điện tử và kho hậu cần.
Kỳ vọng mang lại lợi ích thiết thực và đột phá
Dự án được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông qua biên giới, đồng thời cung cấp công cụ quản lý hiện đại cho các cơ quan chức năng. Điều này hứa hẹn mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước của cả hai bên, góp phần thúc đẩy hợp tác kinh tế khu vực trong kỷ nguyên số.
