Ngày 17/6/2026, nhiều hộ kinh doanh bày tỏ sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ thuế theo doanh thu và lợi nhuận thực tế, nhưng chi phí tuân thủ đang gây áp lực lớn, ảnh hưởng đến khả năng duy trì và mở rộng kinh doanh trong bối cảnh sức mua suy giảm.
Chi phí tăng, lo không còn lợi nhuận
Văn phòng Chính phủ vừa ban hành công văn số 5272 gửi Bộ trưởng Bộ Tài chính, chuyển ý kiến của Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng về kiến nghị hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trước đó, Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường cùng Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đã gửi văn bản tới Thủ tướng, đề xuất các giải pháp hỗ trợ. Phó thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính nghiên cứu, tham khảo các kiến nghị này khi xây dựng và thực thi chính sách, đảm bảo đồng bộ hệ thống pháp luật và thể chế hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.
Thực tế, nhiều hộ kinh doanh cho biết họ gặp khó khăn với thủ tục và chi phí tuân thủ sau thời gian tự kê khai, đóng thuế theo doanh thu. Bà Trần Thiên Hương, chủ hộ kinh doanh bách hóa tại TP.HCM, chia sẻ: "Hộ kinh doanh nhóm 2 và nhóm 3 đã mua hàng có hóa đơn, nhưng vẫn phải ghi chép tay thêm sổ liệt kê mua vào bán ra. Công việc này khiến người lớn tuổi như tôi căng thẳng, vừa bán hàng vừa ghi chép, quên là không nhớ. Chúng tôi mất quá nhiều thời gian cho hồ sơ, chứng từ thay vì tập trung bán hàng, luôn lo sợ sai sót."
Bà Nguyễn Minh Trang, hộ sản xuất thời trang tại TP.HCM, cho biết trong quý 1, do không lấy đủ hóa đơn đầu vào, hộ của bà phải đóng thuế dựa trên doanh thu, nhưng mức thuế quá cao, không phản ánh đúng lợi nhuận vì chi phí tuân thủ tăng mạnh. "Các quy định về thuế, hóa đơn điện tử, kế toán, bảo hiểm, phòng cháy chữa cháy buộc chúng tôi phải chi mua phần mềm, thiết bị, thuê kế toán. Trong khi giá bán không thể tăng, sức mua giảm, hộ kinh doanh nhóm 2, 3 phải chịu thêm 8% thuế GTGT nhưng không được khấu trừ. Lợi nhuận và doanh thu giảm, chi phí cố định như điện nước, nhân công vẫn tăng", bà Trang nói. Bà nhấn mạnh các quy định kê khai, hóa đơn đang khiến hộ kinh doanh mất thời gian, sợ sai, ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Nếu tình trạng kéo dài, nhiều hộ có thể phải cắt giảm nhân sự, thu hẹp quy mô hoặc tạm ngừng hoạt động.
Xem lại quy định ghi sổ bằng tay
Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty CP tư vấn thuế Savitax, nhận xét đa số hộ kinh doanh muốn tuân thủ thuế, nhưng quy định tính thuế dựa trên thu nhập có thể tạo gánh nặng do nhiều chi phí như thuê lao động, bảo hiểm khó có hóa đơn chứng từ để khấu trừ. Bà Huyền kiến nghị: "Chi phí xuất hóa đơn không lớn, nhưng chi phí tuân thủ liên quan đến hạch toán, ghi sổ, kê khai và quản lý chứng từ là gánh nặng đáng kể. Khi toàn bộ doanh thu đầu ra được ghi nhận qua hóa đơn, quy định ghi sổ bằng tay cũng cần xem xét lại."
Bà Huyền đề xuất tiếp tục áp dụng phương thức tính thuế dựa trên doanh thu đối với hộ kinh doanh quy mô nhỏ và vừa, theo nguyên tắc "doanh thu bao nhiêu thì nộp thuế bấy nhiêu". Đồng thời, cần nâng ngưỡng doanh thu phù hợp với từng ngành nghề. Ví dụ, trong thương mại, doanh thu 5 tỷ đồng là phổ biến do giá trị hàng hóa lớn nhưng biên lợi nhuận thấp.
Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường cũng đề xuất mức doanh thu dưới 5 tỷ đồng/năm có thể đóng thuế khoán trong công văn gửi Thủ tướng tháng 5 vừa qua. Theo Viện, thu nhập người dân còn khó khăn, các nhà bán lẻ, hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp nhỏ và vừa đang cố gắng duy trì hoạt động bằng cách cắt giảm chi phí, thu hẹp biên lợi nhuận để giữ giá ổn định, đồng thời triển khai khuyến mãi kích cầu. Tuy nhiên, sức mua vẫn thấp, tâm lý chi tiêu thận trọng, dẫn đến nhiều hệ lụy cho sản xuất, kinh doanh.
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, nhấn mạnh: "Khu vực hộ kinh doanh tuy không đóng góp ngân sách lớn như doanh nghiệp, nhưng giữ vai trò quan trọng trong an sinh xã hội và tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động. Các chính sách nếu không phù hợp có thể điều chỉnh. Hộ kinh doanh cần được quan tâm và hỗ trợ thiết thực hơn."
Miễn thuế cho hộ kinh doanh có số thuế phải nộp từ 50.000 đồng trở xuống
Trong dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế 2025, Bộ Tài chính đề xuất miễn thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có số thuế phải nộp từ 50.000 đồng trở xuống. Quy định này không áp dụng cho cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công, mà sẽ được xem xét miễn thuế TNCN theo cơ chế riêng.
