Ngày 12/7/2026, báo cáo từ Bộ Tài chính cho thấy sau một năm triển khai Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, cả nước có gần 297.500 doanh nghiệp (DN) thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong năm 2025, tăng 27,4% so với năm 2024. Tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế của khu vực kinh tế tư nhân ước đạt gần 6,4 triệu tỉ đồng, tăng 77,8%.
Đà tăng trưởng tiếp diễn trong 4 tháng đầu năm 2026
Đà phục hồi và gia nhập thị trường tiếp tục được duy trì trong 4 tháng đầu năm 2026. Cả nước ước đạt gần 75.000 DN thành lập mới, với tổng vốn đăng ký hơn 730.000 tỉ đồng và gần 400.000 lao động, tăng lần lượt hơn 45% về số DN và gần 50% về vốn so với cùng kỳ năm 2025. Bên cạnh đó, hơn 48.000 công ty quay trở lại hoạt động, nâng tổng số DN gia nhập và tái gia nhập thị trường lên gần 123.000 đơn vị, tăng 36,7%. Tính đến hết ngày 18/5, cả nước có hơn 1,062 triệu DN đang hoạt động.
Những kết quả trên cho thấy tác động bước đầu của Nghị quyết 68 trong củng cố niềm tin, khơi thông động lực kinh doanh và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
Doanh nghiệp tư nhân tham gia dự án trọng điểm quốc gia
Không chỉ tăng về lượng, chất của khu vực kinh tế tư nhân cũng có bước tiến nổi bật. Làn sóng DN trong nước tham gia vào các dự án trọng điểm quốc gia ngày càng mạnh mẽ. Tập đoàn Hòa Phát đầu tư mạnh vào chuỗi sản xuất thép ray chất lượng cao, với dây chuyền đúc và cán hiện đại chuẩn bị cho ra sản phẩm đầu tiên vào đầu năm tới. Hòa Phát đã làm chủ công nghệ luyện kim siêu trường, siêu trọng để sản xuất đường ray chịu tải lớn cho tàu siêu tốc.
Đầu tháng 7/2026, Tập đoàn Vingroup và các công ty trong hệ sinh thái đồng loạt triển khai 3 công trình hạ tầng lớn: Dự án đường vượt biển kết nối Cần Giờ - Vũng Tàu; nút giao kết nối cao tốc Bến Lức - Long Thành và đường Rừng Sác (Cần Giờ); nút giao kết nối cao tốc Bến Lức - Long Thành với QL50. Ba công trình này đều là dự án trọng điểm, thúc đẩy kinh tế TP.HCM phát triển toàn diện, tạo động lực tăng trưởng mới cho khu vực phía nam. Trước đó, Vingroup cũng khởi công đồng loạt 5 tuyến đường sắt đô thị (metro) tại Hà Nội.
Tập đoàn Sun Group khởi công đại dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội và Cây xanh công cộng Bến Bạch Đằng; mở rộng đường Nguyễn Tất Thành lên 10 làn xe. Tập đoàn THACO đầu tư Tổ hợp công nghiệp đường sắt quy mô 320 ha tại TP.HCM nhằm nội địa hóa thiết bị đầu máy, toa xe và tham gia thực hiện tuyến metro số 2 TP.HCM đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm.
Làm chủ công nghệ cao: AI, bán dẫn, UAV
Trong lĩnh vực công nghệ, các DN lớn như Vingroup, FPT, Viettel, CMC, Zalo đã đầu tư hàng nghìn GPU, hình thành hạ tầng tính toán phục vụ nghiên cứu và phát triển AI trong nước. Nhiều DN Việt chế tạo và ứng dụng robot thông minh, robot kho vận tự hành trong nhà máy, củng cố niềm tin vào sản phẩm công nghệ "Make in Vietnam". Hàng loạt DN sản xuất máy bay không người lái (UAV/drone) tham gia nhiều lĩnh vực, từ tác chiến, trinh sát, cứu hộ đến vận chuyển y tế, nông nghiệp. Nhóm DN UAV trong nước đã làm chủ trên 70% công nghệ lõi, đầu tư nhà máy sản xuất trong nước và bước đầu xuất khẩu sang Mỹ.
