Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam trong nửa đầu năm 2025 đã tăng vọt, đạt 15,2 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử thu hút lượng vốn lớn nhất, chiếm 35% tổng vốn FDI đăng ký. Tuy nhiên, điều này cũng bộc lộ điểm yếu khi phần lớn linh kiện vẫn phải nhập khẩu từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Thực trạng phụ thuộc vào nhập khẩu linh kiện
Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, kim ngạch nhập khẩu linh kiện điện tử trong 6 tháng đầu năm 2025 đạt 45,8 tỷ USD, tăng 18,2% so với cùng kỳ. Trong đó, nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm 40%, từ Hàn Quốc 25% và từ Nhật Bản 12%. Con số này cho thấy sự phụ thuộc nặng nề của ngành sản xuất điện tử Việt Nam vào nguồn cung từ nước ngoài.
Ông Nguyễn Văn A, chuyên gia kinh tế tại Viện Nghiên cứu Phát triển, nhận định: "Việc phụ thuộc vào nhập khẩu linh kiện khiến ngành điện tử Việt Nam dễ bị tổn thương trước biến động chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu không có chiến lược nội địa hóa kịp thời, rủi ro gián đoạn sản xuất là rất lớn."
Cơ hội và thách thức trong nội địa hóa
Để giảm phụ thuộc, Việt Nam đang đẩy mạnh chính sách thu hút FDI vào sản xuất linh kiện trong nước. Nhiều tập đoàn lớn như Samsung, LG đã mở rộng nhà máy sản xuất linh kiện tại Việt Nam, nhưng chủ yếu vẫn là gia công, lắp ráp. Giá trị gia tăng nội địa chỉ chiếm 15-20%.
Bà Trần Thị B, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam, cho biết: "Để nội địa hóa thành công, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ về vốn, công nghệ và đào tạo nhân lực. Đồng thời, doanh nghiệp trong nước phải nâng cao năng lực cạnh tranh để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu."
Giải pháp cho tương lai
Chính phủ đã đề ra mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ nội địa hóa trong ngành điện tử đạt 30%. Để đạt được điều này, cần tập trung vào ba trụ cột: phát triển công nghiệp hỗ trợ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và cải thiện môi trường đầu tư.
Theo các chuyên gia, Việt Nam cần tận dụng cơ hội từ làn sóng dịch chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc để thu hút các dự án sản xuất linh kiện công nghệ cao. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp trong nước đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) để tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
"Việc thay thế hàng nhập khẩu không chỉ giúp giảm chi phí, mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững cho ngành điện tử Việt Nam trong dài hạn," ông Nguyễn Văn A nhấn mạnh.
