Xăng E10, loại nhiên liệu pha trộn 10% ethanol sinh học, đang trở thành xu hướng toàn cầu nhằm giảm khí thải và tăng cường an ninh năng lượng. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại E10 có thể gây hại cho động cơ. Sự thật là gì? Vì sao nhiều quốc gia vẫn cho phép sử dụng rộng rãi?
Xu hướng chuyển dịch sang xăng E10
Việc chuyển từ xăng truyền thống sang xăng sinh học E10 đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật giảm thiểu khí thải nhà kính mà còn là chiến lược tự chủ năng lượng của nhiều quốc gia trước biến động địa chính trị. Tại Mỹ, năm 2023, khoảng 13,73 tỷ gallon ethanol đã được pha trộn vào 137,11 tỷ gallon xăng, giúp giảm phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu.
Pháp và Anh tiên phong
Pháp là quốc gia tiên phong tại Liên minh châu Âu khi triển khai xăng SP95-E10 từ năm 2009. Đến tháng 9/2017, E10 đã vượt qua xăng SP95 truyền thống để trở thành nhiên liệu bán chạy nhất với 38,5% thị phần, tăng lên 40,7% vào các năm sau. Chính sách ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt giúp giá E10 rẻ hơn xăng SP95 từ 4-5 cent euro mỗi lít. Cuộc khủng hoảng động cơ diesel sau vụ bê bối Volkswagen cũng thúc đẩy người dân Pháp chuyển sang xe xăng thế hệ mới tương thích với E10. Chính phủ Pháp thậm chí cho phép lưu hành bộ chuyển đổi động cơ giá 700 euro để biến xe xăng thường thành xe Flex-fuel chạy được xăng Superethanol-E85 (chứa tới 85% cồn sinh học).
Vương quốc Anh cũng chính thức đưa xăng E10 trở thành tiêu chuẩn mặc định tại hầu hết các trạm bơm từ tháng 9/2021. Quyết định này giúp giảm 750.000 tấn khí thải CO2 mỗi năm, tương đương với việc đưa 350.000 xe hơi ra khỏi lưu thông. Cựu Bộ trưởng Giao thông Vận tải Anh, ông Grant Shapps, nhấn mạnh: "Mặc dù ngày càng nhiều tài xế chuyển sang xe điện, vẫn có những bước đi thiết thực để giảm thiểu khí thải từ hàng triệu phương tiện hiện hành. Việc chuyển đổi nhỏ sang xăng E10 sẽ giúp các tài xế giảm bớt tác động môi trường trong mỗi hành trình".
Xăng E10 có thực sự hủy hoại động cơ?
Xăng E10 là nhiên liệu pha trộn giữa xăng không chì truyền thống và ethanol (cồn sinh học). Ethanol được sản xuất từ quá trình lên men đường từ nông sản như ngô hoặc mía. Tỷ lệ pha trộn là 9 phần xăng và 1 phần ethanol. Nhờ chi phí sản xuất ethanol rẻ hơn, E10 thường có giá thành "mềm" hơn. Tuy nhiên, E10 có mức năng lượng thấp hơn khoảng 3% so với xăng tiêu chuẩn, dẫn đến tiêu hao nhiên liệu tăng khoảng 3% khi chuyển đổi. Do đó, dù giá rẻ hơn, khoản tiết kiệm có thể bị khỏa lấp bởi việc phải đổ xăng thường xuyên hơn.
Về mặt lý thuyết, ethanol và xăng không chì đều dễ cháy, việc kết hợp tạo ra nhiên liệu tương thích với động cơ đốt trong hiện đại. Ethanol còn giúp tăng chỉ số octane, giảm nguy cơ kích nổ và bảo vệ xi-lanh, thanh truyền động cơ.
Tuy nhiên, sự e ngại của người tiêu dùng không hoàn toàn vô căn cứ. Ethanol có đặc tính hút ẩm mạnh, có thể giữ tới 7.000 ppm nước ở trạng thái hòa tan. Khi lượng nước vượt quá giới hạn bão hòa hoặc nhiệt độ giảm đột ngột, hiện tượng phân tách pha xảy ra, tạo thành hai lớp: lớp xăng nhẹ nổi lên trên và lớp hỗn hợp nước-ethanol nặng chìm xuống đáy bình. Lớp này chứa chất bẩn, axit và hoạt động như dung dịch điện hóa độc hại, có thể phá hủy kim phun nhiên liệu nếu bị hút vào buồng đốt. Hiện tượng này đặc biệt nguy hiểm với xe máy, xe cổ hoặc máy cắt cỏ thường bị bỏ không trong kho suốt mùa đông ẩm ướt.
Lời khuyên cho người dùng
Đối với xe đời cũ (trước năm 2000), nên tránh xa E10. Ethanol có thể ăn mòn gioăng cao su, vòng đệm và đường ống dẫn nhiên liệu đời cũ làm từ vật liệu không kháng cồn. Đặc biệt, E10 hoàn toàn không phù hợp với bộ chế hòa khí (bình xăng con) chỉ còn tồn tại trên xe hoài cổ. Định kiến E10 gây hại chủ yếu xuất phát từ tác động tiêu cực lên các dòng xe cũ.
Riêng với phương tiện sản xuất từ sau năm 2000, E10 hoàn toàn an toàn. Để giảm thiểu rủi ro, chuyên gia khuyến cáo bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu định kỳ, duy trì bình xăng đầy khi lưu kho dài ngày để giảm ngưng tụ hơi nước, hoặc sử dụng phụ gia chuyên dụng chống ăn mòn và ngăn phân tách pha.
Kết luận
Chuyển dịch sang xăng E10 là xu thế tất yếu toàn cầu, đóng vai trò giải pháp giảm phát thải tạm thời trong giai đoạn chuyển giao giữa động cơ đốt trong và xe điện. Đối với các quốc gia phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu, E10 giúp giảm áp lực lên an ninh năng lượng khi pha trộn 10% ethanol tương đương "nới" thêm 10% sản lượng xăng. Đối với đại đa số phương tiện hiện đại (sản xuất trong 15 năm trở lại đây), hệ thống nhiên liệu và máy tính động cơ đã được tối ưu hóa để vận hành an toàn với E10 mà không ảnh hưởng đến tuổi thọ máy.
Theo Quốc Vinh - Nhịp sống thị trường