Một thành tựu khác là Tập đoàn FPT công bố thành lập nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn đầu tiên do người Việt làm chủ. Cùng với việc Tập đoàn Viettel khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam trong đầu năm nay, Việt Nam đã tiến thêm một bước để khép kín hệ sinh thái bán dẫn, từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đào tạo, kiểm thử, đóng gói đến kinh doanh.
Doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh vẫn gặp khó
Chuyên gia kinh tế, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, nhận định: "Nghị quyết 68 thật sự đổi mới tư duy về vai trò và đóng góp của kinh tế tư nhân, tạo ra sự tích cực, hồ hởi của cộng đồng DN. Tuy nhiên, sự thay đổi rõ nét vẫn nằm ở các DN lớn. DN siêu nhỏ, hộ kinh doanh vẫn còn nhiều khó khăn." Qua khảo sát của ông Bình, DN siêu nhỏ và hộ kinh doanh quan tâm hàng đầu đến môi trường kinh doanh an toàn và chi phí tuân thủ pháp luật. Cả nước có khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh, mang lại sinh kế cho hơn 8 triệu lao động, nhưng chính sách thuế chưa phù hợp, gây xáo trộn hoạt động và chi phí tuân thủ cao.
Ba nút thắt cốt lõi theo chuyên gia Lê Xuân Nghĩa
Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa chỉ ra 3 nút thắt. Thứ nhất là cải cách thể chế và hệ thống pháp luật. Việc thay đổi bộ máy hành chính dẫn đến tình trạng nhiều cơ quan và cán bộ chưa nắm vững chức năng, nhiệm vụ mới, gây đình trệ giải ngân đầu tư công. Thứ hai là rào cản tiếp cận tín dụng: DN vừa và nhỏ gần như không thể tiếp cận vốn ngân hàng do thiếu tài sản đảm bảo, buộc phải vay với lãi suất cao trên thị trường. Thứ ba là thâm hụt cán cân thương mại lên đến 16-17 tỉ USD, gây áp lực lên tỷ giá.
Ông Nghĩa nhấn mạnh: "6 tháng đầu năm, số DN đăng ký mới tăng mạnh nhưng số DN từ bỏ thị trường cũng bám đuổi không kém, tập trung ở dịch vụ, nhà hàng, bán buôn bán lẻ và xây dựng. Nhiều cửa hàng, tiệm ăn đóng cửa cho thấy khu vực DN nhỏ và vừa đang khó khăn. Tăng trưởng chung phụ thuộc quá lớn vào các tập đoàn lớn."
Giải pháp tháo gỡ để kinh tế tư nhân tăng tốc
TS Lê Xuân Nghĩa đề xuất Chính phủ cần triển khai hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, hoàn thiện khung pháp lý vững chắc, minh bạch, tạo môi trường an toàn cho DN. Đồng thời, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thực thi, đặc biệt ở cấp xã, phường, chấm dứt tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Về chính sách tiền tệ, cần chuyển sang nới lỏng có kiểm soát, bơm thanh khoản đồng đều, hạ lãi suất cho vay, tháo gỡ khó khăn cho xuất nhập khẩu và tái cấu trúc cán cân thương mại.
TS Lê Duy Bình đề xuất tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng cho DN siêu nhỏ và hộ kinh doanh. Xem xét lại chính sách thuế theo hướng đơn giản, dễ dàng, chi phí tuân thủ thấp, phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể. "Khi chi phí tuân thủ thấp, cộng với môi trường kinh doanh an toàn theo tinh thần Nghị quyết 68, khu vực kinh tế tư nhân sẽ tăng tốc mạnh hơn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng cao trong thời gian tới", TS Bình nhấn mạnh.
Khu vực kinh tế tư nhân (bao gồm hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh) đang đóng góp khoảng 30% GDP. Việc tiếp tục thúc đẩy Nghị quyết 68 thấm vào nền kinh tế, sửa đổi các điều kiện, quy định là yêu cầu cấp thiết để kinh tế tư nhân phát triển mạnh hơn, giúp Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
