Làm nông nghiệp sạch đòi hỏi vốn lớn, nguồn lực mạnh và ý chí kiên định. Với ông Nguyễn Ngọc Sáng, chủ thương hiệu thịt lợn sạch nuôi bằng thảo dược Sáng Nhung, thứ duy nhất ông có là ý chí vượt khó. Mỗi khó khăn là một bước tiến, giúp ông vững vàng xây dựng chuỗi thực phẩm sạch từ lợn và mở rộng sang nhiều sản phẩm nông nghiệp sạch khác. Hôm nay, ông hào hứng chia sẻ về nông nghiệp tuần hoàn bền vững.
Xuất thân từ một nông dân từng bị ngộ độc thực phẩm, ông Nguyễn Ngọc Sáng, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và Chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung (Tuyên Quang), đã chọn con đường khó: xây dựng chuỗi nông nghiệp sạch khép kín, nuôi lợn bằng thảo dược và theo đuổi kinh tế tuần hoàn. Hành trình này chứa đầy tự tin và tham vọng đổi mới, thay đổi thói quen tiêu dùng thực phẩm tại quê hương Tuyên Quang.
Từ cú sốc thực phẩm bẩn đến quyết tâm làm nông nghiệp từ tâm
Là nạn nhân của ngộ độc thực phẩm từ thời trẻ, ông Sáng nhận ra rằng nếu bản thân không kiểm soát được thực phẩm mình ăn, người tiêu dùng còn gặp rủi ro lớn hơn. Sinh ra tại xã Đông Thọ trong gia đình thuần nông, bố mất sớm, ông nghỉ học để làm nông phụ giúp mẹ. Hoàn cảnh đó giúp ông thấu hiểu giá trị lao động và trăn trở về cách làm nông nghiệp đúng đắn.
Năm 2018, ông cùng một số người thành lập Hợp tác xã Sáng Nhung. Trước đó chỉ là các tổ hợp tác nhỏ lẻ. Được bầu làm Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc, ông bắt đầu từ con số 0. Hợp tác xã mất 3 năm quy hoạch đất, xây dựng cơ sở hạ tầng và đến năm 2020 mới vận hành. Suốt 6 năm qua, khó khăn chồng chất từ thiên tai, dịch bệnh đến biến động thị trường. Ngay từ đầu, hợp tác xã xác định nguyên tắc: làm nông nghiệp không được làm thử, phải có tư duy, quy trình và làm bằng tâm.
Thách thức thị trường và hướng đi mới
Dù có kỹ thuật nuôi trồng, nhận thức thị trường là bài toán khó. Người tiêu dùng vẫn chuộng giá rẻ, chưa quan tâm đến chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Ngay cả bếp ăn tập thể cũng ưu tiên giá thấp hơn an toàn. Điều này gây khó khăn cho các đơn vị làm thật. Tuy nhiên, ông Sáng tin rằng xu hướng sẽ thay đổi khi người dân nhận thức sức khỏe là quan trọng nhất.
“Việc đưa sản phẩm ra thị trường ban đầu rất khó. Người tiêu dùng chưa quen, giá thành cao hơn thông thường. Chúng tôi chấp nhận bán giá thấp để họ trải nghiệm. Khi cảm nhận được chất lượng thật, niềm tin dần được xây dựng”, ông chia sẻ.
Cú sốc lớn nhất đến năm 2018 khi thị trường Trung Quốc đóng cửa, giá lợn trong nước sụp đổ. Điều này buộc ông thay đổi tư duy, không phụ thuộc vào thương lái. Mô hình chăn nuôi thảo dược được thực hiện theo chuỗi khép kín 7 bước: con giống, thức ăn, chăn nuôi, giết mổ, chế biến, phân phối và xử lý chất thải. Hợp tác xã kiểm soát đầu vào từ chọn giống, sản xuất thức ăn đến nguồn nước uống loại bỏ kim loại nặng. Các nguyên liệu thảo dược đều có thể truy xuất nguồn gốc.
Hợp tác xã tận dụng sản phẩm địa phương như lúa, ngô, khoai, sắn để hạ giá thành và kết hợp công nghệ xử lý chất thải thành phân bón hữu cơ, tạo vòng tuần hoàn. Điểm đặc biệt là mô hình chăn nuôi thảo dược, giúp thịt lợn Sáng Nhung đạt chứng chỉ OCOP. Thảo dược không thay thế hoàn toàn thuốc thú y nhưng kiểm soát vi khuẩn, tăng sức đề kháng và cải thiện chất lượng thịt. Hợp tác xã còn phối trộn thảo dược thay thế một phần canxi, tạo hương vị đặc trưng, thơm ngon và giá trị dinh dưỡng cao hơn. Nhờ đó, sản phẩm thịt lợn thảo dược đạt giải thưởng lần thứ nhất tại Việt Nam năm 2024.
Từ chuồng trại đến bàn ăn: Cách làm nông khác biệt
Dẫn chúng tôi tham quan trang trại với môi trường kiểm soát nghiêm ngặt, ông Sáng cho biết: “Làm nông nghiệp mà chỉ làm một khâu thì rất rủi ro. Nếu không kiểm soát đầu vào thì không thể đảm bảo đầu ra.” Vì vậy, hợp tác xã làm toàn bộ chuỗi từ giống, thức ăn đến bàn ăn, có thể truy xuất toàn bộ nguồn gốc sản phẩm. Đây là yếu tố then chốt tạo niềm tin với người tiêu dùng.
Để quảng bá sản phẩm, hợp tác xã phát triển chuỗi cửa hàng nông sản sạch, chủ động đầu ra. Sau Tuyên Quang, ông mở rộng xuống Phú Thọ và có kế hoạch phát triển thêm tại Việt Trì.
