Thời gian gần đây, trên nhiều tuyến đường tại TP.HCM xuất hiện các điểm bán sầu riêng với bảng giá chỉ từ 35.000 đến 50.000 đồng mỗi kg. Trên mạng xã hội, các bài đăng quảng cáo “sầu riêng giá sốc”, “giá tận vườn” thu hút sự chú ý lớn từ người tiêu dùng. Tuy nhiên, theo tìm hiểu thực tế, mức giá rẻ này chủ yếu áp dụng cho hàng dạt, hàng lỗi hoặc chất lượng thấp. Với các loại sầu riêng ngon, cơm dày, nhiều múi và được cam kết chất lượng, giá bán vẫn dao động ở mức 80.000-90.000 đồng/kg.
Chiêu treo bảng giá rẻ để hút khách
Anh Sơn, một tiểu thương bán sầu riêng nhiều năm tại phường An Khánh, TP.HCM, cho biết cửa hàng anh hiện bán hai mức giá chính: 50.000 đồng/kg và 70.000 đồng/kg, mỗi ngày tiêu thụ khoảng 200 kg. Theo anh, nguồn hàng năm nay chủ yếu là hàng phổ thông, không có nhiều lô hàng đẹp hay VIP. Sầu riêng nhập về thường không đồng đều, trái lớn nhỏ lẫn lộn, chất lượng chênh lệch. “Năm nay tôi không nhập nhiều hàng ngon vì giá không rẻ và loại ngon chủ yếu để xuất khẩu. Giá 35.000-40.000 đồng/kg là hàng dạt, sầu riêng ngon không thể bán mức đó”, anh Sơn nói.
Khảo sát tại nhiều điểm bán trên các tuyến đường như Phạm Văn Đồng, Trường Chinh, Lê Văn Thọ, Lê Trọng Tấn, nhiều sạp treo bảng sầu riêng chỉ 37.000-39.000 đồng/kg. Tuy nhiên, khi khách hỏi mua loại ngon, giá thực tế thường tăng lên đáng kể. Theo các tiểu thương, sầu riêng giá rẻ chủ yếu là hàng dạt, ít múi hoặc chất lượng không đồng đều.
Hàng rẻ là hàng dạt, ít múi
Chị Phương, người bán sầu riêng trên đường Ngô Tất Tố, phường Thạnh Mỹ Tây, cho biết mức giá siêu rẻ dễ khiến người tiêu dùng hiểu lầm rằng sầu riêng đang rớt giá mạnh. Nhưng thực tế, với người thu mua số lượng nhỏ 100-200 kg, chi phí vận chuyển và hao hụt vẫn rất cao, khó có chuyện bán hàng ngon với giá quá thấp. Loại sầu riêng giá 35.000-40.000 đồng/kg thường là “hàng cơm” hoặc “hàng heo” – cách gọi trong nghề cho trái ít múi, chất lượng kém. Những trái này chỉ có 1 đến 2 hộc cơm, hiếm khi được 3 hộc. Nhiều trái bị cháy cơm, sượng hoặc lạc vị, ăn không ngọt.
Thị trường hiện tồn tại hai kiểu bán: không bao ăn và bao ăn. Với hình thức không cam kết đổi trả, giá rẻ hơn do người mua tự chấp nhận rủi ro. Ngược lại, nếu cửa hàng cam kết bao đổi trả khi chất lượng không đạt, giá bán phải cao hơn để bù chi phí hao hụt. “Muốn bán bao ăn thì giá phải cao hơn nhiều vì mình phải chịu rủi ro cho khách. Hàng lấy vào 40.000 đồng/kg thì bán ra phải 70.000-80.000 đồng/kg mới đủ chi phí”, chị Phương nói.