“Nếu chỉ sản xuất sạch mà không xử lý chất thải thì chưa phải nông nghiệp bền vững.” Với suy nghĩ đó, hợp tác xã hợp tác với đối tác Hàn Quốc sản xuất phân bón hữu cơ từ chất thải chăn nuôi, mỗi năm khoảng 10-12 nghìn tấn. Phân bón này cải tạo đất và phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ, tạo chuỗi sản phẩm hoàn chỉnh. Hợp tác xã liên kết với nhiều đơn vị khác để cung ứng phân bón và bao tiêu sản phẩm. Đồng thời, đầu tư vào trồng rau hữu cơ, chè, bưởi và lúa ST25 tại địa phương, hướng đến nâng cao giá trị nông sản thay vì chạy theo số lượng.
Các sản phẩm của hợp tác xã đạt chuẩn ISO, khẳng định quy trình chuyên nghiệp, an toàn.
Hành trình 6 năm bền bỉ
Nhìn lại, có những thời điểm thua lỗ tiền tỷ, phải bán rẻ sản phẩm. Nhưng điều ông tự hào nhất không phải doanh thu hay quy mô, mà là tạo ra hệ sinh thái và niềm tin. Hiện hợp tác xã có khoảng 120 lao động trực tiếp với thu nhập ổn định, cùng hơn 1.000 lao động liên kết. Đây là mô hình tiên tiến trong tỉnh, được nhiều đoàn công tác đến tham quan học hỏi.
“Tôi luôn nhắc mình không được dừng lại. Làm nông nghiệp sạch là hành trình dài, đòi hỏi kiên trì, đổi mới và kỷ luật. Chúng tôi đặt mục tiêu tăng trưởng 20% mỗi năm, nhưng quan trọng hơn là giữ chất lượng và uy tín”, ông nói.
Triết lý của ông: “Làm nông nghiệp không thể làm qua loa. Phải làm bằng tâm, bằng trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng. Đã làm thì phải khác biệt, kiểm soát từ gốc đến ngọn. Khó khăn là chắc chắn, nhưng khó mới có cơ hội. Nếu bỏ cuộc thì không có gì. Còn nếu kiên trì, sáng tạo và làm thật, chắc chắn sẽ có kết quả.”
Sáng Nhung hướng tới hệ sinh thái tuần hoàn quy mô lớn
Hợp tác xã đang mạnh dạn bước vào thị trường lúa gạo với giống lúa ST25 – loại gạo ngon nhất thế giới. Dự án trồng lúa ST25 tại xã Đông Thọ đang tiến triển khả quan, được xem là đột phá thay đổi cơ cấu cây trồng địa phương. Đến tháng 4/2026, lúa ST25 đã 45 ngày tuổi và phát triển tốt. Dự kiến thu hoạch vào tháng 5, kết quả về chất lượng và sản lượng sẽ được đánh giá.
“Việc đưa giống lúa ST25 về trồng tại xã nhà nhằm nâng cao chất lượng nông sản, tạo khác biệt về giá thành và khẳng định uy tín nông nghiệp sạch tại Tuyên Quang”, ông hy vọng.
Dự án nằm trong định hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ và kinh tế tuần hoàn, sử dụng phân bón hữu cơ từ chất thải chăn nuôi kết hợp công nghệ Hàn Quốc để cải thiện đất. Hợp tác xã không dừng lại ở sản xuất mà hướng đến thay đổi nền nông nghiệp tỉnh Tuyên Quang theo hướng hữu cơ, kinh tế xanh và tuần hoàn.
Hiện tại, hợp tác xã hợp tác với Tập đoàn KVK Hàn Quốc sản xuất các dòng sản phẩm nông nghiệp hữu cơ và chế biến sâu. Ứng dụng công nghệ cao xử lý chất thải, hợp tác xã đã tạo ra ba mã sản phẩm phân bón hữu cơ organic, đầu tư cho nông dân và các hợp tác xã khác trong tỉnh. Phía Hàn Quốc dự kiến xây dựng nhà máy tại xã Đông Thọ để chế biến nông sản, hợp tác xã cung ứng nguyên liệu. Chiết xuất dầu hẹ cũng là sản phẩm trọng tâm hướng đến xuất khẩu.
“Chúng tôi hướng tới mục tiêu thay đổi nền nông nghiệp tỉnh Tuyên Quang theo hướng nông nghiệp hữu cơ, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn”, ông Sáng khẳng định.
Sự hợp tác này nằm trong chiến lược phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn, nâng cao giá trị nông sản và tạo chuỗi giá trị bền vững. Hợp tác xã kỳ vọng tạo bước đột phá trong giai đoạn 2026-2030.
“Chúng tôi đang xây dựng mô hình này thành điểm sáng, mô hình kinh tế tuần hoàn tiên phong của miền Bắc Việt Nam, góp phần tạo việc làm và sinh kế bền vững cho hàng nghìn lao động địa phương”, ông nói đầy quyết tâm.
Trực tiếp tham quan mô hình chăn nuôi, sản xuất, chế biến thực phẩm sạch, cách làm bài bản của ông Nguyễn Ngọc Sáng cho thấy lý do người tiêu dùng sẵn sàng chi tiền cho sản phẩm thịt lợn thảo dược đắt gấp rưỡi thịt thông thường. Trong bối cảnh nông nghiệp đối mặt nhiều thách thức, câu chuyện của ông chứng minh rằng theo đuổi nông nghiệp sạch cần kỷ luật, đầu tư dài hạn và kiên định. Với ông, làm nông nghiệp không chỉ là kinh doanh mà là niềm tin và trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng. Chỉ khi thành công trên mảnh đất Tuyên Quang, phục vụ bà con quê hương, con đường nông nghiệp sạch mới thực sự có ý nghĩa và đi xa.