Tiền nào của đó
Ông Trần Anh Tuấn, chủ cửa hàng sầu riêng Tuấn Mập trên đường Trường Chinh, cho biết thị trường sầu riêng năm nay mềm hơn năm ngoái khoảng 10-15% do nguồn cung lớn, trong khi xuất khẩu gặp khó ở khâu kiểm nghiệm. Với hơn 20 năm kinh nghiệm, ông cho biết mỗi ngày cửa hàng nhập vài trăm ký sầu riêng Ri6. Mức giá bán lẻ phụ thuộc lớn vào phân khúc chất lượng: sầu riêng Ri6 loại A, đủ 5 hộc múi, cơm vàng đẹp, vị thơm ngon thường bán khoảng 90.000 đồng/kg; loại B bán quanh mức 50.000 đồng/kg. Các trái méo, kích thước không đều, ít múi, cơm nhão hoặc hương vị nhạt xếp vào hàng dạt, chủ yếu bán cho cơ sở làm kem hoặc chế biến.
Theo các tiểu thương, việc nhiều nơi treo bảng giá rẻ là chiêu thu hút khách. Khi thấy giá chỉ vài chục nghìn đồng mỗi kg, người tiêu dùng dễ dừng xe mua thử. Nhưng nếu muốn chọn hàng ngon, nhiều múi và được đổi trả khi lỗi, giá thực tế không hề rẻ. “Treo bảng 39.000 đồng/kg để hút khách thì nhiều nơi làm, nhưng khách mua hàng ngon cuối cùng vẫn phải trả giá cao hơn”, một tiểu thương cho biết.
Tại cửa hàng Sầu riêng Bốn Mùa Sạch 01 trên đường Lê Văn Thọ, anh Nguyễn Thanh bán sầu riêng Ri6 với nhiều mức giá 39.000-79.000 đồng/kg. Sự chênh lệch giá nằm ở chất lượng từng loại trái. Những trái cơm dày, vị ngon, nhiều múi có giá cao hơn. Anh Thanh cho biết có thời điểm giá sầu riêng loại A tại vườn chỉ còn khoảng 30.000 đồng/kg, nhưng từ thu hoạch đến tay người tiêu dùng phát sinh nhiều chi phí: nhân công hái, vận chuyển, sơ chế, bảo quản, phân phối. Ngoài ra, hầu hết cửa hàng bán theo hình thức “bao ăn”, cam kết đổi trả nếu sầu riêng bị sượng, cháy hay không đạt chất lượng, khiến tỷ lệ hao hụt tăng cao, trung bình 15-20%. Chi phí này được tính vào giá bán để cân bằng lợi nhuận và nhu cầu mua.
Nguồn cung tăng, hàng dạt tràn về nội địa
Không chỉ tiểu thương, nhiều chuyên gia trong ngành cho rằng sầu riêng giá rẻ xuất hiện gần đây chủ yếu do nguồn cung tăng mạnh trong vụ thuận tại miền Tây. Những trái sầu riêng loại ngon, cơm vàng đẹp, nhiều múi vẫn được bán với giá 80.000-90.000 đồng/kg. Trong bối cảnh xuất khẩu gặp khó, thương lái ưu tiên thu mua loại A đạt chuẩn, còn nhiều trái chất lượng thấp bị bỏ lại. Không ít nhà vườn tiếc hàng nên mang ra bán ven đường hoặc đẩy về thị trường nội địa với giá rẻ. Tuy nhiên, phần lớn đây là hàng dạt, không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu, chất lượng khó đồng đều.
Theo các tiểu thương, người tiêu dùng cần tỉnh táo trước những quảng cáo sầu riêng “siêu ngon”, “giá tận gốc” hay “rẻ bất ngờ”. Nếu mức giá thấp hơn quá nhiều so với mặt bằng chung, rất có thể đó là hàng ít múi, chất lượng không ổn định hoặc không có cam kết đổi trả. Nhiều người bán lâu năm cho rằng thị trường sầu riêng hiện vẫn có hàng ngon với giá hợp lý hơn trước, nhưng chưa đến mức “rẻ chưa từng có” như một số quảng cáo trên mạng xã hội. Với các loại Ri6 chất lượng tốt, cơm vàng, nhiều múi, vị béo ngọt ổn định, giá bán lẻ tại TP.HCM hiện phổ biến quanh mức 80.000-90.000 đồng/kg. Đây là mức giá phản ánh đúng chất lượng của loại trái cây được mệnh danh là “vua trái cây”.
